تشيع همواره به صورت يک تشکيلات منسجم، متحد و هدفمند در طول تاريخ بوده است و در اين مهم ترديدي نيست، شيعيان و کساني که اعتقاد به ولايت اهل‌بيت (ع) دارند در هر نقطه‏اي از جهان که باشند با ساير همفکران و هم مسلکان خودشان متحد ‏هستند و اين اتحاد و اتصال را از طريق قلب، روح و روان خود احساس مي‏کنند لذا مي‏بينيم شيعيان ايران، پاکستان، افغانستان و حتي شيعياني که در قاره آفريقا هستند يا آن‏ها که در آمريکا و اروپا زندگي مي‌کنند، با هم يک ارتباط و هماهنگي نا نوشته‏اي دارند.

البته برخي از انديشمندان معتقدند خود تشيع يک نوع تحزب يا شبه تحزب به شمار مي‏آيد، مرحوم شريعتي در اين باره مي‌گويدکه «در واقع شيعه، امت است و امامت هم محور و مرکزيت اين امت قلمداد مي‏شود لذا ارتباط اعضاي امت و اجزاي اين واحد مرکب با يکديگر و ارتباط مجموعه اين واحد ترکيبي با امام يک ارتباط دقيق، منسجم و شبه حزبي است». مطلب ياد شده ديدگاه دکتر شريعتي و برخي از انديشمندان روشنفکر است، هرچند، وجود اسلام يعني ارتباط و هماهنگي مسلمانان با يکديگر و ارتباط و انسجام شيعيان با يکديگر براي فعاليت هر چه بيشتر و تحرک هر چه بيشتر مسلمانان کافي نيست.

تجربه تلخ برخي از احزاب که به ندرت در کشورهاي اسلامي به وجود مي‏آيند و اثري از خود به جاي مي گذارند دليلي براي اين مطلب است؛ از آن رو که تحزب در عين ضرورت وجود داراي آفات و آسيب‏هاي فراواني نيز هست و اگر آسيب‌شناسي نشود و از آفات آن پيشگيري نشود مي‏تواند نقض غرض کند و نتيجه معکوس دهد.

متاسفانه احزابي که به نام اسلام بعضا سابقه درخشاني از خود بجا نگذاشتند و نتوانستند مردم را به خود جذب و آرمان‏ها و ايده‏هاي خود را عملي کنند.

همچنين برخورد دشمنان اسلام و مخالفان تشيع عامل سوم عدم تشکيل احزاب بين شيعيان است، يکي از شگردهاي قديمي استعمارگران، ايجاد تفرقه بين مسلمانان و فرقه‏هاي مختلف اسلامي بوده است و استعمارگران اين را مبناي استعمار خودشان قرار مي‏دادند و با آن بر اختلافات فرقه‌اي بين اسلامي و حتي اختلاف در درون خود فرقه‏ها دامن مي‏زدند.

عامل چهارم برخورد حکومت‌‌ها با احزاب است، برخي از حکومت‏هاي کشورهاي اسلامي از انسجام شيعيان وحشت دارند آنها مي‏ترسند که يک تشکيلات حزبي مقتدري در برابر آن‏ها وجود داشته باشد و آن را مزاحم خودشان مي‏دانند يا به عبارت ديگر خطر بالقوه‏اي مي‏دانند براي حاکميت خودشان؛ بنابراين حتي بسياري از حکومت‏هايي که ادعا دارند، با فرهنگ تحزب مخالفت و مقابله مي‏کنند و اجازه نمي‏دهند که در کشورشان يک حزب تمام عيار ديني به وجود آيد و همه متحد و منسجم باشند.

البته تفکر شيعي به هيچ عنوان مانع از اقدامات و تشکيلات حزبي نيست، چند آيه تحت عنوان حزب الله در قرآن به چشم مي‌خورد و حتي خداوند در قرآن مصاديق آن را نيز تعريف کرده و گفته که اين افراد حزب‌الله هستند؛ در روايات نيز عناويني را مشاهده مي‏کنيم البته نه به عنوان حزب بلکه عنوان‏هايي نظير تزاور، تحابب و تعاون که مجموعه اين‏ها را وقتي کنار هم مي‏گذاريم، مي‏بينيم که روايات يک حزب تمام عيار منسجم را تشکيل مي‏دهند که مي‏شود به آن‏ها استناد کرد.

جا دارد به فرمايشات امام خميني(ره) هم استناد کنيم. ايشان ضمن نداشتن مخالفتي براي تشکيل حزب و کمک براي دست يابي به اين مهم ‏ اظهار اميدواري مي‏کردند که در تمامي کشورها و جاي جاي دنيا هسته‏هاي حزب الله تشکيل شود.

نظارت بر اربابان قدرت از دلايل تحزب در دنياست، يکي از مهم ترين فلسفه تشکيل احزاب، نقد و نظارت حاکمان و صاحبان قدرت است تا از مسير خود خارج نشوند؛ يکي ديگر از اهداف بزرگ احزاب، داشتن برنامه، استراتژي و دکترين است يا به تعبير ديگر، احزاب، دولت در سايه هستند يعني ضمن حمايت و نقد کارگزاران هر کشور، خودشان به عنوان آلترناتيو، برنامه‏هايي دارند و چهره‏هايي را آماده مي‏کنند تا هرگاه که احساس کردند، مسوولان نتوانستند به وظايف خود عمل کنند، آن‏ها بتوانند افراد و برنامه‏هاي خودشان را جايگزين کنند بنابراين طبعا در تثبيت قوانين و تدوين سياست‏هاي جامع و کامل براي هر کشوري مي‏توانند اثر مستقيم و مؤثري داشته باشند.

منبع : روزنامه مردم سالاری