آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل عصر سه‌شنبه در مصاحبه‌ای با روزنامه فایننشال تایمز بیان کرد: وقت آن رسیده که ابرقدرت‌ها محدودیت‌های قدرت خود را درک کنند. اگر به آنچه در دوران اخیر اتفاق افتاده نگاه کنید، ظرفیت ابرقدرت‌ها برای تحمیل اراده یا قدرت یا نیروی خود در موقعیت‌های مختلف به شدت محدود شده است.

گوترش با اشاره به جنگ آمریکا و رژیم صهیونیستی علیه ایران تاکید کرد: به آنچه در مورد آمریکا و ایران اتفاق افتاده است، نگاه کنید. آمریکا امیدوار بود که تهران هنگام حمله در ماه فوریه تسلیم شود، اما شش ماه بعد، ایران مقاومت می‌کند و تنگه هرمز، مهمترین آبراه انرژی جهان را بسته است. بنابراین، ابرقدرت‌ها باید درک کنند که اوضاع تغییر و وزن کشورهای مختلف نیز تغییر کرده است.

دبیرکل سازمان ملل این ایده را که هیات صلح دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، گروهی از رهبران بین‌المللی که سال گذشته با تمرکز اولیه بر تضمین توافق بین رژیم صهیونیستی و جنبش حماس تاسیس شد، می‌تواند رقیب شورای امنیت سازمان ملل باشد، رد و به شکست آن اشاره کرد و گفت: با تمام مشکلاتی که ممکن است برای سازمان ملل وجود داشته باشد، حقیقت این است که اگر به آنچه در غزه اتفاق می‌افتد، با اقداماتی که انجام شده و به پیشرفتی که حاصل شده نگاه کنید، صادقانه سازمان ملل نباید نگران باشد. دیگران باید نگران آنچه انجام می‌دهند باشند.

شورای امنیت سازمان ملل عملاً فلج شده است

وی افزود: میانجیگری در جنگ‌های اوکراین، غزه و همچنین جنگ آمریکا علیه ایران دشوار بوده است. نهاد تصمیم‌گیری سازمان ملل، شورای امنیت، عملا فلج شده زیرا آمریکا و روسیه، دو قدرت از پنج قدرت دارای حق وتو، در حالی که اهداف خود را دنبال می‌کنند، مانع آن شده‌اند. سازمان ملل همچنین در جنگ داخلی سودان به حاشیه رانده شده زیرا خرابکاران خارجی از شورای امنیتِ به بن‌بست رسیده برای مداخله در جنگ سوءاستفاده کرده‌اند. درنتیجه، حس مصونیت از مجازات اکنون غالب است. قدرت نفوذ ما به‌طرز چشمگیری کاهش یافته است؛ زیرا شورای امنیتی وجود ندارد که بتواند به کشورها بگوید آنها باید درست رفتار کنند یا مجازات خواهند شد.

گوترش با این حال در ادامه تاکید کرد: میانجیگری امروز بسیار دشوار و نتایج آن محدود است، اما ما تسلیم نمی‌شویم.

دبیرکل سازمان ملل متحد با اشاره به کاهش بودجه گفت: بسیاری از مردم فکر می‌کردند که چندین آژانس سازمان ملل فرو خواهند پاشید. هیچ چیز فرو نپاشیده است. البته که ما از نظر مالی تضعیف شده‌ایم، اما آیا آژانس‌ها در آستانه فروپاشی هستند؟ خیر، چون ما به گونه‌ای سازماندهی شده‌ایم که به ما اجازه می‌دهد سریعا خود را وفق دهیم. با حجم عظیمی از بدهی‌های معوقه، حدود ۴ میلیارد دلار، می‌توانیم فعالیت‌های خود را ادامه دهیم. در بودجه ۲۰۲۶، تعداد پست‌ها را ۲۲ درصد کاهش داده‌ایم. من هیچ نهاد دولتی در جهان را نمی‌شناسم که این کار را انجام داده باشد. سال گذشته تعداد سربازان در ماموریت‌های حافظ صلح ۲۵ درصد کاهش یافت. ما می‌توانستیم این نیروها را واحد به واحد کاهش دهیم و احتمالا حتی فایننشال تایمز هم متوجه آن نشد.

درباره روابط با ترامپ، تفاوت‌هایی وجود دارد

آنتونیو گوترش درباره روابط ضعیف با دونالد ترامپ که بارها در رسانه‌ها گزارش شده، گفت: گاهی اوقات بین آنچه مردم می‌گویند و آنچه مردم انجام می‌دهند، تفاوت وجود دارد؛ به عبارتی بین لفاظی و واقعیت.

او ظهور لایه‌ی جدیدی از «قدرت‌های متوسط» به عنوان بازیگران قدرتمندتر در صحنه‌ی جهانی از جمله غول‌های جنوب جهانی مانند هند و کشورهای ثروتمند خلیج فارس را «یک روند بسیار مثبت» دانست که باید منجر به این شود نهادهای جهانی مانند صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی سرانجام تغییر کنند تا منعکس‌کننده جهان امروز باشند، نه زمانی که در سال ۱۹۴۵ تاسیس شدند، اما در عین حال نیز هشدار داد: این تغییر باید با دقت بسیار انجام شود. اگر قدرت‌های جهانی به سرعت برای انعکاس این نهادها به دنیای در حال تغییر اقدام نکنند، خطر این است که چندقطبی‌تر شدن به رقابت بیشتر و در نهایت رویارویی بیشتر بدل شود.

دبیرکل سازمان ملل هیچ قدرتی ندارد

گوترش با بیان اینکه اصلاح شورای امنیت سازمان ملل «اجتناب‌ناپذیر» است، عنوان کرد: به شورای امنیت نگاه کنید. سه عضو اروپایی در شورای امنیت وجود دارد. واضح است که در نهایت، واقعیت موجود باید غالب شود. بنابراین، اجتناب‌ناپذیر خواهد بود که شورای امنیت مجبور به سازگاری شود. همچنین، لازم است ترکیب شورا با توازن قدرت جهانی هماهنگ شود و فقدان این توازن دلیل شکست بسیاری از امور است.

دبیرکل سازمان ملل به نگرانی‌های خود مبنی بر کاهش اقتدار و دامنه اختیارات سازمان ملل در آینده پرداخت و گفت: با وجود تمام سختی‌ها و مشکلاتش، بزرگترین خدمتی که سازمان ملل در هشت دهه فعالیت خود ارائه داده، جلوگیری از جنگ بین ابرقدرت‌ها بوده است. دبیرکل هیچ قدرتی ندارد. دبیرکل صدا و ظرفیت برگزاری جلسات را دارد. قدرت چیز دیگری است و ما آن را نداریم. اما صدا خفه نخواهد شد.

*ایسنا