در شرایطی که اقتصاد ایران با محدودیت‌های ناشی از تحریم‌های یک‌جانبه و کاهش تنوع شرکای تجاری مواجه است، ازسرگیری فعالیت دفتر سازمان توسعه تجارت ژاپن (جترو) در ایران بار دیگر توجه‌ها را به ظرفیت‌های همکاری تهران و توکیو جلب کرده است. ژاپن به‌عنوان یکی از اقتصادهای پیشرو و فناوری‌محور جهان، همواره رویکردی محتاطانه اما بلندمدت در روابط اقتصادی داشته و اکنون فعال شدن مجدد جترو می‌تواند نشانه‌ای از تلاش برای بازسازی مسیرهای نهادی و پایدار همکاری باشد.

در همین راستا، شکوری نایب‌رئیس اتاق مشترک ایران و ژاپن، در گفت‌وگو با خبرگزاری تسنیم، ضمن تشریح اهمیت فعالیت دوباره جترو، به ظرفیت‌های مغفول همکاری دو کشور در حوزه‌هایی مانند صنعت، معدن، ماشین‌آلات، کشاورزی، گردشگری و سلامت پرداخته و تأکید می‌کند که حتی در سایه تحریم‌ها نیز می‌توان زیرساخت‌های همکاری آینده را تقویت کرد.

تسنیم: فعالیت مجدد مرکز تجاری ژاپن در ایران (جترو) در شرایط فعلی اقتصاد چه کمکی به توسعه روابط تجاری میان دو کشور خواهد داشت؟

شکوری: فعالیت مجدد دفتر جترو (سازمان توسعه تجارت ژاپن) در ایران را نباید صرفاً یک اقدام اداری یا نمادین تلقی کرد. این اتفاق در شرایطی رخ می‌دهد که اقتصاد ایران تحت فشار تحریم‌های یک‌جانبه، محدودیت‌های مالی و کاهش تنوع شرکای تجاری قرار دارد و از سوی دیگر، ژاپن به‌عنوان یکی از اقتصادهای پیشرو جهان، همواره رویکردی محتاطانه اما بلندمدت در همکاری‌های بین‌المللی داشته است.

جترو نقش کلیدی در هدایت و حمایت از شرکت‌های ژاپنی، به‌ویژه بنگاه‌های کوچک و متوسط دارد. این شرکت‌ها معمولاً وابستگی کمتری به بازار آمریکا دارند و انعطاف‌پذیری بیشتری برای ورود به بازارهایی مانند ایران نشان می‌دهند. از این منظر، فعال شدن جترو می‌تواند پل ارتباطی واقع‌بینانه‌ای میان بنگاه‌های ایرانی و ژاپنی ایجاد کند.

تسنیم: هم اکنون مبادلات اقتصادی میان دو کشور چقدر است و فعالیت مجدد این مرکز چه براوردی از گسترش روابط ایجاد خواهد کرد؟

شکوری: در حال حاضر، حجم مبادلات تجاری ایران و ژاپن فاصله زیادی با ظرفیت‌های واقعی دو کشور دارد. فعال شدن جترو حتی اگر در کوتاه‌مدت منجر به جهش عددی نشود، می‌تواند کیفیت روابط تجاری را ارتقا داده و آن را از حالت واسطه‌محور به مسیر نهادی و پایدار هدایت کند.

تسنیم: بنظر شما کدام بخش‌های صنعتی و تولیدی ایران می‌تواند برای ژاپنی‌ها جذاب باشد؟

شکوری: الگوی همکاری ژاپن مبتنی بر تکمیل زنجیره ارزش است. ایران می‌تواند در حوزه تأمین مواد اولیه، محصولات کشاورزی و غذایی نقش‌آفرینی کند و در مقابل، ژاپن فناوری، ماشین‌آلات و دانش فنی را وارد همکاری کند.

تسنیم: با توجه به تخصص حضرتعالی و همچنین تولیدات ماشین‌آلات معدنی ژاپن آیا در زمینه بازسازی و نوسازی ماشین‌آلات معدنی گره‌گشایی انجام خواهد شد؟

شکوری: در حوزه ماشین‌آلات معدنی و صنعتی، برندهای معتبر ژاپنی ظرفیت بالایی برای کمک به بازسازی، نوسازی، انتقال دانش فنی و آموزش نیروی انسانی دارند. این همکاری الزاماً به معنای واردات مستقیم نیست و می‌تواند از مسیرهای کم‌ریسک‌تر دنبال شود.

تسنیم: فعالیت جترو در ایران زیر سایه تحریم‌های یکجانبه علیه ایران آیا نتیجه مناسب خواهد داشت؟

شکوری: تا زمانی که تحریم‌ها پابرجاست، سطح همکاری‌ها محدود خواهد بود؛ اما فعال‌سازی زیرساخت‌های نهادی، دانشگاهی و فنی می‌تواند زمینه را برای توسعه سریع‌تر روابط در آینده فراهم کند.

تسنیم: شما به عنوان نایب رئیس اتاق مشترک ایران و ژاپن اولویت همکاری میان دو کشور را در کدام بخش‌ها می‌دانید و آیا مسئولان مربوطه برای استفاده از این فرصت‌ آمادگی دارند؟

شکوری: در کنار صنعت و معدن، حوزه‌هایی مانند گردشگری و سلامت نیز ظرفیت‌های مغفول اما مهمی در روابط ایران و ژاپن دارند که می‌توانند مکمل همکاری‌های اقتصادی باشند.

تسنیم: همانطور که مستحضر هستین تقریبا ایران در شرایط فعلی شرکت تجاری قابل توجهی به جز چین ندارد آیا ژاپن می‌تواند در میان شرکای تجاری احتمالی ایران در اینده جایگاه ویژه‌ای داشته باشد یا خیر؟

شکوری: در مجموع، ژاپن می‌تواند به‌عنوان شریک مکمل، باکیفیت و فناوری‌محور در کنار سایر شرکای تجاری ایران قرار گیرد و فعالیت مجدد جترو می‌تواند یکی از پایه‌های اصلی این مسیر باشد.

نوسازی 15 هزار دستگاه ماشین‌آلات معدنی با همکاری ژاپن

شکوری با اشاره به سابقه طولانی روابط تجاری ایران و ژاپن گفت: قدمت همکاری‌های تجاری دو کشور به بیش از یک قرن می‌رسد و ژاپن از نظر نوآوری و فناوری، هم‌سطح کشورهای پیشرفته غربی است. به اعتقاد من، این کشور ظرفیت بالایی دارد تا بتواند بخشی از نیازهای فناوری و تکنولوژیک ایران را تأمین کرده و در برخی حوزه‌ها به‌عنوان جایگزین شرکای فعلی مطرح شود.

وی با اشاره به دیدار اخیر سفیر ژاپن در ایران افزود: در این دیدار پیشنهاد شد همکاری‌ها به‌ویژه در حوزه معدن و صنایع معدنی گسترش یابد تا ایران بتواند از فناوری‌های روز ژاپن در این بخش بهره‌مند شود. همچنین چند روز پیش کنفرانس هوش مصنوعی در حوزه بازاریابی برگزار شد که نمایندگانی از سفارت ژاپن نیز در آن حضور داشتند و در جریان آن، پیشنهاد ایجاد مرکز نوآوری در اتاق ایران با محوریت اتاق مشترک ایران و ژاپن مطرح شد تا از تجربیات شرکت‌های ژاپنی در حوزه هوش مصنوعی و کاربرد آن در بازاریابی استفاده شود.

نایب‌رئیس اتاق مشترک ایران و ژاپن با تأکید بر ظرفیت‌های همکاری فناورانه اظهار داشت: در بخش معادن، افزایش بهره‌وری، ارتقای راندمان و استفاده از فناوری‌های نوین از جمله موتورهای هیدروژنی و سوخت هیدروژن در ماشین‌آلات می‌تواند زمینه تولید سبز و کاهش کربن را فراهم کند که ژاپن در این حوزه‌ها تجربیات ارزشمندی دارد.

شکوری همچنین با اشاره به استقبال سفیر ژاپن از همکاری‌های مشترک گفت: در زمینه نوسازی و بهسازی تجهیزات و ماشین‌آلات، به‌ویژه ماشین‌آلات معدنی، توافق شد همکاری‌ها تقویت شود. در حال حاضر بیش از 15 هزار دستگاه ماشین‌آلات معدنی در کشور وجود دارد که بخش عمده آن‌ها از برند کوماتسو است و می‌توان با همکاری طرف ژاپنی، این تجهیزات را نوسازی و به‌روزرسانی کرد.