بسم الله الرّحمن الرّحيم‏

من هم اين عيد سعيد و بزرگ را به همه‏ى مسلمانان و حق‏جويان عالم و به ملت شريف و عظيم‏الشّأن ايران و به شما برادران و خواهرانى كه در اين جا تشريف داريد، تبريك و تهنيت عرض مى‏كنم. خداوند ما را از بركات اين روز و درسهاى بزرگى كه به ما مى‏دهد، برخوردار كند. 

در روز غدير، اين حركت عظيمى كه طبق روايات متواتره، به وسيله‏ى نبيّ اكرم (صلّى الله عليه و آله و سلّم) انجام شد، داراى ابعادى بود. البته يك بُعد، فضيلت امير المؤمنين بود. مردم هم مى‏دانستند و از نزديك اين فضايل را در آن بزرگوار مشاهده مى‏كردند. پيامبر اكرم، و در واقع اراده‏ى الهى هم همان فضايل و ارزشها را معتبر دانست و بر اساس آن ارزشها، ولايت و حاكميت بعد از پيامبر را تعيين كرد. معلوم شد آن كسى مى‏تواند در مرتبه‏ى حكومت بر مسلمين قرار بگيرد، كه داراى آن ارزشها باشد. لازم نبود كه پيامبر اكرم فضايل امير المؤمنين را در آن روز بيان كند؛ مردم مى‏دانستند.

«ابن ابى الحديد» مى‏گويد: فضايل على بن ابى طالب به طورى در آن روز براى مردم واضح بود كه بعد از رحلت پيامبر، احدى از مهاجران و اغلب انصار شك نداشتند كه مسأله‏ى خلافت بر على قرار خواهد گرفت؛ يعنى در نظر آنان جزو مسلّمات بود. در موارد ديگر، خود رسول اكرم هم راجع به امير المؤمنين چيزهاى زيادى فرموده است.

آن چه از طرق ما شيعيان و نيز از طريق اهل سنت روايت شده، متواتر است. خيلى از فضايل را به شكل متواتر، هم شيعه و هم سنى روايت كرده‏اند؛ مخصوص شيعه نيست. حتّى يكى از مورخان قديمى مشهور «ابن اسحاق» صاحب سيره‏ى معروف مى‏گويد: پيامبر به امير المؤمنين فرمود: اگر بيم اين را نداشتم كه مردم در باب تو حرفهايى بزنند كه پيروان عيسى در باره‏ى او زدند، چيزى را در باره‏ى تو مى‏گفتم كه هرجا عبور مى‏كنى، مردم خاك زير پاى تو را به عنوان تبرك بردارند. اين روايت شايد از طرق شيعه هم نقل شده باشد؛ من نديده‏ام. «ابن ابى الحديد» از «ابن اسحاق» نقل مى‏كند؛ يعنى كسانى كه معتقد به نصب امير المؤمنين هم نيستند، اما اين حرفها را در فضايل آن حضرت دارند.

اين، يك بُعد واقعه‏ى غدير است؛ يعنى امضاء و اثبات اين فضايل و اين كه اين فضايل و ارزشها، به حكومت و به اين ارزش قراردادى در جامعه‏ى اسلامى منتهى مى‏شود. اين بُعد، بُعد بسيار مهمى است و معلوم مى‏شود كه در اسلام، طبق ديد پيامبر و وحى الهى، حكومت تابع ارزشهاست؛ تابع چيزهاى ديگر نيست. اين، خود يك اصل اسلامى است.

يك بُعد ديگر در قضيه و حديث غدير، همين مسأله‏ى ولايت است؛ يعنى تعبير از حكومت به ولايت؛ «من كنت مولاه فهذا عليّ مولاه» . آن وقتى‏كه پيامبر (ص) در مقام تعيين حق حاكميت براى يك شخص است، تعبير مولا را براى او به كار مى‏برد و ولايت او را به ولايت خود مقترن مى‏كند. خود اين مفهومى كه در ولايت هست، بسيار حايز اهميت است. يعنى اسلام، منهاى همين مفهوم ولايت كه يك مفهوم مردمى و متوجه به جهت حقوق مردم و رعايت آن‏ها و حفظ جانب انسان‏هاست هيچ حاكميتى را بر مردم نمى‏پذيرد و هيچ عنوان ديگرى را در باب حكومت قائل نيست.

آن كسى كه ولىّ و حاكم مردم است، يك سلطان نيست؛ يعنى عنوان حكومت، از بُعد اقتدار و قدرت او بر تصرف ملاحظه نمى‏شود؛ از بُعد اين كه او هر كارى كه مى‏خواهد، مى‏تواند بكند، مورد توجه و رعايت نيست؛ بلكه از باب ولايت و سرپرستى او، و اين كه ولىّ مؤمنين يا ولىّ امور مسلمين است، اين حق يا اين شغل يا اين سمت مورد توجه قرار مى‏گيرد. قضيه‏ى حكومت در اسلام، از اين جهت مورد توجه است.

اگر اين مفهوم ولايت و آن چه را كه اسلام براى ولىّ و والى به عنوان شرط و وظيفه قرار داده است، بشكافيم كه در كلمات ائمه‏ى معصومين در اين باب، خيلى حرفهاى آموختنى وجود دارد، و در همين نامه‏ى امير المؤمنين به مالك اشتر و آن توصيه‏هاى بزرگ، مفاهيم ارزنده‏ى زيادى هست خواهيم ديد كه مردميترين نوع حكومت اين است. در فرهنگ بشرى يعنى فرهنگ آزادى‏خواهان عالم در طول تاريخ هيچ‏چيزى كه از حكومت زشت باشد، در مفهوم ولايت وجود ندارد. مفهوم استبداد يا خودسرى، به ميل خود يا به ضرر مردم تصميم گرفتن، مطلقاً در معناى ولايت اسلامى نيست. نه اين كه يك شخصى نمى‏تواند به نام ولايت از اين كارها بكند؛ خير، شياطينى هستند كه با همه‏ى نامهاى خوب، همه‏ى كارهاى بد را در دنيا كرده‏اند. مقصود، آموزش و درس و راه اسلامى است. البته كسانى كه دل‏باخته‏ى مفاهيم غربى و بيگانه‏ى از اسلام هستند، ممكن است حرفهايى بزنند، يا تصوراتى بكنند؛ ليكن اين‏ها بر اثر نشناختن مفهوم ولايت است.

ولايت در اسلام، ناشى از ارزشهاست؛ ارزشهايى كه وجود آن‏ها، هم آن سِمت و هم مردم را مصونيت مى‏بخشد. مثلًا عدالت به معناى خاص يعنى آن ملكه‏ى نفسانى از جمله‏ى‏ شرايط ولايت است. اگر اين شرط تأمين شد، ولايت يك چيز آسيب‏ناپذير است؛ زيرا به مجرد اين كه كمترين عمل خلافى كه خارج از محدوده و خارج از اوامر و نواهى اسلامى است، از طرف آن ولىّ يا والى تحقق پيدا كرد، شرط عدالت سلب مى‏شود. كوچك‏ترين ظلم و كوچك‏ترين كج‏رفتارى كه خلاف شرع باشد، عدالت را سلب مى‏كند. هر تبعيضى، هر عمل خلاف و گناه و ترك وظيفه‏اى، عدالت را از والى سلب مى‏كند. وقتى هم كه عدالت سلب شد، او از آن منصب منعزل مى‏شود.

در كدام سيستم حكومتى دنيا، چنين شكلى وجود دارد؟ در كدام طريقه‏ى ضمانت و نظارت مردمى، چنين روشى وجود دارد كه در آن، خير انسانيت و خير جامعه و مصالح بشرى و ارزشها باشد؟ البته تخلف از معيارها، در همه‏ى شكلها مى‏تواند صورت بگيرد. برفرض حفظ معيارها، شما ملاحظه كنيد ببينيد، اين چه شكل متينى است كه اسلام مقرر كرده است.

ما مسلمين بايد ولايت را تجربه كنيم. در طول قرنهاى متمادى نگذاشتند. چه كسانى نگذاشتند؟ همان كسانى كه حكومت به سبك ولايت، آن‏ها را از مسند قدرت حكومت كنار مى‏زند؛ و الّا به نفع مردم است. كدام كشورها هستند كه اگر در رأس حاكميتشان يك انسان پرهيزگارِ پارساى مؤمنِ مراعات‏كننده‏ى اوامر و نواهى الهى و عامل به صالحات و حسنات باشد، براى آن‏ها بهتر نباشد، از اين كه فرد مى‏گسارِ شهوترانِ پول‏پرستِ دنياپرستى بر سر كار باشد؟ هر ملت و هر مذهبى كه مى‏خواهند، داشته باشند.

ولايت، يعنى حاكميت انسانهاى پارسا، انسانهاى مخالف با شهوات و نفس خودشان، انسانهاى عامل به صالحات. اين، معناى ولايت اسلامى است. كدام ملت و كدام كشور است كه اين را نخواهند و به نفعشان نباشد؛ مفهوم آن را تصور كنند و تصديق نكنند؟ چه كسانى با اين اصل و با اين روش مخالفند؟ معلوم است؛ آن قدرت‏طلبانى كه در وجود و نفس خودشان، تحقق آن معيارها يعنى تحقق پارسايى، تخلى از شهوات و بى‏اعتنايى به زخارف دنيا را عملى نمى‏بينند. كداميك از اين قدرتمندانى كه امروز زمامهاى امور را در دنيا به‏دست گرفته‏اند، حاضرند اساس حكومت و ولايتى باشند كه اسلام گفته است؟

ما هميشه اين را گفته‏ايم و اين جزو مسلّمات انقلاب ماست كه انقلاب و نظام جمهورى اسلامى، يك تعرض عمومى به فرهنگ غير اسلامى و ضد اسلامى است كه امروز بر قدرتهاى جهانى حاكم است و اركان قدرت جهانى بر اساس آن شكل گرفته است. به همين خاطر، با اسلام و با اين انقلاب و اين نظام مخالفند؛ زيرا اجزاى فرهنگ سياسى رايج بين قدرتمندان عالم را زير سؤال برده است. فرهنگ ما، فرهنگى مغاير با آن فرهنگهاست؛ كمااين كه وضع حكومت و قدرت سياسى و رابطه‏ى آن قدرت با مردم و پيوندهاى بين آن‏ها و مردم را مشاهده مى‏كنيد.

اين چيزهايى كه ناشى از اصل ولايت در اسلام است، چقدر براى انسانها مفيد، پُردرخشش، زيبا و جاذبه‏دار است. هركس از هرجاى دنيا به كشور ما نگاه كند، همين چيزهايى كه در زندگى امام بزرگوارمان بود، و آن چه را كه اين ملت در طول اين ده، دوازده سال به آن عادت كرده‏اند، مى‏بيند. اين، معناى ولايت است؛ و ما عرض مى‏كنيم كه اگر ملتها، قطع نظر از مذاهب و اديانى كه بر آن‏ها حاكم است، بخواهند راه سعادت را پيدا كنند، بايد به ولايت اسلامى برگردند.

البته اين ولايت اسلامى به شكل كامل، در يك جامعه‏ى اسلامى عملى است؛ چون ولايت براساس ارزشهاى اسلامى يعنى عدالت اسلامى، علم اسلامى و دين اسلامى است؛ اما به شكل غير كامل، در همه‏ى ملتها و در ميان همه‏ى جوامع عملى است. اگر مى‏خواهند كسى را به عنوان رهبر و حاكم بر جامعه انتخاب كنند، سراغ آن كسى كه سرمايه‏داران معرفى مى‏كنند، نروند؛ سراغ پارساترين و پاك‏ترين و بى‏اعتناترين انسانها به دنيا بروند؛ آن كسى كه قدرت را سرمايه‏ى شخصى خود به حساب نمى‏آورد و از آن براى سود شخصى خويش استفاده نمى‏كند.

اين، رشحه‏اى از رشحات ولايت در اسلام است و دمكراسى‏هاى جارى عالم از آن بى‏نصيبند. اين، از بركات اسلام است. لذا از اول انقلاب هم همين عنوان ولايت و ولايت فقيه كه دو مفهوم است؛ يكى خود مفهوم ولايت، يكى اين كه اين ولايت متعلق به فقيه و دين‏شناس و عالم دين است از طرف كسانى كه در حقيقت تحمل اين بافت ارزشى كامل را نمى‏توانستند و نمى‏توانند بكنند، مورد تعرض شديد قرار گرفت. امروز هم همين‏طور است. خوشبختانه مردم اين راه را شناخته‏اند. اين، از بركات غدير و اسلام و زندگى امير المؤمنين و نيز حكومت كوتاه آن بزرگوار است.

اميدواريم كه خداوند ماها را اهل و لايق براى اين راه و اين تفكر اسلامى قرار دهد و همه‏ى ما را قدردان مفهوم ولايت بسازدو إن شاء اللّه شايسته‏ى اسم «ملت اهل ولايت» باشيم.

و السّلام عليكم و رحمة اللّه و بركاته‏

(استفاده از اين مطلب يا ذكر نشاني سايت اشكال ندارد)