امام خمینی (ره) والله اسلام تمامش سیاست است؛ ***** مقام معظم رهبری: به گفتار امام و کردار امام اهتمام بورزید ***** امام خمینی(ره): ان شاء الله ما اندوه دلمان را در وقت مناسب با انتقام از امریکا و آل سعود برطرف خواهیم ساخت و داغ و حسرت حلاوت این جنایت بزرگ را بر دلشان خواهیم نهاد 1367/4/29 ***** امام خمینی(رحمة الله علیه) : حکومت آل سعود، این وهابیهای پست بیخبر از خدا بسان خنجرند که همیشه از پشت در قلب مسلمانان فرو رفته‌اند 1366/5/12***** امام خمینی (ره) شهادت در راه خدا مسئله ای نیست که بشود با پیروزی در صحنه های نبرد مقایسه شود، مقام شهادت خود اوج بندگی و سیر و سلوک در عالم معنویت است ***** امام خمینی (ره): ما تابع امر خداییم، به همین دلیل طالب شهادتیم و تنها به همین دلیل است که زیر بار ذلت و بندگی غیر خدا نمی رویم ***** امام خمینی(ره) ”من برای آنکه شما جوانان شایسته ای هستید، علاقه دارم که جوانی خود را در راه خداوند و اسلام عزیز و جمهوری اسلامی صرف کنید تا سعادت هر دو جهان را دریابید.„ ***** حُسنُ الخلاقِ یُدِّرُ الرزاقَ وَ یونِسَ الرِّفاقَ؛ خوش اخلاقى روزى ها را زیاد مى کند و میان دوستان انس و الفت پدید مى آورد. «نهج الفصاحه، ح 781»***** امام خمینی(س) علم همراه تهذیبِ نفس است که انسان را به مقام انسانیت می رساند .هم در علم کوشا باشید و هم در عمل و هم در تهذیب اخلاق ***** بايد مسائل اسلامي حل بشود در اينجا و پياده بشود. بايد مستضعفين را حمايت بكنند، بايد مستضعفين تقويت بشوند حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحیفه امام – جلد 6 – صفحه 461 ***** اهمیّت فضای مجازی به انداره ی انقلاب اسلامی است "مقام معظم رهبری" ***** آن کسی قلمش قلم انسانی است که از روی انصاف بنویسد. امام خمینی (ره) ***** همان طوري که در سابق عمل مي‌شد، روضه‌خواني بشود، مرثيه گفته بشود، شعر و نثر در فضايل اهل بيت و در مصائب آنها گفته بشود. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام – جلد 15 – ص 332 ***** نگذاريد پيشكسوتان شهادت و خون در پيچ و خم زندگي روزمره خود به فراموشي سپرده شوند. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 93 ***** من در ميان شما باشم و يا نباشم، به همه شما وصيت و سفارش مي‌کنم که نگذاريد انقلاب به دست نااهلان و نامحرمان بيفتد. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 93 ***** پيامبر اسلام نيازي به مساجد اشرافي و مناره‌هاي تزئيناتي ندارد. پيامبر اسلام دنبال مجد و عظمت پيروان خود بوده است که متأسفانه با سياست‌هاي غلط حاکمان دست‌نشانده به خاک مذلت نشسته‌اند. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 80 ***** پيغمبر اسلام تمام عمرش در امور سياسي بود، تمام عمرش را صرف كرد در سياست اسلامي، و حكومت اسلامي تشكيل داد. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 15، ص 11 ***** امام به همه فهماند که انسان کامل شدن، علی وار زیستن و تا نزدیکی مرزهای عصمت پیش رفتن افسانه نیست. مقام معظم رهبری ***** راه ما راه امام خمینی است و در این راه با همه قدرت و قاطعیت خود حرکت خواهیم کرد. مقام معظم رهبری


 

 

 

تاريخ انتشار: 06 ارديبهشت 1400 ساعت 00:30:29
نگاهی اجمالی به تاریخ موسیقی مناجات‌های ماه مبارک رمضان
از «دعای سحر» تا «ربنای» افطار

رمضان ماه مناجات است؛ دعای سحر، ربنای افطار، ادعیه شب‌های قدر و... نواها و آواهای متنوع و ملکوتی که بخشی از گنجینه موسیقیایی ما را تشکیل می‌دهند. اما این مناجات‌ها که همگی با لحنی و نوایی دلنشین خوانده می‌شوند چه جایگاهی در موسیقی ما دارند؟ آیا می‌توان برای ماه رمضان، موسیقی خاصی را در نظر گرفت؟
سابقه موسیقی رمضان به سال‌های بسیار دور برمی‌گردد. زمانی که هنوز ساعتی وجود نداشت و مردم از طریق نوای ساز و دهل از هنگامه سحر و افطار مطلع می‌شدند. این رسم یعنی رسم نقاره‌زنی برای رویت هلال در ایران به پیش از اسلام برمی‌گردد. ایرانی‌ها ابتدای هر ماه نقاره می‌زدند تا رسیدن ماه تازه را به یکدیگر خبر بدهند، اما پس از اسلام این رسم به گونه‌ای دیگر ادامه پیدا کرد. چاووش‌خوان‌ها با آوازشان آمدن ماه رمضان را نوید می‌دادند. ایرانیان مسلمان در گذشته یک تا سه روز پیش از رویت هلال ماه رمضان به پیشواز این ماه می‌رفتند و به همین دلیل، یک ساعت به اذان صبح مانده به بام خانه خود می‌رفتند، اذان می‌گفتند و مردم را به صلوات فرستادن، دعوت می‌کردند. این‌گونه آوازها و چاووش‌خوانی‌ها اغلب در چهارگاه اجرا می‌شد. بعدها سحرخوان‌ها، علاوه بر آواز، نقاره هم می‌نواختند. مناجات‌خوانی، اذان‌ گفتن و دعا خواندن بخش‌های دیگری بود که به ‌وقت سحر، یکی پس از دیگری اجرا می‌شد. سحرخوان‌ها تا نزدیک اذان به خواندن ادامه می‌دادند و سپس هنگامی که وقت اذان نزدیک می‌شد، ابیاتی را می‌خواندند که پایان هر بیت آن با یک صلوات همراه بود. همین‌طور سه روز آخر ماه رمضان «الوداع‌خوانی» می‌کردند و به استقبال ماه شوال می‌رفتند. این رسم تا حدود 50 سال پیش ادامه داشت تا اینکه همزمان با دوران پهلوی اول، نقاره‌زنی ممنوع شد و تقریبا این رسم هم کمرنگ شد.
موسیقی این ماه در واقع بخش مهم و قابل توجهی از موسیقی مذهبی و آیینی ایران را به خود اختصاص داده و بیشتر در قالب نغمه‌های آوازی در طول این ماه و در خانه‌ها و مساجد اجرا می‌شود. برخی از گونه‌های موسیقی ماه رمضان هنوز هم در آیین‌های این ماه در گوشه و کنار کشورمان اجرا می‌شوند، گونه‌هایی نظیر مناجات، صوت قرآن، نوحه‌خوانی، منقبت‌خوانی، نعت‌خوانی، روضه‌خوانی، مناقب‌خوانی، ذکرخوانی، ادعیه‌خوانی، صبح‌خوانی، آوازهای شامگاهی و... اما جدا از محتوای این مناجات‌ها آیا لحن و سبک سیاق اجرای آن‌ها هم نقشی در میزان برقراری ارتباط با روزه‌داران داشته‌اند؟
آنچه باعث کیفیت بالای مناجات‌های قدیمی در نوع خوانش و تحریرها می‌شود و در نهایت مخاطب را به تحسین وامی‌دارد شناخت مناجات‌خوانان قدیمی از موسیقی است و البته اینکه بسیاری از فعالان عرصه موسیقی آوازی پیشینه مذهبی داشته‌اند. بر همین اساس است که یک دعا یا مناجات به دل شنونده می‌نشیند، بی‌آنکه دلیلش را بداند.
در گذشته (بخصوص دوره قاجار و اوائل سلطنت پهلوی) اغلب آوازخوانان پیش از حضور در عرصه حرفه‌ای در زمینه موسیقی مذهبی فعالیت داشته‌اند. آن‌ها به طور معمول در مقاطعی از سال به اجراهای مذهبی می‌پرداخته‌اند و همزمان فعالیت‌های هنری نیز داشته‌اند. البته این روند نسبی بوده. یعنی برخی صرفا در زمینه موسیقی مذهبی و تعزیه فعالیت می‌کرده‌اند و برخی دیگر نیز فقط به فعالیت‌های هنری و موسیقایی می‌پرداخته‌اند.
ارزش و بهای مناجات دوره قاجار و پهلوی تا به آنجاست که روح الله خالقی در کتاب «سرگذشت موسیقی ایران» به تمجید از آن پرداخته است. او ضمن اینکه از مناجات‌های آن مقطع به عنوان وسیله‌ای برای تزکیه نفس و بیداری روان یاد کرده از سیدحسین عندلیب اصفهانی (موذن و مناجات خوان) نام برده و گفته است: «او در این فن مهارتی به‌سزا داشت و هنگامی که در گلدسته مسجد سپهسالار تهران در شب‌های رمضان مناجات می‌کرد همه خفتگان را به هوش می‌آورد و مجذوب می‌کرد.»
یکی‌دیگر از دلایل جذابیت مناجات‌های قدیمی این است که مناجات‌خوانان قدیمی با دستگاه‌های موسیقی آشنا بودند و می‌دانستند کدام آوازها برای مناجات خوانی مناسب است.
مناجات‌ها در گذشته به ادعیه مذهبی محدود نبوده و اشعار فارسی نیز در مناجات‌ها کاربرد داشته‌اند و نمونه این اتفاق پرداختن به مناجات‌نامه خواجه عبدالله انصاری است. به گفته امین فروغی (نویسنده و پژوهشگر) برخی اشعار عبید زاکانی از پر رونق‌ترین مناجات‌ها در ماه رمضان بوده است. به اعتقاد فروغی، مرشدهایی که پیش از افطار در کنار سقاخانه‌ها و زیرگذرها می‌ایستادند، اشعار عبید را با آوازی زیبا می‌خوانده‌اند و رهگذران با شنیدن آن از صفا و معنویت سرشار می‌شده‌اند و با حالی روحانی بر سر سفره‌های افطار می‌نشسته‌اند.
مناجات خوانی از زمان ورود اسلام به ایران وجود داشته و بی‌شک افراد بسیاری در این زمینه فعالیت کرده‌اند اما با تاسیس رادیو در سال ۱۳۱۹ بود که مناجات‌ها به شکلی همه گیر به گوش مردم رسید. گرامافون نیز نخستین بار در دوره قاجار و عهد ناصری به ایران وارد شد و وجود این پدیده نوین را نیز نمی‌توان در ثبت و ضبط آثار نادیده گرفت.
اگر موسیقی تاریخ معاصر (از عهد قاجار تا به امروز) را مورد بازنگری قرار دهیم با مناجات خوان‌های برجسته‌ای مواجه می‌شویم که هرکدام به نوبه خود تاثیر به‌سزایی در ارتقا موسیقی و مناجات داشته‌اند و نام‌شان به دلایل مختلف در تاریخ ایران به ثبت رسیده است، افرادی چون حسن عندلیب، محمد دماوندی، حسینعلی نکیسا، حسین طاهرزاده، ابوالحسن‌خان اقبال آذر، جواد ذبیحی و...
مناجات‌ها در این ماه بیشتر در دستگاه مثنوی اجرا و به گونه افشاری خوانده می‌شوند. مناجات‌ها بیشتر متعلق به خواجه عبدالله انصاری، غزلیات حافظ و مولانا هستند. افرادی صرفا شبخوان و بیدارباش هستند و اشعار مختلفی را برای آواز خود انتخاب می‌کنند، اشعاری مثل «اول دفتر به نام ایزد یکتا ...». در بخش بیدارباش و شبخوانی صرفا مناجات خوانده نمی‌شود، ولی مناجات‌ و آنچه که حالت عرفانی و ملکوتی دارد بیشتر مثنوی است که افشاری خوانده می‌شود. اما در بررسی بیشتر اشعاری مثل «یا رب نظر لطف عطا کن ...» یا «ای آنکه به ملک خویش پاینده تویی ...»، همگی برمی‌گردند به دستگاه افشاری که گوشه‌های مختلفش را اجرا می‌کنند. البته در شیوه مناجات‌خوانی بین نواحی مختلف تفاوت‌هایی وجود دارد. در گذشته در موسیقی رمضان بیشتر از سازهای کوبه‌ای، سرنا و کرنا استفاده می‌شد، اما امروز از همه سازها در این گونه استفاده می‌شود.
اما در این سال‌ها کدام نام‌ها در حوزه مناجات‌خوانی شنیده شده است؟ طی سال‌های اخیر برخی مداحان و خوانندگان به مناجات‌خوانی پراخته‌اند. محمدرضا شجریان که پیش از ورود به عرصه موسیقی قاری قرآن بوده با اینکه مناجات‌های زیادی ندارد اما با دو اثر «ربنا» و «مثنوی افشاری» نام خود را در لیست مناجات خوانان فاخر ایران ثبت کرده است. محمد معتمدی نیز یکی از خوانندگانی است که مناجات‌خوانی را در آلبوم «مناجات» تجربه کرده است. سالار عقیلی نیز به تازگی در تیتراژ آخر برنامه «دعوت» مناجاتی را با همین عنوان خوانده است.
محمدعلی کریمخانی، خواننده قطعه کوتاه «آمده‌ام شاه پناهم بده» با اینکه اثر دیگری نخوانده، اما به عنوان یکی از مناجات خوانان حال حاضر شناخته می‌شود. حجم بالا و قدرت صدای او برای مناجات خوانی بسیار مناسب است. محمد اصفهانی و قاسم رفعتی نیز دیگر افرادی هستند که در زمینه مناجات‌خوانی فعالیت کرده‌اند و آثاری را در کارنامه دارند.
شاید یکی از مهم‌ترین مسائلی که با آن در حوزه مناجات‌ها روبه‌رو هستیم، میزان استقبال از آنها با توجه به سرعت و مشغله زندگی امروزه است. آیا هنوز هم عامه مردم به این مناجات‌خوانی‌ها توجه دارند؟ برخی از مناجات‌ها ملکه ذهن افراد شده است، مثل ربنای شجریان. سحرخوان‌ها هم در همین دستگاه‌ها می‌خوانند و علت، نقش بسته شدن این دستگاه‌ها در ذهن مردم است.
از سوی دیگر امروزه به دلیل آشنایی جوانان با موسیقی، مناجات‌ها نیز منطبق با دستگاه‌های موسیقی خوانده می‌شود. درنتیجه مناجات‌ها از شکل محلی خود خارج می‌شوند و شکل و شمایلی کلاسیک به خود می‌گیرند. شاید این نوع خواندن اصولی‌تر باشد و از نظر قواعد موسیقیایی تکنیکی‌تر باشد اما این‌گونه مناجات‌خوانی دیگر شکل بومی خود را از دست داده است و مردم در رابطه با این نوع مناجات‌ها با آنچه در ذهن دارند اختلافاتی را مشاهده می‌کنند و شاید دچار نوعی دوگانگی شوند.
اما با نگاهی اجمالی به موسیقی رمضان و اجرا شدن آن به شکل سنتی؛ آنچه امروزه مشهود است این است که این انواع موسیقی کم‌کم رو به فراموشی می‌رود و این امر در کشورهای در حال توسعه ازجمله ایران اجتناب‌ناپذیر است. البته به‌جای این فراموش‌شده‌ها فرهنگ و هنر دیگری جایگزین می‌شود، اما واقعیت این است که چنین چیزی جزو تاریخ است و آن را گریزی نیست.

*ابتکار





  تعداد بازديدها: 947


 
نظرات خوانندگان:
 

نظرات حاوي توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمي‌شود.

نام:
پست الکترونيک:
متن پيام:


 
آخرين اخبار و مطالب 
سقوط دستمزد دلاری کارگران ایرانی از ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۳
موافقت کابینه امنیتی نتانیاهو با آتش‌بس؛ نخست‌وزبر اسرائیل: بر تهدید ایران متمرکز می‌شویم
خاموشی‌ها به پایان رسید؟
تلاش دولت آینده ترامپ برای متوقف کردن خرید نفت ایران توسط چین
پایان جنگ حزب الله لبنان - اسرائیل با میانجیگری امریکا و فرانسه / آتش بس از ساعت 4 بامداد چهارشنبه / متن توافق : عقب نشینی حزب الله از جنوب لبنان / نظارت کمیته آمریکایی بر آتش بس / نتانیاهو : آتش بس را قبول می کنیم تا بر ایران متمرکز شویم
یادداشتی از: جعفر محمدی
آقای قالیباف! ما را به یاد خرزوخان شب های برره انداختید / می دانید با 8 میلیارد دلار چند خودروی روز دنیا می شد وارد کر
یادداشتی از: مهرداد خدیر
آیت الله موسوی اردبیلی؛ 20 نکته در هشتمین سال‌گرد/ سید مفید با دانشگاه مفید/ دانشگاهی که شبیه "امام صادق" نیست
درباره قطعنامه 1701 که مبنای مذاکرات آتش بس لبنان و رژیم اسرائیل است، چه می دانیم؟
بمناسبت فرا رسیدن هفته بسیج
مثنوی "جان به کف" سروده ی علی اکبر پورسلطان(مهاجر) در توصیف بسیجی
اجرای طرح اندیشه‌های رهبر معظم انقلاب در مدارس علمیه
اعضای جدید شورای عالی حوزه انتخاب شدند + اسامی
به بهانه ی درگذشت والد گرامی، حاج حسن پورسلطان
قصیده ی " پدر " سروده ی علی اکبر پورسلطان(مهاجر)
گزارش تصویری:
برگزاری کلاس درس نهج البلاغه توسط استاد حاج بهرام رحیمی در هیئت انصارالخمینی (ره) حسینیه ی آل یاسین (ع) 1403/9/5
خبر مهم سخنگوی دولت از اینترنت/ مهاجرانی: بر سر رفع فیلترینگ به وفاق رسیده‌ایم/ برای چگونگی رفع فیلتر هنوز جمع‌بندی نهایی حاصل نشده است
یادداشتی از: رضا غبیشاوی
8 نکته درباره سخنان جدید لاریجانی / منتظر " برجام ترامپی " باشیم؟
عارف : اگر حملات غیرمنصفانه ادامه یابد، به مردم اطلاع خواهیم داد چه تحویل گرفته‌ایم / «آگاهانه» سکوت کرده‌ایم
کابینه نتانیاهو بودجه روزنامه هاآرتص را به دلیل نشر مطالب ضد خود قطع کرد.
به مناسبت هفته‌ی بسیج مستضعفان(۱)
بیانات مقام معظم رهبری در دیدار بسیجیان
غزه گورستان بزرگ کودکان / هر 30دقیقه یک کودک شهید می‌شود
به مناسبت هفته‌ی بسیج مستضعفان(۱)
بیانات مقام معظم رهبری در دیدار بسیجیان

آرشیو همه مطالب


 
پربازديدها 
پیام شفاهی رهبر معظم انقلاب اسلامی به مردم مقاوم لبنان
در همایش بین‌المللی داوری؛
انصاری، معاون حقوقی رئیس‌جمهور: هدایت و راهبری جامعه حقوقی به ویژه حقوقدانان بین‌الملل در جلوگیری از تحمیل هزینه به کشور در معاهدات بین‌المللی بسیار موثر است/ برای ممانعت از تکرار آسیبهای حقوقی باید از معاضدت‌های حقوقی بخش دولتی و خصوصی بهره بگیریم
یادداشتی از: جعفر گلابي
فشار انبوه روي اعصاب مردم
گزارش تصویری:
برگزاری کلاس درس نهج البلاغه توسط استاد حاج بهرام رحیمی در هیئت انصارالخمینی (ره) حسینیه ی آل یاسین (ع) 1403/8/28
دیدار سفیر جانباز ایران در لبنان با رهبر معظم انقلاب
همایش بین‌المللی «دیوان داوری دعاوی ایران، ایالات متحده»؛
مجید انصاری: چهار هزار پرونده در دیوان داوری دعاوی ایران و آمریکا حل و فصل شده است/ همچنان آمریکا و همراهان او سر آشتی با ملت ما را ندارند/ ما سر جنگ با هیچ کشوری نداریم/ اگر آمریکا آماده رابطه قانونمند و به دور از تحکم باشد، جمهوری اسلامی آماده است
یادداشتی از: حجت الاسلام والمسلمین هادی سروش
مسئله حجاب با کلینیک حل نمی‌شود
تصاویری از رزمنده ی بسیجی مرحوم مغفور حاج حسن پورسلطان در دوران دفاع مقدس
بررسی تبعات سیاست‌های اقتصادی ترامپ از نگاه اکونومیست
برندگان و بازندگانِ "ترامپونومیکز"/ مکزیک، قربانی اول
اطلاعیه هیئت انصارالخمینی (ره)
در پی درگذشت مرحوم مغفور حاج حسن پورسلطان
نويسندگان ادبي مطبوعات از مشكلات روزنامه‌نويسي و نقد ادبي در ايران مي‌گويند
صبحانه انسان مدرن يا عصرانه‌اي با اشباح؟
پوستر:
اطلاعیه درگذشت حاج حسن پورسلطان پدر شهید علی اصغر
یادداشتی از: روزنامه جمهوری اسلامی
اسلام دین بلاتکلیفی نیست
یادداشتی از: مهرداد خدیر
ترامپ، کوبایی‌تبار را وزیر خارجه می‌کند، در مجلس ایران گیر داده‌اند به ظریف به خاطر محل تولد فرزند!
ناصر ایمانی
عده‌ای نمی‌خواهند ظریف در مسئولیت معاونت راهبردی باشد
یادداشتی از: عباس عبدي
دست و پا زدن در بن‌بست
شباهت غزه با هیروشیما/اسرائیل تاکنون معادل 6 بمب اتمی بر روی غزه بمب ریخته است
یادداشتی از: روزنامه جمهوری اسلامی
عقبه امنیتی کشور را حفظ کنیم
عضو شورای عالی فضای مجازی:
تقی‌پور: همان‌ها که فیلترشکن می‌فروشند جلوی اجرای قانون را هم گرفته‌اند
نماینده مجلس در واکنش به رد فوریت اصلاح قانون دوتابعیتی‌ها:
مجلس محل تسویه حساب شخصی با افراد نیست


 
آمار بازديد از سايت 
تعداد بازدید امروز: 10989
تعداد بازدید دیروز: 24496
بازدید کل: 72618509
مشاهده آمار کامل
تمامي حقوق براي هيئت انصارالخميني (ره) محفوظ است.