بسم اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ

::درس هفدهم به تاریخ : 4 شهریور 94

::قرار چهل روزه : نماز اول وقت

::قرار روز : صلی الله علیک یا علی بن موسی الرضا (ع)

::هدیه به : حضرت امام رضا علیه السلام

تدبّر در : سوره مبارکه عادیات/بخش دوم

شأن نزول سوره عادیات

در حدیثى آمده است که، این سوره بعد از جنگ «ذات السلاسل» نازل شد و ماجرا چنین بود:

در سال هشتم هجرت، به پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) خبر دادند: دوازده هزار سوار در سرزمین «یابس» جمع شده، با یکدیگر عهد کرده اند: تا پیامبر(صلى الله علیه وآله) و على(علیه السلام) را به قتل نرسانند و جماعت مسلمین را متلاشى نکنند، از پاى ننشینند!

پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله) جمع کثیرى از یاران خود را به سرکردگى بعضى از صحابه، به سراغ آنها فرستاد، ولى بعد از گفتگوهائى بدون نتیجه، بازگشتند، سرانجام، پیغمبر اکرم(صلى الله علیه وآله)، على (علیه السلام) را با گروه کثیرى از مهاجر و انصار به نبرد آنها اعزام داشت.

آنها به سرعت به سوى منطقه دشمن حرکت کردند، به دشمن خبر رسید که على بن ابیطالب(علیه السلام) وارد منطقه شده، آنها براى مقابله حاضر شدند، امام(علیه السلام)نخست، اسلام را بر آنها عرضه داشت، ولى نپذیرفتند، و اظهار داشتند جز جنگ و کشتار به عمل دیگرى راضى نخواهیم شد، وعده نبرد فردا.

امام(علیه السلام) پذیرفت، و دستور داد نیروها اسب هاى خود را علف دهند، زین بر آنها نهند و آماده کارزار باشند، و صبحگاهان که هنوز هوا تاریک بود، دشمن را در حلقه محاصره گرفته، به آنها حمله کردند و آنان را درهم شکستند، عده اى را کشتند، زنان و فرزندانشان را اسیر، و اموال فراوانى را به غنیمت گرفتند.

سوره «و العادیات» نازل شد، در حالى که هنوز سربازان اسلام به «مدینه» باز نگشته بودند، پیغمبر خدا(صلى الله علیه وآله) آن روز براى نماز صبح آمد، و این سوره را در نماز، تلاوت فرمود، بعد از پایان نماز، اصحاب عرض کردند: این سوره اى است که ما تا به حال نشنیده بودیم!.

فرمود: آرى، على(علیه السلام) بر دشمنان پیروز شد، و «جبرئیل» دیشب با آوردن این سوره، به من بشارت داد.

چند روز بعد، على(علیه السلام) با غنائم و اسیران به «مدینه» وارد شد.

بعضى معتقدند: این یکى از مصادیق روشن آیه است، نه شأن نزول.

جهت هدایتی سوره

دور کردن انسان از بی‌توجهی و ناسپاسی نسبت به پروردگار.

که حاصل نسبت سنجی بین دو فراز بود. که فراز اول به ناسپاسی انسان اشاره می‌کرد، و فراز دوم با استفهام توبیخی برای دور کردن انسان از این ناسپاسی که غفلت انسان باعث آن شده بود.

آگاهی از خبیر بودن پروردگار زمینه‌ساز دور بودن از غفلت و بی‌توجهی و ناسپاسی نسبت به پروردگار است.

پرتوى از سوره مبارکه‏ والعادیات

مفاهیم و درس‏هاى آیات یازده‏گانه این سوره را مى‏توان این گونه شکل داد و در آن اندیشید:

• سوگندهاى بدیع و شور آفرین و راز آن‏ها

در آیات 5 - 1 خداى فرزانه چندین سوگند بدیع و شورانگیز یاد مى‏کند که هر کدام بسیار اندیشاننده است.

سوگند به اسب‏هاى تیز تک و چابک مجاهدان و مبارزان راه خدا،

سوگند به سرنشینان و سواران خداجو و آزادى خواه آنها،

سوگند به نفس نفس آن مرکب‏ها که وسیله دفاع از حق و عدالت‏اند،

سوگند به جهش برق و جرقه‏ها و شراره‏ها که از برخورد سم آن‏ها بر سنگ و صخره‏ها مى‏جهد و پدید مى‏آید،

سوگند به سپیده‏دمانى که آنان با دو اصل پیروزى آفرین غافلگیرى و استتار و سرعت عمل و یورش برق‏آسا صف‏هاى شرارت و شقاوت و بیداد را هدف مى‏گیرند و از هم فرو مى‏پاشند،

سوگند به گرد و غبارى که در تلاش و کوشش خستگى‏ناپذیرشان مى‏پراکنند،

سوگند به دل‏هاى پراخلاص آنان،

سوگند به جهاد بى امانشان،

سوگند به پیروزى برق‏آساى آنان‏

و سوگند به فرمانده آگاه و دلیر و توحیدگرا و پراخلاص آنان امیرمؤمنان که آن پیروزى را آفرید و آن خطر را دفع کرد...

آیا این سوگندها برانگیزاننده خردها و اندیشه‏ها نیست؟ آیا درس ایمان و اخلاص و جهاد و پاکى و تلاش و ده‏ها درس ظریف و دقیق نمى‏دهد؟

آیا روشنگرى نمى‏کند که باید در زندگى، نه ستم کرد و برترى جست و بدمستى و استبداد پیشه ساخت و نه پذیرفت؟ و آیا نشان نمى‏دهد که یکى از ملاک‏هاى برترى و بزرگى در بارگاه خدا تلاش هماره و جهاد خالصانه در راه آزادى است؟

آثار و برکات سوره

• ادای دین و بدهکاری

امام صادق علیه السلام می فرمایند: هر کس در قرائت سوره عادیات مداومت ورزد ، خداوند بدهکاری او را از جایی که فکرش را نمی کند ادا می کند.

• جهت وسعت رزق ورهایی از قرض و گرسنگی یا تشنگی :

هر که از درد و گرسنگی و تشنگی و قرض بخواهد رها شود به عدد نام امیرالمؤمنین علی علیه السلام 110 بار این سوره را بخواند بسیار نافع است. و نیز به جهت وسعت رزق و روزی همراه خود داشته باشد.

3) برای درد کبد

آورده اند که برای درد کبد سوره عادیات را در ظرف چینی نو نوشته شود و سپس با آب باران بشویند و اندکی شکر به آن اضافه شود و بیمار سه روز متوالی از آن بنوشد.

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

ف - پورسلطان