عصر ایران - نوشابه های کولای تیره، پای ثابت بسیاری از سفره ها و از پرمصرف ترین نوشیدنی های جهان هستند؛ اما آیا می دانید این قوطی های محبوب چه بهای سنگینی را به بدنتان تحمیل می کنند؟ برخلاف تصور عموم، آسیب های این نوشیدنی سیاه رنگ تنها به افزایش وزن یا دندان درد محدود نمی شود. مصرف منظم کولا به دلیل داشتن ترکیباتی مانند اسید فسفریک، شربت ذرت با فروکتوز بالا و کافئین، مانند یک بمب ساعتی برای کلیه ها عمل می کند و می تواند در طولانی مدت، این اندام های حیاتی را با چالشی جدی و فرساینده رو به رو کند.

اسید فسفریک موجود در کولا می تواند باعث فشار بر کلیه شود

کولاهای تیره حاوی اسید فسفریک هستند؛ شکلی از فسفر که به نوشابه ها طعم تند و تیز می دهد و به عنوان نگهدارنده عمل می کند. برعکس فسفری که به طور طبیعی در مواد غذایی یافت می شود، اسید فسفریک به سرعت در روده جذب می شود و می تواند سطح فسفر را با سرعت بیشتری افزایش دهد - به ویژه اگر به طور مکرر کولا بنوشید.

این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که فسفر و کلسیم برای عملکرد صحیح بدن باید در حالت تعادل باقی بمانند. وقتی سطح فسفر بالا می رود، این ماده در جریان خون به کلسیم متصل می شود و مقدار کلسیم قابل استفاده برای بدن را کاهش می دهد.

بدن برای بازگرداندن این تعادل، هورمون پاراتیروئید (PTH) ترشح می کند؛ این هورمون کلسیم را از استخوان های شما بیرون می کشد و به کلیه ها سیگنال می دهد تا فسفر اضافی را از طریق ادرار دفع کنند.

اگر به طور منظم کولا بنوشید، کلیه ها باید برای کنترل سطح فسفر سخت تر کار کنند. با گذشت زمان، این فشار مضاعف می تواند بر عملکرد کلیه شما تاثیر بگذارد و در ایجاد مشکلاتی از این دست نقش داشته باشد:

بدتر شدن بیماری مزمن کلیه (CKD): در افراد مبتلا به CKD، افزایش سطح فسفر تعادل هورمون پاراتیروئید را مختل می کند و استرس بیشتری را به کلیه ها وارد می سازد - که این امر یک چرخه معیوب ایجاد می کند که می تواند سرعت پیشرفت بیماری مزمن کلیه را افزایش دهد.

خطر بالاتر آسیب کلیوی در افراد در معرض خطر: شرایطی مانند دیابت و فشار خون بالا از قبل به واحدهای تصفیه کلیه آسیب می رسانند. فسفر اضافی فشار بیشتری را تحمیل می کند و خطر آسیب طولانی مدت را افزایش می دهد.

افزایش خطر ابتلا به سنگ کلیه: هنگامی که سطح هورمون پاراتیروئید افزایش می یابد، کلسیم بیشتری از استخوان ها کشیده شده و از طریق ادرار از بدن خارج می شود. افزایش سطح کلسیم و فسفر در ادرار می تواند کریستال هایی ایجاد کند که ممکن است به سنگ کلیه تبدیل شوند.

قند بالا در کولا محرکی برای بیماری های کلیوی است

یک وعده استاندارد از کولای معمولی اغلب حاوی 30 تا 40 گرم قند افزوده است که معمولا به شکل شربت ذرت با فروکتوز بالا است.

مصرف منظم در این سطح می تواند منجر به افزایش وزن شود و خطر مقاومت به انسولین (کاهش حساسیت به انسولین) و دیابت نوع 2 را افزایش دهد.

دیابت یکی از دلایل اصلی بیماری مزمن کلیه است. بالا بودن مداوم قند خون به واحدهای تصفیه کلیه که «گلومرول» نام دارند آسیب می زند و در ابتلا به نفروپاتی دیابتی نقش دارد - یک بیماری پیشرونده که در صورت عدم مدیریت صحیح می تواند منجر به نارسایی کلیه شود.

مصرف بالای قند همچنین ممکن است سطح کلسیم خون را افزایش دهد و خطر ابتلا به سنگ کلیه را بیشتر کند.

کافئین یک عامل خطر غیرمستقیم برای مشکلات کلیوی است

کولاها حاوی کافئین هستند؛ یک ماده محرک با اثر ادرارآوری خفیف (به این معنی که دفع ادرار را افزایش می دهد). اگرچه مصرف کنندگان منظم کافئین اغلب نسبت به این اثرات مقاومت پیدا می کنند، اما مصرف بالا - مانند جایگزین کردن آب با کولا به عنوان نوشیدنی اصلی - می تواند در ایجاد کم آبی مزمن و خفیف بدن نقش داشته باشد.

کم آبی مزمن و خفیف نیز به نوبه خود می تواند خطر ابتلا به سنگ کلیه را افزایش دهد، به ویژه زمانی که با مصرف بالای فسفر همراه شود.

اگرچه مصرف متعادل کافئین به عنوان عاملی برای ابتلا به بیماری مزمن کلیه شناخته نمی شود، اما مصرف منظم و بیش از حد آن (بیش از 600 میلی گرم در روز) با افزایش خطر ابتلا به فشار خون بالا مرتبط است.

فشار خون مزمن نیز به نوبه خود می تواند با تشدید سایر عوامل خطر رژیم غذایی، در ابتلا به بیماری مزمن کلیه نقش داشته باشد، عواملی مانند:

مصرف بالای سدیم (نمک)

گلوکز (قند خون) بالا

چه مقدار مصرف کولا بی خطر است؟

برای بیشتر بزرگسالان سالم، مصرف گه گاه کولا - مانند چند وعده در هفته - بعید است که به شکل قابل اندازه گیری بر کلیه ها تاثیر بگذارد. اما همین موضوع ممکن است برای کسانی که مقدار بیشتری مصرف می کنند صادق نباشد:

مطالعات بزرگ مشاهده ای نشان داده اند افرادی که روزانه بیش از یک نوشیدنی شیرین شده با قند مصرف می کنند، با افزایش 19 درصدی خطر ابتلا به بیماری مزمن کلیه مواجه هستند. به نظر می رسد این خطر وابسته به دوز مصرفی است، به این معنی که هر چه بیشتر بنوشید، خطر آن بیشتر است.

حتی نوشیدنی های شیرین شده با شیرین کننده های مصنوعی، مانند کولاهای رژیمی، با افزایش اندک خطر (حدود 12 درصد) مرتبط بوده اند. تصور می شود که آن ها این کار را از طریق تاثیر بر نحوه مدیریت گلوکز در بدن و پاسخ به انسولین انجام می دهند.

اگرچه این مطالعات نمی توانند رابطه علت و معلولی را به طور قطعی اثبات کنند، اما این ارتباط در میان جمعیت های متعدد و مختلفی مشاهده شده است.

به همین دلایل، بهتر است مصرف روزانه کولا را محدود کنید - به ویژه اگر به دیابت، بیماری مزمن کلیه یا سابقه سنگ کلیه مبتلا هستید.

جایگزین های سالم برای کولا عبارتند از:

آب (معمولی یا گازدار)

چای یخ (آیس تی) شیرین نشده

آب نارگیل (شیرین نشده)

آب طعم دار شده با میوه یا خیار

این گزینه ها به حفظ هیدراتاسیون (آبرسانی) بدن بدون قند یا فسفر اضافی کمک می کنند و فشار طولانی مدت بر کلیه های شما را کاهش می دهند.

نکات کلیدی

نوشیدن منظم کولاهای تیره به دلیل داشتن ترکیباتی مانند اسید فسفریک، قند و کافئین، ممکن است فشار مضاعفی بر کلیه های شما وارد کند.

محدود کردن مصرف کولا و انتخاب جایگزین های آبرسان مانند آب یا نوشیدنی های بدون شکر می تواند به محافظت از سلامت کلیه کمک کند.