لیدا حسن‌زاده روز سه‌شنبه در گفت‌وگو با خبرنگار ایرنا در بوشهر اظهار کرد: آلزایمر شایع‌ترین نوع دمانس است و با افزایش سن، احتمال ابتلا به آن افزایش می‌یابد، اما این باور که هر نوع فراموشی در دوران سالمندی طبیعی است، نادرست بوده و باید میان تغییرات طبیعی حافظه و علائم هشداردهنده بیماری تفاوت قائل شد.

وی افزود: فراموش کردن گاه‌به‌گاه نام افراد یا محل قرار گرفتن وسایل می‌تواند در زندگی روزمره اتفاق بیفتد، اما زمانی که فرد به‌طور مکرر اطلاعاتی را که به تازگی دریافت کرده فراموش می‌کند، در انجام کارهای آشنا دچار مشکل می‌شود، مسیرهای همیشگی را گم می‌کند، در پیدا کردن کلمات مشکل دارد، موضوعی را بارها تکرار می‌کند یا تغییرات قابل توجهی در رفتار، قضاوت و توانایی‌های روزمره او ایجاد می‌شود، باید این علائم جدی گرفته شده و فرد مورد ارزیابی تخصصی قرار گیرد.

نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی گفت: تشخیص زودهنگام به معنای توقف کامل روند بیماری نیست، اما فرصت ارزشمندی برای برنامه‌ریزی درمان، توانبخشی، اصلاح سبک زندگی، حمایت از خانواده و تصمیم‌گیری آگاهانه درباره آینده فراهم می‌کند.

حسن‌زاده ادامه داد: خانواده‌ها در شناسایی علائم اولیه بیماری نقش مهمی دارند، زیرا معمولاً نخستین افرادی هستند که تغییرات رفتاری و شناختی فرد را در زندگی روزمره مشاهده می‌کنند، بنابراین نباید این نشانه‌ها را صرفاً به افزایش سن نسبت داد و با عباراتی مانند «طبیعی است، پیر شده» از کنار آنها عبور کرد.

آلزایمر فقط اختلال حافظه نیست

وی با بیان اینکه آلزایمر فقط اختلال حافظه نیست، گفت: این بیماری می‌تواند بر زبان و توانایی برقراری ارتباط نیز تأثیر بگذارد و فرد ممکن است در پیدا کردن واژه مناسب، نامیدن اشیا و افراد، درک جملات، دنبال کردن گفت‌وگو یا بیان افکار خود دچار مشکل شود.

این گفتاردرمانگر افزود: با پیشرفت بیماری، مشکلات زبانی و ارتباطی می‌تواند ارتباط فرد با خانواده و محیط اطراف را دشوار کند و در چنین شرایطی گفتاردرمانی می‌تواند بخشی از برنامه توانبخشی باشد.

وی ادامه داد: گفتاردرمانی با استفاده از راهکارهای شناختی ـ ارتباطی، تمرین‌های زبانی، تقویت توانایی‌های باقی‌مانده و آموزش خانواده می‌تواند به حفظ ارتباط مؤثر فرد مبتلا کمک کند.

حسن‌زاده هدف توانبخشی در بیماران مبتلا به آلزایمر را حفظ هرچه بیشتر توانایی‌های باقی‌مانده دانست و گفت: تلاش می‌شود فرد بتواند برای مدت طولانی‌تری در فعالیت‌های روزمره و ارتباط با اطرافیان مشارکت داشته باشد.

حمایت از خانواده بخش مهم مراقبت از بیماران آلزایمر است

وی با اشاره به دشواری‌های مراقبت از فرد مبتلا به آلزایمر اظهار کرد: تغییرات رفتاری، مشکلات ارتباطی، وابستگی تدریجی فرد و نیاز به مراقبت مستمر می‌تواند فشار روانی و جسمی زیادی بر مراقبان خانوادگی وارد کند.

نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی افزود: حمایت از مراقب خانوادگی نیز باید بخشی از برنامه مراقبت باشد و آموزش خانواده درباره ماهیت بیماری، نحوه برقراری ارتباط با فرد مبتلا، چگونگی برخورد با رفتارهای دشوار و استفاده از فعالیت‌های هدفمند می‌تواند کیفیت مراقبت را افزایش دهد.

حسن‌زاده تأکید کرد: به جای سرزنش فرد مبتلا به دلیل فراموش کردن، اشتباه کردن یا تکرار یک سؤال، باید محیطی ایجاد کرد که در آن احساس امنیت، احترام و ارزشمندی داشته باشد.

وی فعالیت‌های روزمره و هدفمند را در زندگی افراد مبتلا به دمانس مؤثر دانست و گفت: فعالیت‌هایی متناسب با علایق و توانایی‌های فرد، از جمله موسیقی، خاطره‌گویی، کارهای هنری، فعالیت‌های حرکتی، بازی‌های شناختی ساده و فعالیت‌های اجتماعی می‌تواند به حفظ مشارکت و احساس هویت فرد کمک کند.

این گفتاردرمانگر ادامه داد: فعالیت‌ها باید متناسب با مرحله بیماری و توانایی‌های فرد انتخاب شود و هدف، خسته کردن فرد با تمرین‌های دشوار نیست، بلکه باید فرصت استفاده از توانایی‌های باقی‌مانده، تجربه موفقیت و مشارکت برای او فراهم شود.

آلزایمر یک مسئله اجتماعی نیز هست

حسن‌زاده با بیان اینکه آلزایمر تنها یک مسئله پزشکی نیست، بلکه یک مسئله اجتماعی نیز محسوب می‌شود، گفت: فرد مبتلا نباید به دلیل بیماری از جامعه حذف شود یا صرفاً با برچسب «فراموشکار» و «ناتوان» دیده شود.

وی افزود: افزایش آگاهی عمومی، کاهش انگ اجتماعی، ایجاد محیط‌های دوستدار سالمند و دمانس و فراهم کردن دسترسی به خدمات تخصصی می‌تواند به حفظ حضور اجتماعی و ارتقای کیفیت زندگی افراد مبتلا کمک کند.

نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی اظهار کرد: ماه جهانی آگاهی‌رسانی آلزایمر فرصتی است تا نگاه جامعه از «فراموشی» به «انسانی که درگیر بیماری شده است» تغییر کند.

وی ادامه داد: هر فرد مبتلا همچنان همان انسانی است که سال‌ها زندگی کرده، تجربه اندوخته و خانواده‌ای دارد و همچنان به ارتباط، احترام و محبت نیازمند است.

حسن‌زاده گفت: شاید نتوان همه خاطرات فرد مبتلا به آلزایمر را برای همیشه حفظ کرد، اما می‌توان شرایطی فراهم کرد تا او تا جای ممکن احساس ارزشمندی، امنیت و ارتباط را از دست ندهد.

وی آگاهی، تشخیص زودهنگام، مداخله تخصصی و حمایت از خانواده را چهار گام مهم برای مواجهه آگاهانه‌تر با آلزایمر عنوان کرد و افزود: در مسیر این بیماری، کیفیت زندگی تنها به تعداد خاطرات باقی‌مانده وابسته نیست، بلکه کیفیت رابطه‌ای که همچنان می‌توان با فرد برقرار کرد نیز اهمیت زیادی دارد.

شعار ماه جهانی آلزایمر ۲۰۲۶

نماینده انجمن علمی گفتاردرمانی ایران در حوزه سالمندی گفت: ماه جهانی آلزایمر در سال ۲۰۲۶ با شعار «زودتر دانستن یعنی فرصت بیشتر برای گرفتن تشخیص، درمان، حمایت. تشخیص دمانس اهمیت دارد» برگزار می‌شود.

ماه جهانی آلزایمر هر سال در سپتامبر برگزار می‌شود و هدف آن افزایش آگاهی عمومی درباره دمانس، اهمیت تشخیص و ضرورت حمایت از افراد مبتلا و خانواده‌های آنان است.