حجت الاسلام سید حسن خمینی در برنامه نگاه یک و در حاشیه تبیین اندیشه های حضرت امام به موضوعی اشاره داشتند که پیشتر نیز با عنوان "اجتهاد در اندیشه های حضرت امام" مطرح کرده بودند. وی بدرستی تاکید دارند "باید اجتهادی را از اندیشه های امام مطرح کنیم که مشکل گشا باشد."  اصل حرف منطقی است. طرح حجت الاسلام خمینی برای اجتهاد در اندیشه های حضرت امام نیز قابل دفاع است. اما یک سوال جدی وجود دارد که در این طرح اجتهادی، محکمات اندیشه های حضرت امام چیست؟ روشن است که هر طرح اجتهادی نیازمند یک سری چارچوب ها و محکماتی است که متشابهات مطابق آن تفسیر می شود.  محکمات اندیشه حضرت امام چیست و چرا آقا سید حسن کمتر تمایل دارند به آنها بپردازند؟ تحریف، همیشه قلب محتوا و وارونه نمایی و خدای نکرده نسبت کذب دادن نیست. سید حسن آقای خمینی حتما از این نوع تحریف و تشویه بری و دور هستند اما نوع دیگری از تحریف تبدیل و تغییر محکمات اندیشه حضرت امام است. نگرانی این است که اجتهاد ایشان بدور از محکمات اندیشه های حضرت امام باشد؛ چه انکه این تحریف بزرگتری است چون راه را برای قرائت های غلط و البته ناخواسته دیگر باز می کند.  اما محکمات اندیشه حضرت امام چیست که در سخنان جناب آقای خمینی ضریب ندارد؟ استکبار ستیزی، عدالت خواهی، ظلم ستیزی، اسلام پابرهنگان، مستضعفین، دفاع از مظلومین عالم و مقاومت و قیام و اسلام ناب.  حجت السلام سید حسن خمینی در همین مصاحبه اخیر، "اسلام ناب" را مقابل "اسلام متحجر" دانسته اند. تردیدی نیست که در اندیشه امام اسلام متحجرین و عافیت اندیش ها که در تقابل با ظلم، اهل سازش اند، مقابل اسلام ناب قرار دارند. اما مساله اینجاست که امام، متحجرین را شعبه ای از اسلام آمریکایی می دانند و در ادبیات حضرت امام همواره این اسلام آمریکایی بوده که مقابل اسلام ناب قرار داشته است. سوال اینست که چرا یک شعبه از اسلام آمریکایی را سید حسن آقا گرفته و باقی آنرا رها کرده است؟ تغییر ادبیات امام در این سطح و جابجایی محکمات هم اجتهاد است؟  آیا حق نمی دهند که با این تغییر و تبدل نگران باشیم که محکمات اندیشه حضرت امام دچار اجتهاد شود؟

پاسخ آقای امیر محمد فاطمی

1- نویسنده با تأکید بر اهمیت و ضرورت صیانت از اندیشه های امام راحل(ره) که باید در آینده نیز راهگشا و چراغ راه جوامع اسلامی و بشری باشند معتقد هستند که :
1-1 سید حسن باید از اسلام آمریکایی بعنوان مابه ازاء اسلام ناب محمدی(ص) اشتفاده می کردند چرا که اسلام متحجرین یکی از شعبات اسلام آمریکایی و می تواند به مرور جایگزین سر تیتر اسلام آمریکایی گردد.
1-2 استکبار ستیزی، عدالت خواهی ، ظلم ستیزی ، اسلام پابرهنگان ، مستضعفین ، دفاع از مظلومین عالم و مقاومت و قیام و اسلام ناب از محکمات اندیشه سیاسی امام خمینی(ره) است لذا گوینده قبل از اجتهاد در اندیشه سیاسی امام(ره) باید به همین سبک محکمات اندیشه امام را مورد تأکید قرار دهد تا ناخواسته متشابهات و مبانی فرعی با محکمات اندیشه امام(ره) جایگزین نگردند که در واقع نوعی از تحریف محسوب می گردد.
2- مقام معظم رهبری در بیانات 14 خرداد امسال ضمن بر شمردن برخی مبانی اندیشه های سیاسی امام خمینی(ره) فرمودند: اگر یک حقیقتی بارها تکرار نشود و با جزئیات و خصوصیات ذکر نشود، گمان تحریف این حقیقت به‌ مرور وجود دارد. اکثر شما می‌دانید که انگیزه‌هایی برای تحریف شخصیت امام و تحریف انقلاب که بزرگ‌ترین هنر امام بزرگوار بود، وجود دارد. باید مجال تحریف را از تحریف‌کنندگان سلب کنیم.
3- اینکه چرا علی رغم اهمیت در ترویج مبانی اندیشه های امام خمینی(ره) و وجود دهها موسسه عمومی با عناوین مرتبط اندیشه سیاسی امام(ره) به جد مورد تحقیق و مطالعه قرار نگرفته حتما نکته ای قابل تأمل است که می تواند ناشی از تصور به شناخت ملموس و عینی نسل های اول و دوم انقلاب باشد بطوری که افرادی از دو نسل مذکور می توانند به راحتی ساعت های متوالی در خصوص مبانی نظری اندیشه و قیام امام خمینی(ره) سخن بگویند اما واقعیت این است که شاید کمتر از انگشتان یک دست بودند افرادی که همت تدوین و نگارش در این خصوص را داشتند.
4- نویسنده علی رغم تأکید بر اینکه سید حسن تحت عنوان اجتهاد در اندیشه های حضرت امام(ره) سخن می گفتند برداشت از سخنان معظم له را نوعی تغییر اصل و فرع و نوعی از تحریف اعلام می کنند در حالیکه گوینده بنابر شهادت نویسنده تحت عنوان اجتهاد در اندیشه مطالب شان را طرح می کنند که بدلیل ماهیت و تعریف اجتهاد یا یافته های محققانه گوینده نمی تواند در زمره تحریف یا تغییر ماهیت متن اصلی باشد.
5- موسسه نشر آثار امام خمینی(ره) بعنوان مسئول رسمی و قانونی صیانت از اندیشه های و بیانات امام(ره) متأسفانه در خصوص مقابله با تحریف علی الخصوص در مواردی که با حقوق اقراد و گروه های مختلف اجتماعی مرتبط می باشد عملکردی به شدت قابل انتقاد دارد موسسه مذکور می توانست با ایجاد ساز و کارهای لازم و مناسب به اندیشه شناسی امام(ره) اقدام و مانع از توسل به تحریف گردد.
6- تحریف امام خمینی(ره) در سطوح و ابعاد مختلف ذیل متصور و قابل مقابله می باشد.
6-1 تغییر کلمات یا نشانه های نگارش که به تغییر و تبدیل معنا و مفهوم عبارت منجر می گردد.
6-2 حذب یا افزودن کلماتی که باعث تغییر و تبدیل معنا و مفهوم عبارت می شود.
6-3 برجسته سازی بخشی از جمله و عبارت که می تواند متفاوت و حتی مغایر با معنا و مفهوم متبادر از عبارت کامل باشد مانند جمله پر تکرار میزان حال فعلی افراد است که با هدف حذف بخشی از نیروهای انقلاب دارای سلیقه متفاوت با سلیقه جریانی دیگر بکارگیری شد در حالیکه امام خمینی(ره) جمله مذکور را در قالب عبارات ذیل استفاده کرده بودند :
6-3-1 بند 2 فرمان 8 ماده ای می فرماید(24 آذر 1361) : رسیدگی به صلاحیت قضات و دادستان‌ها و دادگاه‌ها با سرعت و دقت عمل شود تا جریان امور، شرعی و الهی شده و حقوق مردم ضایع نگردد. و به همین نحو رسیدگی به صلاحیت سایر کارمندان و متصدیان امور، با بیطرفی کامل بدون مسامحه و بدون اشکال تراشی های جاهلانه که گاهی از تندروها نقل می‌شود، صورت گیرد تا در حالی که اشخاص فاسد و مفسد تصفیه می‌شوند اشخاص مفید و مؤثر با اشکالات واهی کنار گذاشته نشوند. و میزان، حال فعلی اشخاص است با غمض عین از بعض لغزش هایی که در رژیم سابق داشته‌اند، مگر آنکه با قرائن صحیح معلوم شود که فعلاً نیز کارشکن و مفسدند.
6-3-2 بند 4 ضمیمه وصیت نامه سیاسی الهی امام خمینی(ره) : من در طول مدت نهضت و انقلاب به واسطه سالوسی و اسلام نمایی بعضی افراد ذکری از آنان کرده و تمجیدی نموده‌ام، که بعد فهمیدم از دغل بازی آنان اغفال شده‌ام. آن تمجیدها در حالی بود که خود را به جمهوری اسلامی متعهد و وفادار می‌نمایاندند، و نباید از آن مسائل سوء استفاده شود. و میزان در هرکس حال فعلی او است.
6-4 کاهش یا افزایش وزن مفاهیم کلیدی در اندیشه سیاسی امام(ره) مانند نکته مورد اشاره نویسنده مشروط بر اینکه تلاش عامدانه و تحت عنوان بررسی اندیشه نه اجتهاد در اندیشه بیان شده باشد یا اینکه یکی از اصول فکری بی توجه به وزن سایر اصول مورد تأکید فراوان قرار گیرد بطوری که حتی تمامیت حرکت مبتنی بر انقلاب اسلامی را مورد خدشه جدی قرار دهد. چنانکه تشخیص مبانی بنیادین اندیشه سیاسی امام(ره) مانند تشکیل و حفظ حکومت اسلامی بعنوان اوجب واجبات یا تحقق عدالت اسلامی در حوزه اجتماعی و بین المللی تا اصلح گزینی کارگزاران و بسیاری دیگر نیازمند فعالیت مستمر و جدی تحقیق توسط عالمان دانشگاهی ، حوزوی و سیاسیون نسل اول و دوم انقلاب است تا آیندگان نیز در این زمینه با مشکلات بیشتری روبرو نبوده و ناچار از خود اجتهادی نباشند.
6-5 قلع روایت حوادث و اتفاقات با استفاده گزینشی از تصاویر ، روابط و سایر شقوق غیر کلامی و غیر مکتوب مانند انتشار گزینشی فیلم که در کلیّت تصاویر حاوی پیام دیگری می باشد مانند انتخاب چند فریم از یک دیدار مثلا یک ساعته که می تواند در جهت برجسته سازی یا تخریب چهره افراد بوده باشد.
6-6 قلع ماهیت ، اندیشه ها و عملکرد موضوعاتی که غیر و دیگر بیرونی اندیشه سیاسی امام(ره) تعریف شده اند مانند ماهیت استکباری و اسلام ستیز آمریکایی که بدون توجه به لزوم توجه به تمام مستضعفین می تواند به انتخاب رویکردهایی خاص منجر گردد.
6-7 علی رغم اینکه حضرت امام خمینی(ره) بسیاری از مهمترین مبانی اندیشه سیاسی و موضع گیرهای داخلی و خارجی در جمع آحاد مردم بیان می فرمودند در عین حال نادیده انگاری شرایط زمان و مکان یا شرایط سیاسی ، اجتماعی و بین المللی می تواند به تحلیل نادرست بیانات امام(ره) منجر گردد چنانکه حکم اولیه یا حکم ثانویه مربوط به بانویی که در خصوص جایگاه و منزلت بانوی دو عالم حضرت فاطمه(س) مطلبی را سهوا در رادیو بر زبان رانده بودند بدون درک شرایط می تواند به سوء برداشت منجر گردد. همانطور که عدم شناخت شرایط و زمینه های شکل گیری درخواست مسئولین کشور در صدور حکم جایگزین سازی احکام ثانویه با اولیه یا توقف عمل برخی از فروع دین می تواند با چنین سرانجامی در تحلیل همراه گردد.
7- همانطور که اشاره شد مصون سازی اندیشه های امام خمینی(ره) در برابر انواع تحریف نیازمند فعالیت جدی و مستمر پژوهشی و تحقیق محور می باشد که باید با بکارگیری ترکیبی از گروه های علمی و السابقون انقلاب پیگیری گردد اما تا تحقق چنین رویایی که می تواند قابل دسترس باشد ضروری است السابقون انقلاب با تعهدی درونی و اخلاق محور به ساحت بی مثال امام خمینی(ره) نسبت به پرهیز از تحریف اندیشه های امام(ره) حداقل در قالب تفسیر به رای یا برداشت های منفعت طلبانه به مقابله با تحریف مقابله کنند تحریفی که شاید امروز در چارچوب منافع گروه ها ، دستجات و افراد تلقی گردد اما قطعا در بلند مدت ریشه های فکری انقلاب اسلامی ایران را نشانه خواهد رفت.