برای ایران‌دوستان و علاقه‌مندان به این سرزمین، برخی تاریخ‌ها نشانه‌های فراموش‌ناشدنی هستند که گذشت دهه‌ها و سده‌ها هم نمی‌تواند از اهمیت شان بکاهد. دیروزی که گذشت سالگرد یکی از همین وقایع مهم تاریخی بود. 105 سال قبل با کودتای نظامی نخستین دولت دست‌نشانده تاریخ ایران به قدرت رسید. یک قرن و چند سال بعد از این تاریخ درحالی‌که توسل به ادوات نظامی نتیجه نداد، همان خارجی‌ها در تدارک اقدام مشابهی، از هیچ جنایتی برای کنار زدن اراده ملت ایران فروگذار نکردند؛ نه جان و ناموس، نه کتابخانه و مسجد، نه دارایی‌های عمومی و خصوصی از گزند عاملانشان در امان نماند. 105 سال قبل با سوءاستفاده از وضعیت نامطلوب جامعه، دولت انگلیس کودتایی طراحی کرد که با تصرف تهران نتیجه داد؛ نقشه‌ای که دی‌ماه امسال تکرار اما نقش بر آب شد. کودتای سوم اسفند را می‌توان از جنبه‌های مختلفی بررسی کرد و دنباله خوی قدرت‌طلب پهلوی -که در مسیر رسیدن به هدف هیچ ابایی از خون و خونریزی مردم بی‌گناه ندارد- را گرفت. برای آن، چنان که نوشته‌اند باز هم می‌توان نوشت، اما مسئله اصلی این چند خط، آن نیست. این تداعی تاریخی بهانه‌ای بود برای آنکه ارزش کار دیروز جوانان میهن‌پرست و ایران‌دوست در برخی دانشگاه‌ها بیشتر نمایان شود؛ آن هم در برابر رفتار عده‌ای که داعیه‌دار عزاداری سوگ عزیزانی هستند که در آتش فتنه‌گری یک عنصر همنشین با دشمنان قسم‌خورده ایران جانشان فدا شد و او در واکنش به شهادت آن‌ها صرفاً پاسخ داد که «این جنگ است و هر جنگی تلفات دارد!» 

تجمعات سکوتی که ساکت نماند! 

پس از اتفاقات عجیب روز شنبه در دانشگاه شریف، برخی دانشگاه‌های دیگر تهران هم امروز شاهد بروز رفتار‌های مشابهی بود. فراخوان تحصن سکوت بار دیگر در دانشگاه شریف اعلام شد و به غیر از این دانشگاه در فضای امیرکبیر، علم و صنعت، خواجه‌ نصیر، تربیت مدرس، شهید بهشتی و دانشگاه تهران هم تجمعاتی در پاسداشت خون‌های شهدای 18 و 19 دی‌ماه برگزار شد. برخی از این تجمعات اما با سوءاستفاده جریانی رادیکال تبدیل به عرصه‌ای برای زدودن اخلاق از چهره دانشگاه شد! جایی که شعار‌های تند بدون هیچ سنخیتی با سنگ به سمت مقابل پرتاب می‌شدند. نمونه‌اش دسته عزای دانشجویان دانشگاه تهران بود. درحالی‌که دانشجویان با دردست‌داشتن پلاکارد‌ها و تصاویر شهدا و سردادن شعار‌های مرگ بر آمریکا و مرگ بر اسرائیل و «بازگشت شاه خائن / زهی خیال باطل»، در حال اعلام بیزاری خود از نفوذ و دست‌اندازی خارجی در امور داخلی کشور بودند، عده‌ای به‌ظاهر دانشجو، نسبت به این اجتماع واکنش‌های تندی نشان دادند که حتی به زدوخورد و مجروح شدن چند دانشجو هم رسید. البته مشابه این اتفاق در فضای چند دانشگاه دیگر هم رخ داد. 

قاتل هرچی جوون؛ شعارشه سال خون! 

دانشجویان دانشگاه تهران در بیانیه خود تأکید کردند آمریکا باید پاسخ خون‌های ریخته شده دی‌ماه را بدهد. معاون سیاسی بسیج دانشجویی دانشگاه تهران هم در این تجمع با بیان اینکه حدود 3 هزار نفر در فتنه و کودتای آمریکا کشته شدند، تأکید کرد: «برخی از اینکه بگویند مرگ بر آمریکا می‌ترسند. امروز آمده‌ایم برای اعتراض به کسانی که ساکت بودند. از امروز همه باید موضع بگیرند، استادی نباید در دانشگاه باشد که علیه آمریکا موضع نگیرد.» 

رادیکال‌ها از دانشگاه چه می‌خواهند؟ 

اتفاقات دو روز اخیر در برخی دانشگاه‌ها بدون شک بر روند معمول فعالیت مراکز علمی و آموزشی کشور تأثیر خواهد گذاشت؛ مسئله‌ای که به نظر می‌رسد عده‌ای به‌مانند برخی برهه‌های قبل خواسته یا ناخواسته به دنبال آن هستند. درحالی‌که رئیس دانشگاه شریف روز گذشته از تلاشش برای حفظ جریان عادی فعالیت دانشگاه سخن گفت و به اهمیت آن در زمان اعلام تهدیدات اخیر خارجی سخن گفت، برخی دانشجویان ناآگاه در تلاشند تا به اسم پاسداشت خون عزیزان گلگون‌کفن ایران، فضای دانشگاه را از ریل اصلی خود خارج کنند. ماحصل این تلاش در فضای علمی به جز وقفه در جریان علم و پژوهش به انسداد سیاسی دانشگاه هم منجر خواهد شد. وقتی پاسخ کلمه سنگ باشد یا گروه‌های رسمی و فعالیت‌های معمول دانشجویی جای خود را به دشنام‌گویی و شکستن شیشه و چاقوکشی بدهند، طبیعی است صحبت از گفت‌وگو و آزاداندیشی در دانشگاه از معنا تهی خواهد شد.

*فرهیختگان