نوشته : زهرا جواهري

ابو مجدود بن آدم سنايي غزنوی شاعر وحکیم وعارف بزرگ قرن 5و6 است که در غزنه متولد شد و در همان شهر درگذشت .زیارتگاه او اکنون درشرق افغانستان می باشد.

وی در طول عمرخویش به تحصیل علوم زمانه پرداخت ودر تمام علوم زمانه از ادبیات عرب گرفته تا فقه وحدیث وتفسیر وطب ونجوم حکمت و کلام به درجه والایی رسید.

خصوصیت مهم سنایی دوران سازی اوست وی باعث گردید شعر فارسی به دو مرحله قبل از سنایی و بعد از سنایی تقسیم شود هیچ کدام از قله های شعر فارسی حتی سعدی و حافظ چنین مقطعی را در تاریخ ادبیات فارسی ایجاد نکرده اند.

او حکمت و خرد و عرفان و نقد اجتماعی را وارد قصیده وغزل فارسی نمود و روح تازه ای در کالبد ادبیات فارسی دمید و به همین علت همه شاعران بعد از او خود را وامدار وی می دانند و همواره مورد احترام شاعران بزرگی هم چون سعدی و حافظ و مولوی عطار بوده است.

این شاعر گرانقدر در باب حضرت علی(ع) اشعار فراوان و زیبایی سروده است که در این نوشته تعدادی از آنها را ذکر میکنیم :

مسئله غدیر:

نائب مصطفی به روز غدیر                                      کرده در شرع مر ورا به امیر

مصطفی را مطیع و فرمانبر                                     همه بشنیده رمز دین یکسر

بهر او گفته مصطفی به اله                                     کایخداوند" وال من والاه"

خوانده در دین ملک مختارش                              هم در علم و هم علم دارش

دادن انگشتری  به مسکین در نماز :

در قیام و قعود عود او کرد                              در رکوع وسجود جود او کرد

خاتم اینجا بداد بر در راز                               ملک  آنجا  عوض ستد با   ناز

در مذمت خوارج :

ای خوارج اگر درونت شکیست                          کفر و دین نزد تو ز جهل یکیست

کلام بلیغ حضرت علی (ع) :

سر انگشت مه شکاف آمد                               نطق حیدر چو کوه قاف آمد

کسی به کنه نطق حضرت نخواهد رسید همان طور که به کوه قاف.

نجوا با چاه :

بحر علم اندرو بجوشیده                               چاه را به ز مستمع دیده

قسیم جنت و نار:

در دعای ندبه می خوانیم که پیامبر می فرماید :"یا علی مؤمنان بعد از من با تو شناخته می شوند و تو مقسم بهشت و جهنم هستی(تو ملاک و میزان حق و باطلی)"

سنایی نیز با توجه به این حدیث می فرماید :

مهر وکینش دلیل منبر و دار                         حلم و خشمش قسیم جنت و نار

نابودی دیو آز به دست حضرت علی(ع):

دیو آز یکی از دیوان اساطیری بوده که در نگاه سنایی به دست حلم حضرت نابود شده است .

جان حیدر در آز ناویزد                                   شیر از آتش همیشه بگریزد

آن سرافیل سر فراز از علم                                ملک  الموت  آز  از  حلم

سنایی به شدت به دشمنان حضرت می تازد و معاویه و زبیر دیگر دشمنان ایشان را لایق بدترین ناسزاها می داندو به عنوان حسن ختام این نوشته ایشان می فرماید:

جانب هر که با علی نه نکوست                         هر که گو باش من ندارم دوست

منابع :

-قرآن کریم

-مفاتیح الجنان

-حدیقه سنایی. تصحیح محمد تقی مدرس رضوی.انتشارات دانشگاه تهران.1368

-تازیانه های سلوک.دکتر محمد رضا شفیعی کدکنی.انتشارات سخن.

(استفاده از اين مقاله بدون ذكر نشاني سايت جايز نيست)