ابن منظور در لسان العرب گفته است که برخی بر آن هستند که اصل واژه ی عید از «عادة » است، زیرا آنان (قوم)، بر جمع آمدن در آن روز، عادت کرده اند . (2)

چنان که گفته شده است: القلب یعتاده من حبها عید .

و نیز «یزیدبن حکم ثقفی » در ستایش «سلیمان بن عبدالملک » گفته است:

امسی باسماء هذا القلب معمودا اذا اقول صحا یعتاده عیدا (3)

به گفته ی «ازهری »: عید در نزد عرب، زمانی است که در آن شادی ها و یا اندوها، باز می گردد و تکرار می شود . ابن اعرابی آن را منحصر به شادی ها دانسته است . (4)

واژه ی عید، تنها یک بار در قرآن به کار رفته است:

اللهم انزل علینا مائدة من السماء تکون لنا عیدا لاولنا و آخرنا و آیة منک (سورة مائده/آیه 114) در تفسیر نمونه، ذیل این آیه گفته شده است: «عید، در لغت از ماده ی عود به معنی بازگشت است، و لذا به روزهایی که مشکلات از قوم و جمعیتی بر طرف می شود و بازگشت به پیروزی ها و راحتی های نخستین می کند، عید گفته می شود و در اعیاد اسلامی به مناسبت این که در پرتو اطاعت یک ماه مبارک رمضان و یا انجام فریضه ی بزرگ حج، صفا و پاکی فطری نخستین به روح و جان باز می گردد، و آلودگی ها که برخلاف فطرت است، از میان می رود، عید گفته شده است و از آن جا که روز نزول مائده روز بازگشت به پیروزی و پاکی و ایمان به خدا بوده است، حضرت مسیح ( علیه السلام) آن را عید نامیده و همان طور که در روایات وارد شده، نزول مائده در روز یک شنبه بود و شاید یکی از علل احترام روز یک شنبه در نظر مسیحیان نیز همین بوده است، و اگر در روایتی که از علی ( علیه السلام) نقل شده می خوانیم «و کل یوم لایعصی الله فیه فهو یوم عید» هر روز که در آن معصیت خدا نشود، روز عید است » نیز اشاره به همین موضوع است، زیرا روز ترک گناه، روز پیروزی و پاکی و بازگشت به فطرت نخستین است .» (5)

در روایات معصومین ( علیهم السلام) نیز بارها به این موضوع اشاره شده است، هم چنان که گذشت، امیرالمؤمنین علی ( علیه السلام) هر روزی که در آن معصیت و گناه نشود، را روز عید خوانده است .

از سوید بن غفله نقل شده است که گفت: در روز عید برامیرالمؤمنین علی ( علیه السلام) وارد شدم و دیدم که نزد او نان گندم و خطیفه (6) و ملبنة (7) است . پس به آن حضرت عرض کردم: روز عید و خطیفه؟! .

پس از آن حضرت فرمود: انما هذا عید من غفرله، این عید کسی است که آمرزیده شده است . (8)

و نیز در یکی از اعیاد، آن حضرت فرمود: «انما هو عید لمن قبل الله صیامه، و شکر قیامه، و کل یوم لایعصی الله فیه فهو یوم عید» ، «امروز تنها عید کسی است که خداوند روزه اش را پذیرفته، عبادتش را سپاس گزارده است، هر روزی که خداوند مورد نافرمانی قرار نگیرد، عید راستین است .»

در روایات اسلامی برای اعیاد به ویژه اعیاد مذهبی از جمله عید فطر، آداب و رسوم خاصی توصیه شده، در حدیثی از معصوم ( علیه السلام) آمده است:

«زینوا اعیادکم بالتکبیر» عیدهای خودتان را با تکبیر زینت بخشید .

«زینوا العیدین بالتهلیل و التکبیر و التحمید و التقدیس » عید فطر و قربان را با گفتن ذکر «لا اله الا الله » «الله اکبر» ، «الحمدلله » و «سبحان الله » ، زینت بخشید .

پی نوشت ها:

1 . دهخدا، ذیل عید، زبیدی، تاج العروس، 8/438 - 439

2 . ابن منظور، لسان العرب، 9/319

3 . ابن منظور، همان جا، زبیدی/تاج العروس، 8/438

4 . ابن منظور، همان جا - زبیدی، 8/839

5 . تفسیر نمونه، 5/131

6 . خوراکی از آرد و شیر .

7 . غذا یا حلوایی که با شیر تهیه می شود .

8 . مجلسی، بحار الانوار، ج 40/ص 73

9 . جمعی از نویسندگان رمضان، تجلی معبود (ره توشه راهیان نور) ص 245

منبع : www.hawzah.net