عصر ایران؛ سازمان وظیفۀ عمومی فراجا (نیروی انتظامی) از همۀ مشمولان غایب و غیر غایب متولد سال‌های 1355 تا 1387 خواسته وضعیت خدمتی خود را تعیین تکلیف کنند تا وارد غیبت و با محرومیت‌های اجتماعی مواجه نشوند.

   فراخوان جوانان به خدمت سربازی کاری مرسوم است. اکثریتی می‌روند و اقلیتی هم نه و مشمول غایب مشمول محرومیت‌هایی نظیر خروج از کشور و استخدام رسمی می‌شود. دربارۀ معاملات نقل و انتقال وضعیت تفاوت دارد. گاهی ممنوع است و گاه نه یا مدتی ممنوع بود و گویا برداشته شده. 

   این یادداشت اما دربارۀ نکتۀ دیگری است و آن هم این که در 1405 قرار داریم و این یعنی متولد 1355 وارد 50 سالگی شده در حالی که سابق بر این سقف فراخوان 50 سالگی بود!

    در سال 1382 که به خواست سازمان قضایی نیروهای مسلح و موافقت فرماندهی کل قوا با معافیت تا سقف 1354 موافقت شد در حالی بود که در آن سال تازه 28 ساله شده بودند و البته شامل متولدین قبل تا 40 سال هم شد و با این کار سازمان قضایی نیروهای مسلح از پی‌گیری پرونده های سربازان فراری خلاصی یافت و تکلیف بسیاری از جوانان مشخص شد.

   می‌دانیم وضعیت، جنگی است و حتی از احتمال تجاوز نظامی دشمن با نیروی زمینی و خدای ناکرده به قصد اشغال یکی دو استان جنوبی سخن به میان آمده و غرض این نیست که بگوییم در جنگ با موشک و پهپاد و هوش مصنوعی سرباز و پیاده نظام می‌خواهید چه کار؟ چون در همه حال به نیروی زمینی نیاز است.

   اما این که آدمی را تا 50 سالگی بلاتکلیف نگاه داریم به این جرم که سربازی نرفته و تازه باز او را تهدید کنیم محرومیت‌های اجتماعی دیگر در انتظارتان است نه با واقعیت‌های اجتماعی سازگار است و نه با تشویق به ازدواج و تشکیل خانواده و تولید نسل و فرزندان بیشتر. شاید گفته شود که قرار نیست اعزام شوند و فقط می‌خواهیم تکلیف‌شان را معلوم کنیم. اگر چنین است بگویید معاف‌اید و خلاص.

   از سوی دیگر یکی از دلایل گسست میان ایرانیان داخل و خارج که شوق بازگشت را در آنها از بین می‌برد یا علاقه برای رفتن قبل از مشمولیت، همین خدمت سربازی است.

   نه در این وضعیت می‌خواهیم بگوییم که سربازی اجباری را بردارید و حرفه‌ای کنید نه مانند سابق سربازی را با عنوان‌های دیگر بفروشید و نه بپرسیم چگونه است که همۀ کارهای عصر رضاشاه تخطئه و تنها این فقره تقدیس می‌شود بلکه  پرسش اصلی این است که در کشوری با این همه جوان فراخوان برای سربازیِ آدم 50 ساله چه معنی دارد؟!

   از یک طرف می‌گویند چرا بخش قابل توجهی از دختران دهه 60 از امکان ازدواج محروم می‌شوند و از جانب دیگر کسانی با قابلیت تشکیل خانواده بلاتکلیف مانده. 

50 سالگی سنی است که دیگران در تدارک جشن تولد برای آن فرد برمی آیند چون رسما وارد میان سالی می‌شود ند و خود شخص اگر 30 سالگی هم ازدواج کرده و صاخب فرزند شده باشد فرزند 20 ساله او مشمول است و پدر و پسر را که با هم به سربازی نمی‌برند!

  ریشۀ مشکل را البته باید در جاهای دیگر هم  جُست‌.

  اول این که دست مجلس از تدوین قوانین سربازی کوتاه شده و ستاد کل نیروهای مسلح از صفر تا صد آن را در اختیار دارد. به طریق اولی دولت هم اختیاری ندارد و به همین خاطر وعده‌های کاندیداهای ریاست جمهوری در ایام انتخابات جدی انگاشته نمی شود. در سال 82 هم اگر دخالت و تدبیر رهبر شهید نبود باز کسانی دوست نداشتند نیروی مفت را از دست بدهند البته در سال‌های اخیر به سربازان حقوق پرداخت می‌شود.

  دوم این که دقیقا مشخص نیست سالانه به چه تعداد سرباز نیاز است تا بقیه را معطل نکنند. آن قدر وضعیت آمار نا‌به‌سامان است که یک بار اعلام شد هر که دو برادر او خدمت سربازی انجام داده معاف می‌شود و بعد که با خیل مراجعان مواجه شدند به جای دو برادر شد سه برادر!

  سوم این که اولویت‌ها مشخص نیست. اگر اولویت سربازی است بسیار خوب 50 ساله هم باید برود خدمت. اگر اولویت بازماندن پنجرۀ جمعیتی است، خوب دختر مجرد که بدون ازدواج مادر نمی‌شود و برای ازدواج به یک سمت دیگر هم نیاز است و آن سمت، مرد است و به پسر سربازی نرفته کمتر زن می‌دهند مگر آن که کسب و کار پر رونقی داشته باشد.

  اگر به جای این همه ادارۀ به درد نخور که آب و برق و گاز هدر می دهند یک سازمان متولی متولدین دهۀ 60 بود پیشنهاد می داد اگر با دختر دهۀ شصتی ازدواج کنید از سربازی معاف می شوید. (حالا یک عده فمنیست خرده نگیرند که خیلی ها خودشان نمی‌خواهند ازدواج نکنند. دربارۀ آنهاست که می خواهند.)

  مشکل مادر اما جای دیگر است: اختلال در نظام تصمیم‌گیری و این که دولت در معادلات کنار گذاشته شده. (مجلس هم کنار گذاشته شده اما به خاطر بافتار کنونی استثنائا و عجالتا بهتر است! تا جایی که یک نماینده گفته مجلس را تعطیل کرده‌اند تا دربارۀ مذاکرات صحبت نکنیم و در این فقره هم باید گفت بهتر!)

  دولت وزیر دفاع دارد که در کنار رهبر و فرمانده کل قوا به شهادت رسید ولی وزارت دفاع در خدمت سربازی هیچ کاره است! ( البته بعد از شهادت امیر نصیرزاده فعلا وزیر دفاع نداریم و منظور جایگاه است).

  کاش یکی بگوید سرباز وظیفۀ 50 ساله به چه کار می‌آید و چرا باید فردی در 50 سالگی به خدمت سربازی برود در حالی که کافی است از این مرز سنی بگذرد تا موضوع به خودی خود حل و از شمول مشمولان خارج شود؟!