در شرایطی که اقتصاد و جامعه ایران با مجموعه‌ای از مسائل مواجه است، بحث درباره ریشه‌ها و راه‌های برون‌رفت از این وضعیت بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. افزایش مستمر تورم، کاهش قدرت خرید، گسترش بیکاری، فرار سرمایه و ... تنها نشانه‌هایی سطحی از مشکلاتی هستند که به باور بسیاری از تحلیلگران، صرفا با تغییرات جزئی یا تصمیمات مقطعی قابل حل نیستند.

به گزارش گروه رسانه‌ای شرق، 

زهرا اسماعیل‌زاده: در شرایطی که اقتصاد و جامعه ایران با مجموعه‌ای از مسائل مواجه است، بحث درباره ریشه‌ها و راه‌های برون‌رفت از این وضعیت بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته است. افزایش مستمر تورم، کاهش قدرت خرید، گسترش بیکاری، فرار سرمایه و ... تنها نشانه‌هایی سطحی از مشکلاتی هستند که به باور بسیاری از تحلیلگران، صرفا با تغییرات جزئی یا تصمیمات مقطعی قابل حل نیستند. در چنین فضایی، گفت‌وگو با چهره‌هایی که نگاه ساختاری و ریشه‌ای به مسائل دارند، می‌تواند به روشن‌تر‌شدن ابعاد مسئله و مسیرهای اصلاح کمک کند.

محسن رهامی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، از‌جمله افرادی است که با تأکید بر ‌انکارناپذیر بودن شرایط نگران‌کننده اقتصادی و اجتماعی، معتقد است‌ جامعه به نقطه‌ای رسیده که هرگونه تعلل در اصلاحات، می‌تواند پیامدهایی به همراه داشته باشد. از نگاه رهامی، تمرکز بر اقداماتی مانند جابه‌جایی مدیران اقتصادی یا استیضاح وزرا، اگرچه ممکن است ظاهری اصلاح‌گرایانه داشته باشد، اما در عمل نه درمان ریشه‌ای مشکلات است و نه حتی کارکردی مُسکن‌گونه دارد.

آنچه این دیدگاه را متمایز می‌کند، پیوند مستقیم مشکلات معیشتی مردم با سیاست‌های کلان کشور، به‌ویژه در حوزه سیاست خارجی و نوع مواجهه ایران با نظم جهانی است. رهامی بر این باور است که بدون ایجاد روابط سیاسی معقول، تضمین امنیت اقتصادی، شفافیت در قوانین و فاصله‌گرفتن از مداخلات غیرپاسخ‌گو در اقتصاد، نه سرمایه‌گذاری داخلی احیا می‌شود و نه امیدی به جذب سرمایه خارجی وجود دارد. این مصاحبه تلاشی است برای واکاوی این نگاه انتقادی و ارائه تصویری روشن از چرایی بن‌بست اقتصادی امروز و الزاماتی که برای عبور از آن پیش‌روی کشور قرار دارد.

محسن رهامی، فعال سیاسی اصلاح‌طلب، با اشاره به وضعیت فعلی کشور، شرایط اقتصادی و اجتماعی موجود را نگران‌کننده و غیرقابل انکار دانست و تأکید کرد که مشکلات کنونی به مرحله‌ای رسیده‌اند که نیازمند راهکارهای فوری و بنیادین هستند.

رهامی با انتقاد از برخی راهکارهایی که از سوی دولت و مجلس مطرح می‌شود، ازجمله تمرکز بر تعویض برخی مدیران اقتصادی یا استیضاح وزرا، تصریح کرد که این اقدامات نه‌تنها راه‌حل اساسی نیستند، بلکه حتی در حد مُسکن نیز کارایی ندارند. او معتقد است‌ مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم ایران عمدتا ریشه‌های سیاسی دارند و منشأ بخش درخور توجهی از آنها به سیاست‌های کلان کشور بازمی‌گردد. این فعال سیاسی اصلاح‌طلب با تأکید بر ضرورت اصلاح سیاست‌های کلان کشور گفت: تا زمانی که سیاست‌های کلان، به‌ویژه در حوزه سیاست داخلی و به‌خصوص سیاست خارجی، اصلاح نشده و با معادلات معقول و مدرن جهان امروز و روابط متقابل مبتنی بر نظم جهانی هماهنگ نشوند، نمی‌توان امیدی به حل مشکلات اقتصادی و معیشتی مردم داشت.

رهامی افزود که ایران نیز باید در چارچوب نظم پذیرفته‌شده جهان مدرن، ‌مانند کشورهایی همچون هند، مالزی، چین، ویتنام، ترکیه و حتی بنگلادش، ضمن حفظ سرمایه‌های مادی و معنوی داخلی، توان جذب سرمایه‌گذاری‌های خارجی را داشته باشد. به گفته او، تنها از طریق سرمایه‌گذاری در تولیدات عمده و ورود فعال به بازار اقتصادی جهانی است که می‌توان هم تورم و گرانی را مهار کرد و هم برای میلیون‌ها متقاضی شغل، اشتغال پایدار و درخور شأن فراهم آورد.

وی با ابراز تأسف از وضعیت سرمایه‌گذاری در کشور خاطرنشان کرد: در دهه‌های گذشته نه‌تنها موفق به جذب سرمایه‌گذاری کلان خارجی نشده‌ایم، بلکه حتی نتوانسته‌ایم سرمایه‌گذاران داخلی را نیز در کشور حفظ کنیم. امروز بازار کشورهای همسایه مانند ترکیه، امارات و گرجستان با سرمایه‌های ایرانی رونق گرفته است، در‌حالی‌که کشور ما از نبود حتی یک نمونه شاخص سرمایه‌گذاری کلان خارجی رنج می‌برد.

رهامی امنیت اقتصادی، تضمین اصل و فرع سرمایه و روابط سیاسی معقول با جهان را از پیش‌شرط‌های اصلی جذب سرمایه دانست و تأکید کرد: در کشوری که فضای سیاسی ملتهب باشد، سایه جنگ و تهدید نظامی وجود داشته باشد، مقررات سرمایه‌گذاری شفاف نباشد، هیچ سرمایه‌گذاری حاضر به ورود نخواهد بود.

او همچنین به ناکارآمدی مدیریت اقتصادی اشاره کرد و گفت: ‌متأسفانه در نتیجه این وضعیت، حتی صنایع پایه و ملی کشور مانند نفت و پتروشیمی، خودروسازی، برق، معدن و ذوب‌آهن، در مقایسه با نمونه‌های مشابه خارجی، زیان‌ده تلقی می‌شوند.

این فعال سیاسی اصلاح‌طلب دخالت نهادهای غیر اقتصادی در حوزه سرمایه‌گذاری‌ها و تجارت‌های کلان، به‌ویژه در بخش‌هایی مانند نفت و معادن‌ را از دیگر موانع جدی دانست و افزود:‌ این دخالت‌ها عملا مدیریت این بخش‌ها را از کنترل دولت خارج کرده است.

رهامی در ادامه به سرمایه‌گذاری‌های خارجی ایران اشاره کرد و گفت: به دلیل همین سیاست‌ها، نه‌تنها سرمایه‌گذاری‌های ایران در خارج از کشور سودآور نبوده‌اند، بلکه اصل ده‌ها میلیارد دلار سرمایه نیز به کشور بازنگشته است. این روند موجب زیان انباشته سنگین برای ملت، بی‌اعتبار‌شدن پول ملی و گسترش یأس و ناامیدی، به‌ویژه در میان جوانان و طبقه متوسط شده است. او در پایان تأکید کرد که برون‌رفت از وضعیت موجود، مستلزم اصلاح سیاست‌ها در حوزه سیاست داخلی و خارجی، رفع موانع مشارکت عمومی، ایجاد ارتباط سازنده با جهان، جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان داخلی و خارجی و جلوگیری از دخالت نهادهای غیرپاسخ‌گو در اقتصاد است؛ مسیری که کشورهایی مانند هند، ترکیه، مالزی و ویتنام طی کرده‌اند. رهامی همچنین مبارزه جدی و ریشه‌ای با فساد اقتصادی و حذف رانت‌های سیاسی و اقتصادی را شرط اساسی این اصلاحات دانست .