به گزارش «انتخاب»، حضرت آیت‌الله عبدالله جوادی آملی سه‌شنبه در درس خارج تفسیر خود که در مسجد اعظم برگزار می‌شود، در تفسیر آیات پایانی سوره مبارکه شوری گفت: در سوره مبارکه شوری که در مکه نازل شد، ضمن تبیین آن عناصر محوری دین به بخشی از اصول معرفت‌شناسی و مانند آن نیز اشاره می‌کند، می‌فرماید انسانی که گرفتار تجربه حسی است، از جهان غیب غفلت دارد و هر چه می‌اندیشد ویژه تجربه حسی او است.

وی با اشاره به آیه «ٱسْتَجِیبُوا۟ لِرَبِّکُم مِّن قَبْلِ أَن یَأْتِىَ یَوْمٌۭ لَّا مَرَدَّ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ ۚ مَا لَکُم مِّن مَّلْجَإٍۢ یَوْمَئِذٍۢ وَمَا لَکُم مِّن نَّکِیرٍۢ ﴿٤٧﴾»،  افزود: بیش از پنجاه مورد در قرآن کریم از انسان حس‌گرا که گرفتار تجربه حسی است، به مذمت یاد می‌کند، آن انسان عقل‌گرا هم ظاهر و هم باطن و هم دنیا و هم آخرت را می‌بیند و هر کدام را از آن خداوند می‌داند، روزی فرامی‌رسد که حق بر شما آشکار می‌شود و دیگر این که همه اعمال و اخلاق انسان از درون انسان ظهور می‌کند.

مفسر برجسته قرآن کریم ادامه داد: انسان گرفتار حس آن روز را نمی‌بیند و درک نمی‌کند و از این رو بدون پناهگاه وارد آن روز می‌شود، انسان راه بازگشتی به دنیا ندارد،‌ کل دنیا که بساطش برچیده شد، ظهور می‌کند، تا دنیا برچیده نشد،‌ آخرت ظهور نمی‌کند، این خطر حس‌گرایی و محدوده حیات را به تجربه حسی وابسته کردن است.

وی با اشاره به آیه شریفه «فَإِنْ أَعْرَضُوا۟ فَمَآ أَرْسَلْنَـٰکَ عَلَیْهِمْ حَفِیظًا ۖ إِنْ عَلَیْکَ إِلَّا ٱلْبَلَـٰغُ ۗ وَإِنَّآ إِذَآ أَذَقْنَا ٱلْإِنسَـٰنَ مِنَّا رَحْمَةًۭ فَرِحَ بِهَا ۖ وَإِن تُصِبْهُمْ سَیِّئَةٌۢ بِمَا قَدَّمَتْ أَیْدِیهِمْ فَإِنَّ ٱلْإِنسَـٰنَ کَفُورٌۭ ﴿٤٨﴾»، گفت: شما نگران پذیرفتن یا نپذیرفتن آنان نباش، تو که رسول حفیظ نیستی، بلکه رسول بلیغ هستی، حرف را تبیین کردی، اصلا ذات اقدس اله پیامبر اکرم(ص) را به عنوان مبین فرستاد، یعنی هر حرفی نسبت به آن دیگری جدا است، آن کسی که در هم حرف می‌زند بیان ندارد، در سوره مبارکه الرحمن قبل از این که از بیان سخن به میان آورد، از خلق انسان و از قرآن حرف زده است، معلم الهی اول قرآن را یاد داد و آنان که قرآن را یاد گرفتند انسان می‌شوند و آنان که دهان باز کردند بیان می‌شود.

رحمت خداوند ابتدایی و پاداشی است

حضرت آیت‌الله جوادی آملی ادامه داد: تا حق مطلب ادا نشد و بسته نشد، هر بیگانه در این مرز راه پیدا نکرد و آشنا خارج نشد این بیان نیست،‌ فرمود تو که بیان و تبیین کردی، مرز رشد و غیر رشد مشخص و ضلالت مشخص شد،‌ تو ای پیامبر(ص) مبین هستی، حالا که این گونه شد هر کسی که می‌خواهد ایمان بیاورد و هر کسی که می‌خواهد کفر بورزد و در این آیه طبع انسان را ذکر می‌کند و می‌گوید این انسان که در محدوده تجربه حسی به سر می‌برد، خود را از حق محروم می‌کند، می‌فرماید هنگامی که ما به انسان نعمتی بدهیم به جای این که شکر کند، خوشحال می‌شود، لذا فرمود توده مردم این چنین هستند.

وی با اشاره به این که رحمت هم ابتدایی و هم پاداشی است، اظهار کرد: خداوند ابتدائا به انسان نعمت می‌دهد اما اگر کسی شکرگزار بود، سبب افزایش نعمت می‌شود و آن مزید نعمت، نعمت پاداشی است، فرمود ما اگر به انسان نعمت عطا کردیم خوشحال می‌شود و آن را مال خود می‌داند و به همین دلیل آن را در راه سیئه استفاده می‌کند و به همین دلیل به مصیبت گرفتار می‌شود، رحمت را در این آیه مقید نکرد، بلکه مصیبت را مقید کرد، توفیق شکرگزاری هم ابتدایی است، همان طوری که هدایت دو قسم است و اضلال یک قسم است، اضلال به خاطر کارهایی است که انسان انجام می‌دهد.

استاد درس خارج حوزه علمیه قم با بیان این که انسان به مقتضای طبیعت گرفتار کفران است، خاطرنشان کرد: انسان باید از فطرت خود نیز استفاده کند تا از حد حیات حیوانی نیز بالاتر برود، چون فقط حیوانیت خود را به یاد دارد می‌فرماید آنان به خودشان مشغول شدند، در سوره مبارکه حشر فرمود آن‌ها که خودشان را فراموش می‌کنند، خدا نیز آنان را از یاد خودش بازمی‌دارد.

وی گفت: خداوند فطرت را به انسان نداد که هر بلایی سرش بیاورد، انسان اگر به دستور او عمل نکرد، ظلم و خیانت می‌شود، این خیانت و ظلم به نفس حیوانی نیست، انسان اگر گرفتار حس بشود، همین گونه است، خداوند درباره برخی می‌فرماید انسان‌ها گاه به خود ظلم و خیانت می‌کنند، اگر انسان فطرت خود را خاموش کرد خیانت کرده است، زیرا خداوند فطرت را به همه انسان‌ها داد، در درون ما گذاشته است.

ضرورت تشکیل خانواده و جلوگیری از طلاق

حضرت آیت‌الله جوادی آملی با اشاره به آیه «لِّلَّهِ مُلْکُ ٱلسَّمَـٰوَ‌ٰتِ وَٱلْأَرْضِ ۚ یَخْلُقُ مَا یَشَآءُ ۚ یَهَبُ لِمَن یَشَآءُ إِنَـٰثًۭا وَیَهَبُ لِمَن یَشَآءُ ٱلذُّکُورَ ﴿٤٩﴾»، اظهار کرد: هم خداوند خالق و هم آفریدگار است،‌ خداوند هر چیزی را خلق کرده است، این مال آفریدگار بودن خداوند است، او رب‌العالمین است و تربیب دارد که لازمه آن تربیت است، او رب‌العالمین و مربب است که لازمه آن تربیت است، همه چیز را آفرید، چه در آفرینش و چه در پرورش او با مشیت حکیمانه کار می‌کند، نه تنها او با حکمت کار می‌کند، بلکه با هیچ وسیله‌ای نمی‌شود حکمتش را تغییر دهد.

وی با قرائت آیه «أَوْ یُزَوِّجُهُمْ ذُکْرَانًۭا وَإِنَـٰثًۭا ۖ وَیَجْعَلُ مَن یَشَآءُ عَقِیمًا ۚ إِنَّهُۥ عَلِیمٌۭ قَدِیرٌۭ ﴿٥٠﴾»، ابراز کرد: به انسان‌ها فرمود که ازدواج تشکیل دهید، فرمود من که شما را آفریدم می‌دانم ادامه حیات شما در خانواده است و می‌دانم هیچ چیزی بدتر از طلاق نیست، فرمود خانه‌ای که با طلاق خراب و ویران شد، با هیچ چیزی و به آسانی آباد نمی‌شود، این بیگانه کاری کرد که طلاق را در کشور رواج داد، زن و مرد بعد از طلاق افسرده و بیچاره می‌شوند، بروید دنبال فرزنددار شدن و پدر و مادر شدن، شما مگر نمی‌خواهید برای همیشه بمانید، باید فرزند صالح بیاورید تا برای همیشه بمانید.

صاحب تفسیر تسنیم ادامه داد: انسان یا مشغول تیغ‌کاری یا پرنیان و ابریشم‌بافی است، گاه انسان مشغول تیغ زدن به دیگران است، در این مجله و در آن روزنامه و آبروی این و آن را ببرد، انسان مشغول کاشتن درخت تیغ است که هیچ محصولی به غیر از تیغ ندارد،‌ انسان یا درخت تیغ در خانه‌اش کاشته و هر روز دارد آن را آبیاری می‌کند یا کارگاه ابریشم‌بافی دارد که هر روز دارد آن را می‌بافد، معصیت ما آب دادن به درخت تیغ است و دعا و اعمال صالح ما ابریشم‌بافی است.