طی روزهای اخیر، تلاش‌های کشورهای منطقه برای شکل‌‌گیری توافق میان ایران و آمریکا به اوج رسیده است؛ از سفر نخست‌وزیر عراق به تهران و گفت‌وگو با قالیباف و پزشکیان گرفته تا سفر نخست‌وزیر قطر به آمریکا و دیدار با ترامپ گرفته و پس از آن، نشست وزرای خارجه گروه 7 در پاریس با حضور تعدادی از کشورهای منطقه برای بررسی بحران ایران.

دو شب پیش و بعد از دیدار نخست‌وزیر قطر با ترامپ، العربیه در گزارشی مدعی شد آمریکا با پیشنهاد مشترک قطر و پاکستان مبنی بر غنی‌سازی اورانیوم در خاک ایران تا سطح 3.67 درصد موافقت کرده‌اند و دو طرف در حال بررسی استفاده از ظرفیت یک کشور ثالث برای تسهیل کاهش سطح غنای اورانیوم با غنای بالا در ایران هستند.

اسفندیار خدایی، تحلیلگر مسائل آمریکا در گفت‌وگو با خبرنگار جماران در این خصوص اظهار کرد: تا پیش از انتخابات‌های کنست و کنگره، ترامپ و نتانیاهو وضعیت را به نفع خودشان می‌دانستند، اما نتیجه این دو انتخابات و خصوصا شکست جمهوری‌خواهان در انتخابات کنگره، نشان داد که این تحلیل آن‌ها نادرست بوده است. تمام برنامه‌های ترامپ در سایه ایران قرار گرفته و حتی جمهوری‌خواهان نیز خواستار استیضاح وزیر جنگ او هستند. حتی ممکن است جمهوری‌خواهان خود ترامپ را هم استیضاح کنند و ونس را به جای او قرار دهند.

وی ادامه داد: لذا هر چه بیشتر می‌گذرد، ضررهای شروع جنگی دیگر برای آمریکا بیشتر می‌شود و تجربه جنگ 40 روزه نیز نشان داد که از طریق عملیات نظامی و ترور رهبران ایران، نمی‌تواند جمهوری اسلامی را سرنگون کند. همچنین خروج نتانیاهو از صحنه قدرت رژیم صهیونیستی از یک سو و مخالفت‌های افکار عمومی با سیاست آمریکا در قبال اسرائیل، نشان می‌دهد که احتمالا شاهد فاصله‌گیری ترامپ از اسرائیل باشیم و قطع کمک مالی سالانه به رژیم صهیونیستی نیز حاکی از همین امر است.

این تحلیلگر مسائل آمریکا اضافه کرد: بنابراین، به نفع ترامپ است که با ایران توافق کند و این دو سال باقی‌مانده از دولتش به جای اینکه صرف مسائل داخلی ایجادشده به دلیل جنگ ایران شود، به دیگر برنامه‌هایش از جمله مهار چین، ساماندهی مهاجرین، تعرفه‌ها و مسائل مرتبط با کانادا و گرینلند بپردازد. تا کنون تمام این موارد، تحت تاثیر جنگ ایران قرار گرفته و همین‌ها تمایل طرف مقابل برای توافق را افزایش داده است. به علاوه، ابهام در چیستی و چگونگی پاسخ ایران در صورت بروز جنگ مجدد نیز باعث شده ترامپ نتواند به سادگی دستور ازسرگیری جنگ را صادر کند.

خدایی در خصوص میزان اعتباری که می‌توان برای گزارش العربیه قائل بود، بیان کرد: نمی‌توان گفت این جزئیات درست است یا خیر، اما می‌توان گفت دو طرف واقعا به دنبال توافق اند. همان طور که گفته شد، اکنون توافق به نفع آمریکاست و جمهوری اسلامی نیز در شرایطی قرار دارد که از توافق استقبال می‌کند. در مورد ایران نیز شرایط اقتصادی کار را برای کشور سخت کرده است.

وی افزود: تفاهم اسلام‌آباد شکست خورد، چون هر دو طرف امید داشتند در شرایط نبود این تفاهم، می‌توانند موازنه را تغییر دهند؛ ایران امیدوار بود نفت به 200 دلار برسد و آمریکا نیز فکر می‌کرد در صورت شکست تفاهم اسلام‌آباد و افزایش فشارها بر ایران، می‌تواند جمهوری اسلامی را وادار به دادن امتیازات بیشتر کند. اکنون اما برای هر دو طرف روشن شده که از راهی جز توافق نمی‌توانند به وضع موجود پایان دهند. ما باید از تجربیات دیگر جنگ‌ها در جهان استفاده کنیم. نمی‌توان گفت در غزه علی‌رغم عدم توفیق اسرائیل در حصول اهداف خود، حماس پیروز شده است. نباید اجازه دهیم کشور در نتیجه جنگ ویران شود.

این تحلیلگر مسائل آمریکا با اشاره به حجم عظیم تجهیزات نظامی که آمریکا به اطراف ایران فرستاده است، عنوان کرد: نمی‌توان گفت این موضوع الزاما نشانه آمادگی آمریکا برای ازسرگیری جنگ علیه ایران است. ترامپ در کتاب هنر معامله‌گری خود نیز آورده که یکی از تکتیک‌های مذاکراتی‌اش این است که با اعمال فشارهای جانبی، تلاش کند دست بالا را داشته باشد. البته نمی‌توان به طور قطعی گفت استقرار این حجم از تجهیزات نظامی در اطراف ایران صرفا در راستای امتیازگیزی از ایران در مذاکرات است، اما آمریکا در شرایطی نیست که بتواند وارد یک جنگ تمام‌عیار شود.

خدایی با اشاره به افزایش تحرکات کشورهای منطقه و اروپایی به منظور جلوگیری از آغاز جنگ مجدد، عنوان کرد: نه‌تنها جنگ، بلکه حتی ادامه شرایط نه جنگ و نه صلح فعلی نیز نمی‌تواند منافع کشورهای منطقه و خارج از منطقه را تامین کند. مسائل اقتصادی باعث شده افکار عمومی کشورهای مختلف از حاکمان خود انتظار داشته باشند تمام تلاش‌شان را برای جلوگیری از جنگ به کار گیرند.

وی با بیان اینکه با وجود تمام این تلاش‌ها، هم در ایران و هم در آمریکا گروه‌هایی حضور دارند که از تداوم شرایط فعلی  سود می‌برند، گفت: لذا محتمل‌ترین سناریو این است که دو طرف به توافقی نصفه و نیمه و مرحله‌ای تن دهند و حصول یک توافق جامع بسیار بعید است. البته این توافق از اسلام‌آباد مستحکم‌تر خواهد بود، زیرا اکنون بر خلاف زمان تفاهم اسلام‌آباد، هر دو طرف فهمیده‌اند که ادامه شرایط فعلی هرگز به نفع‌شان نیست.