بسم اللَّـهِ الرَّ‌حْمَـٰنِ الرَّ‌حِيمِ

::درس پنجاه و چهار به تاریخ: 14 آذر 94

::قرار چهل روزه : ترک غیبت

::قرار روز : السلام علیک یا فاطمه الزهرا (س)ا

::هدیه به : حضرت زهرا (س)

::تدبر در سوره مبارکه :فجر/بخش سوم

سیر هدایتی سوره:

در فضایی که دارایی، ملاک کرامت و بزرگی به حساب آید، هر چه بر میزان بهره ­مندی از نعمات و امکانات دنیوی افزوده شود، بر میزان طغیان و سرکشی و دنیاگرایی اضافه خواهد شد. در چنین فضایی، توانگران با تکیه بر دارایی خود، در مقابل رسول حق و منادی معاد جبهه می­ گیرند و کسانی که از روزی کمی برخوردارند، کفران پیشه کرده، به فکر آماده شدن برای روز واپسین نخواهند بود.

همه چیز براساس مال دنیا تعریف می ­شود و احساس قدرت کاذب، روحیه ایستادگی در مقابل حق را در آنان تقویت می­ کند و همین سرمنشأ فراگیری فساد می­ گردد.

سوره مبارکه در چنین فضایی وارد میدان هدایت می­ شود: ابتدا با سوگندهایی ذهن صاحبان خرد را جلب محتوای خود می­ کند. آن­گاه با خطاب به رسول خود، از طغیانگرانی یاد می­ کند که پروردگار سرنوشت بدی برایشان رقم زده است؛ کسانی که از جهت بهره­ مندی از امکانات مادی و مظاهر قدرت، در اوج بودند، اما طغیان کردند و فساد را در زمین گستردند و پروردگار، تازیانه عذاب را بر سرشان نواخت؛ چرا که او در ورای این نعمات و دارایی ها در کمین بود.

پس از بیان عاقبت آن اقوام دنیازده و طغیانگر، به اصل و ریشه فکری و عملی طغیان می­پردازد. چه توهم، علقه یا رفتاری سبب می­ شود که انسان از پی دارایی و احساس قدرت در دنیا، سر به طغیان نهد و از رصد و کمین الهی غافل گردد؟ آری، توهم اکرام و اهانت به گاه انعام و امساک نعمت، ترک یتیم­نوازی، دوری از تشویق به اطعام مساکین، چپاول مال یتیم و در یک کلام، علقه شدید به مال دنیا انسان را از جنبه ابتلایی دنیا غافل می­کند و دچار طغیان می­ سازد.

دیگر تنها امیدِ این محب سرسپرده مال دنیا، ترساندن او از قیامت است؛ روزی که زمین استوار زیر پایش را ذره ذره گردانند و امر پروردگار و فرشتگان او صف در صف بیاید و جهنم سوزان آورده شود. او باید بداند که اگر در دنیا از خواب این غفلت بیدار نشود، در آن روز خواهد شد، اما با حسرتی جانسوز. از یک سو سرنوشت ابدی خود را می­ نگرد و از سوی دیگر، دستان خالی خود را؛ دستانی که برای هیچ یتیم و نیازمندی آشنا نیست و آلودگی دست­اندازی بر مال دیگران بر آن نمایان است، اما دیگر چه سود؟!

آیا همگان در این گرداب دنیاپرستی غرق می­ گردند و چنین عاقبتی را در پیش دارند؟ نه، تو ای نفس مطمئنه که امواج بلا و مصیبت یا دارایی و نعمت، دریای آرام وجودت را متلاطم نساخت و با نگرش ابتلاییِ خود به دنیا، نه داشتن آن به طغیانت کشید و نه فقدانش به کفران! تو در نهایت اکرام و اجلال به سوی پروردگارت باز گرد، در حالی که از او راضی هستی و او از تو خوشنود و در زمره بندگان و میانه بهشت مخصوص او وارد شو!

توبیخ و انذار نسبت به دنیاگرایی

دلبستگی  و حب شدید مال دنیا، منشأ شکست در امتحان الهی و ریشه طغیان و کفران عاقبت ­سوز است.

وَالْفَجْرِ(1)وَلَيَالٍ عَشْرٍ(2)وَالشَّفْعِ وَالْوَتْرِ(3)وَاللَّيْلِ إِذَا يَسْرِ(4)هَلْ فِي ذَلِكَ قَسَمٌ لِّذِي حِجْرٍ(5):سوگند به سپیده صبح (روز عید قربان )و سوگند به شبهای دهگانه با عظمت (دهه اول ماه ذی الحجه) و به آن جفت و طاق (روز تریه و روز عرفه )و به شب آنگه که در گذر است، آیا در اینها که یاد شد برای خردمند سوگندی رساست؟

•  فجر ، شکافنده ی ظلمت است  و صبح روز قربان میعاد دل بریدن از دنیا و عبودیت پروردگار . یسری(در آیه 4)= رفتن و پشت کردن  است نظیر :واللیل اذا ادبر(مدثر/33) حجر=عقل
•  لیالٍ عشرٍ، نکره آمده تا به عظمت آن اشاره شود. برخی گفته اند :مراد از شفع و وتر ، نماز شفع و وتر در نماز شب است .

پس سوگند به سپیده صبح قربان، شبهای دهگانه اول ذی الحجه، روز هشتم روز ترویه و روز نهم نهم روز عرفه و شب هنگامی که می گذرد ، آیا این سوگندها برای هر صاحب خردی کافی نیست ؟

ترتیب زمانی خلاف آن را می گوید ، ولی سوگند به فجر قربان در ابتدا آمده ، چون روز قربان اوج مناسک حج و اوج قرب الی الله است و قربانی نماد قربانی وابستگی به دنیا (شدت علاقه حضرت ابراهیم (ع) به فرزندشان و قربانی کردن آن )

جواب قسم ها ذکر نشده چون در آیات بعد که امتحان همه خلایق و بعد ثواب یا عقاب آنها ست به ان اشاره شده و جواب به طور کنایه از صراحت رساتر است .

این سوره، سوره امام حسین (ع) است ، امام در ایام مناسک حج از مکه بیرون آمدند ولی حقیقت اعمال حج را ایشان انجام دادند که قربانی خود و عزیزانشان و اسارت اهل بیت شان بود .

روز ترویه ، روز هشتم ، امام آب برداشتند و روز نهم که دشمن می خواست حمله کند حضرت مهلت خواستند تا همه مردم بفهمند اگر یک روز فقط از عمر حسین(ع) مانده باشد برای مناجات با خداست ، چادرهای امام غرق راز و نیاز با پروردگار جهانیان است صدای زمزمه ها چون کندوی عسل و چون شب سپری شود و صبح روز دهم سر بزند.

یک "لیالی عشر مبارک " در لشکر امام حسین(ع) است و یک لیالی عشر مبارک برای حضرت موسی (ع) در دهه اول ذی الحجه برای مناجات با پروردگار :و واعدنا موسی ثلاثین لیله و اتممناها بعشر ... اینک آیا سوگندی دیگر لازم است ؟

والسلام علیکم و رحمه الله و برکاته

ف - پورسلطان