عصرایران؛ مادورو رئیس جمهوری ونزوئلا در حمله شبانه نظامیان امریکایی بازداشت و به نیویورک منتقل شد. وی قرار است در دادگاه نیویورک به اتهام قاچاق مواد مخدر محاکمه شود. 

نقطه عطف  

بازداشت مادورو توسط امریکا و انتقال او به نیویورک برای محاکمه، یک اتفاق فوق العاده مهم است که تاثیرات مهمی در ونزوئلا و امریکا، امریکای جنوبی، خاورمیانه و جهان خواهد داشت.

 بازداشت مادورو نقطه عطف دوره دوم ریاست ترامپ است. او اولین بار این خبر را اعلام و جهان را شگفت زده کرد. اگر جورج بوش پسر با دستگیری صدام، اوباما با اعلام خبر کشتن بن لادن رهبر القاعده، ترامپ دوره اول با خبر کشته شدن بغدادی رهبر داعش شناخته می شود دوره دوم ترامپ با بازداشت مادورو قابل توجه است.

برکناری یا کنار زدن مادورو از قدرت، حادثه فوق العاده مهمی است. این اتفاق به حکمرانی یک رئیس جمهوری بد و ناکارآمد پایان داد. کسی که با تصمیمات و اقداماتش به مدت یک دهه بی ثباتی سیاسی - اقتصادی و اجتماعی را برای مردم کشورش سبب شد. با این حال اقدام امریکا در حمله نظامی به ونزوئلا و دستگیری رئیس جمهوری یک کشور خارجی به لحاظ حقوق بین الملل تجاوز است و قابل دفاع نیست.

بازداشت رئیس جمهوری ونزوئلا توسط نظامیان امریکایی و انتقال دست بسته او به نیویورک برای محاکمه، صحنه های تحقیرآمیزی هستند که دولت و رئیس جمهوری ونزوئلا باید مانع از بروز آن می شدند. 

 قابل پیش بینی

آنچه برای ونزوئلا و مادرو روی داد قابل پیش بینی بود. اقدامات قبلی آمریکا در چند ماه اخیر علیه ونزوئلا و شخص مادورو و همسرش همه را به این نتیجه رساند که آنها مورد هدف بعدی هستند.

مادورو در بازداشت ماموران مبارزه با مواد مخدر امریکا در نیویورک

به ویژه که در چند سال اخیر بعد از اینکه امریکا و اروپا، ریاست جمهوری مادورو را به رسمیت نشناختند. در هفته های اخیر هم، امریکا مادورو را در فهرست سازمان های تروریستی قرار داد و وی را به رهبری قاچاق مواد مخدر متهم کرد تا با این اقدام هم مشروعیت او به عنوان یک رئیس کشور زیر سوال برود هم پیش نیاز حقوقی برای هدف قراردادن و بازداشت و محاکمه مادورو انجام شود.

با این حال، دولت ونزوئلا و شخص مادورو نتوانستند مانع از حمله یا دستگیری و انتقال شوند. شاید به این دلیل که این لشکرکشی نظامی امریکا به منطقه کارآئیب را صرفا در چارچوب تهدید و فشار سیاسی - روانی تحلیل می کردند و نه اقدام عملی.

 هیچ کشوری جز امریکا و هیچ رئیسی جز ترامپ دست به چنین کاری نمی زدند. با چنین ویژگی هایی آمریکا، آمریکاست و ترامپ، ترامپ است.

آنچه آمریکا انجام داد قابل پیش بینی بود. امریکا با چنین اقداماتی، متفاوت شده و چنین جایگاهی در جهان دارد. اگر امریکا به مانند سایر کشورها محدود به چارچوب ها و قوانین بین المللی بود دیگر امریکای فعلی نبود. وقتی از امریکا صحبت می کنیم منظور کشوری با همه این ویژگی های منفی است.

ضمن اینکه بعضی کلمات مثل "حیاط خلوت" تنها یک اصطلاح نیستند بلکه معنی دارند و یکی از معانی آن در ماجرای دستگیری مادورو مشاهده شد.

2 توییت ترامپ برای انتشار اولین خبر بازداشت مادورو و انتشار اولین عکس مادورو در بازداشت 

تصویر رسانه ای 

ماجرای دستگیری مادورو و همسرش به لحاظ رسانه ای جلوه داشت و داستان جذابی را برای مردم جهان روایت کرد. داستانی که ترامپ تلاش کرد هم راوی داستان باشد هم قهرمان آن.
اولین بار ترامپ خبر بازداشت را اعلام کرد. اول عکس مادورو در بازداشت با دستان دست بند زده شده را هم ترامپ منتشر کرد تا حداکثر بهره برداری از این داستان سهم برند شخص او باشد. ترامپ هر دو را در صفحه شخصی اش در شبکه های اجتماعی منتشر کرد.
 
با این حال شاید ترامپ اگر کمی صبر می کرد و خبر بازداشت مادورو را در نشست خبری اعلام می کرد به لحاظ رسانه ای بیشتر به سود او بود.

ترامپ عاشق رسانه است البته نه رسانه های حرفه ای و واقعی بلکه عاشق تبلیغات رسانه ای و انتشار تصویر و خبرش در رسانه ها ( به هر دلیلی - مثبت یا منفی در اولویت نیست).

بعد رسانه ای ماجرای مادورو برای ترامپ بسیار اهمیت داشت.

ترامپ در نشست خبری به همراه وزیران جنگ و خارجه و رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح برای بیان جزئیات عملیات در ونزوئلا و دستگیری مادورو

 ترامپ

این اتفاق برای شخص ترامپ و دولت امریکا، یک موفقیت به شمار می آید و به اعتبار و برند شخصی ترامپ اضافه می کند. همچنین در دیگر پرونده ها و چالش های دولت ترامپ با دیگر کشورها به او کمک می کند.

ضمن اینکه اگر جای ترامپ رئیس دیگری در امریکا وجود داشت احتمالا اجرای چنین برنامه ای علیه مادورو خیلی کم بود. ترامپ با چنین رفتارهایی متفاوت از دیگران است. این بخشی از ابعاد رفتاری و تصمیم گیری ترامپ را نشان می دهد.

 ترامپ شخصا علاقمند به فعالیت های سریع و کوتاه و با نتیجه گیری سریع و موفق در حوزه های نظامی و غیرنظامی است. به همین دلیل به دنبال جنگ های طولانی یا فرسایشی نیست.
ویژگی های شخصی ترامپ در عملیات ونزوئلا قابل ملاحظه است. در حمله نظامی به تاسیسات نظامی ایران هم همین رویه دنبال شد.
 غول

امریکا یکی از 5 غول جهانی است. در کنار بریتانیا، فرانسه، چین و روسیه. البته با فاصله زیاد، بزرگترین آنهاست. از ویژگی های غول این است که می تواند با نادیده گرفتن قوانین و چارچوب های جهانی، قوانین و چارچوب های داخلی خود را خارج از مرزهایش اعمال واجرایی کند.

ترامپ با نادیده گرفتن جایگاه ریاست جمهوری مادورو، براساس قوانین داخلی امریکا عمل کرد. براساس قوانین امریکا، مادورو رئیس جمهوری ونزوئلا نیست بلکه یک فرد تحت تعقیب است که برای دستگیری او جایزه مالی 50 میلیون دلاری تعیین شده است. همچنین مادورو براساس نظر دولت امریکا، در فهرست سازمان های تروریستی است و رهبری یک گروه فعال در زمینه قاچاق مواد مخدر را برعهده دارد.

در ماجرای اخیر، دولت امریکا هم نه رئیس یک کشور، بلکه یک فرد تحت تعقیب خارجی در پرونده قاچاق مواد مخدر را بازداشت کرده است. شبیه بازداشت همه متهمان خارجی دیگر یا هدف قرار دادن رهبران القاعده و داعش در خاورمیانه و افریقا.

مادورو در بازداشت

امریکا قبل از این هم با حمله به عراق در سال 2003، رئیس جمهوری و حکومت آن به ریاست جمهوری صدام حسین را برکنار و این کشور را تحت اشغال خود قرار داد. در حالی که هیچ مجوزی از سوی سازمان ملل برای این اقدام نظامی صادر نشده بود. امریکا با استفاده از قوانین داخلی خود، چنین تصمیمی گرفت و اجرا کرد. امریکا جایگاه خود را بالاتر از قوانین و مجامع بین المللی می داند.

بر همین اساس می توان به روسیه هم اشاره کرد. در سال 2008 مسکو با نادیده گرفتن معیارها و تصمیمات بین المللی، دو منطقه شمالی گرجستان را به عنوان دو کشور مستقل به رسمیت شناخت و سپس  ارتش روسیه برای حمایت از آنها در برابر حملات دولت گرجستان، وارد خاک گرجستان شد و دو منطقه شمالی این کشور را جدا کرد. این اتفاق از نگاه جهان، اشغال خاک گرجستان است اما از نگاه مسکو، حمایت روسیه از تمامیت ارضی دو کشور اوستیای جنوبی و آبخازیا در برابر حملات کشور گرجستان است.

جنگ روسیه علیه اوکراین و جداسازی 5 منطقه شرق و جنوب اوکراین و اضافه کردن آنها به خاک روسیه نیز برپایه همین منط انجام شد.
از نگاه مسکو، ارتش روسیه وارد خاک اوکراین نشده بلکه هم اکنون در خاک روسیه ( 4 منطقه اضافه شده شرق اوکراین به خاک روسیه) در حال جنگ با ارتش اوکراین است که وارد خاک روسیه شده است.
 
 مشروعیت زدایی از مادورو

دولت امریکا چگونه به این اقدام دست زد؟ چگونه توانست رئیس جمهور یک کشور را دستگیر و خارج سازد یا برباید؟ چگونه توانست مصونیت او را نقض کند؟

به سادگی. دولت امریکا ابتدا از شناسایی و پذیرش او به عنوان رئیس جمهوری قانونی ونزوئلا خودداری کرد. سپس او را تحت تعقیب قرار داد و برای دستگیرش اش جایزه 50 میلیون دلاری تعیین کرد. همچنین وی را به عنوان رهبر یک گروه قاچاق مواد مخدر در فهرست گروه های تروریستی قرارداد. همه چیز  برای اقدام علیه مادورو مهیا است.

 از نگاه دولت امریکا و دادستانی این کشور اینجا دیگر با مادورو به عنوان رئیس جمهوری یک کشور روبه رو نیستیم بلکه با یک قاچاقچی مواد مخدر تحت تعقیب روبه رو هستیم که شهروند خارجی است. شبیه رهبران داعش یا القاعده که در سوریه و عراق و افغانستان و پاکستان و یمن و سومالی و نیجریه مورد هدف قرار می گیرند.

 مادورو چه باید می کرد؟

مادورو  چند اشتباه اساسی داشت. مهمترین اشتباه مادورو هم ناتوانی در پیش بینی حملات امریکا و بازداشت خودش و جلوگیری از آنها بود. او با خوش بینی مفرط و پیش بینی اشتباه، نتوانست مانع از حملات امریکا شود و کشور و خودش را از چنین وضعیتی دور کند.  

مادورو بعد از پیروزی در انتخابات ریاست جمهوری 2013  با ناکارامدی و در پیش گرفتن تصمیمات و رفتارهای نادرست، شرایط سخت اقتصادی سیاسی و دیپلماتیک را برای کشورش به همراه آورد. این کشور سقوط اقتصادی و ابر تورم عجیب و غریب تا یک میلیون درصدی را تجربه کرد. سقوط تولید نفت از 2.5 میلیون بشکه در روز به زیر 500 هزار بشکه در روز، سقوط 75 درصدی ناخالص داخلی و مهاجرت 7 میلیون نفر از جمعیت 30 میلیون نفری ونزوئلا برای فرار از تورم و کسب مواد غذایی با قیمت مناسب از ویژگی های دوره ریاست جمهوری مادورو است.

همزمان دوره ریاست جمهوری مادورو با کشمکش سیاسی داخلی میان او و احزاب مخالف همراه بود. همین باعث شد امریکا و کشورهای اروپایی از به رسمیت شناختن دولت مادورو خودداری کنند. 
او نتوانست نه مشکلات اقتصادی داخلی را حل کند نه به نزاع سیاسی داخلی پایان دهد نه برای نزاع دیپلماتیک خارجی با امریکا و اروپا راه حلی بیابد.

هر سه دست به دست هم دادند و سرانجام زشت و شرم آوری را برای شخص مادورو و کشور و مردم ونزوئلا رقم زدند. 
انفعال و بی تصمیمی و ناکارآمدی مادورو و هیات حاکمه ونزوئلا این کشور را به مرحله ای رساند که به آمریکا اجازه داد این چنین با آنها رفتار کند و به آب و آسمان و خاک و حریم و جایگاه این کشور تجاوز کند.

در مراحل بعدی مادورو نتوانست تنش با امریکا را مدیریت کند. نه خود توانست مشکلات داخلی و خارجی کشورش را حل کند نه با کناره گیری، راه را برای حضور یک رئیس جمهوری جدید و هم حزبی باز کرد. شاید چهره جدید می توانست با ابتکار جدید مشکل را حل کند.
جاستین ترودو نخست وزیر وقت کانادا وقتی نتوانست با تهدیدات ترامپ علیه اقتصاد و استقلال کشورش مقابله کند از قدرت کناره گیری کرد تا نخست وزیر جدید و پرقدرتی بر سر کار بیاید و در مقابل ترامپ بایستد. 

 روسیه و چین

روسیه و چین مهمترین متحدین ونزوئلا و مادورو بودند و هستند. سوالی که مطرح است اینکه چرا آنها دخالت نکردند؟ چرا میان مادورو و ترامپ میانجیگیری نکردند تا کار به اینجا نرسد؟ چرا اقدامی برای کاهش یا پایان تنش نکردند؟ آیا آنها چنین سرنوشتی را برای ونزوئلا و مادورو پیش بینی نمی کردند؟ 

پاسخ ساده است: هر چقدر تنش در روابط ونزوئلا و مادورو با امریکا و اروپا بیشتر شود، هر چقدر ونزوئلا و مادورو ضعیف تر شوند وابستگی و نیاز آنها به چین و روسیه بیشتر می شود.  البته این تنش گاهی علاوه بر گرم کردن تنور منافع پکن و مسکو، کل نانوایی را می سوزاند.

علاوه بر این، روسیه و چین و امریکا از ورود به صحنه نزاع و درگیری مستقیم با یکدیگر خودداری می کنند. همانگونه که امریکا از اعزام نیرو به اوکراین خودداری کرد. روسیه هم اکنون درگیر جنگ اوکراین است و توانی برای حمایت نظامی از ونزوئلا ندارد. چین هم میانه ای با بازیگری سیاسی - نظامی جهانی ندارد.
علاوه بر این، تصورات و انتظارات از چین و روسیه، بالاتر از آن چیزی است که در واقعیت این دو کشور از آن برخوردارند.