عصرایران ؛ رضا غبیشاوی - عمر 10 ساله برجام و قطعنامه برجامی شورای امنیت (2231) به پایان رسید. حالا دیگر توافقی به نام برجام درباره برنامه هسته ای ایران نداریم. برجام به پایان رسید و وارد عصر پسابرجام شدیم. 
چند نکته:

- برجام یک اتفاق خوب بود. توافقی که از دل مذاکره، صلح و سازش، دیپلماسی، درک و رفع نگرانی متقابل، بده بستان و تعامل با جهان به دست آمد. همه چیزهایی که دلواپسان با آن مخالف هستند.
برجام اتفاق خوب بود چرا که راه حل منطقی و عقلانی برای مسئله هسته ای ایران بود. تحریم های مرتبط با فعالیت های هسته ای ایران را برداشت و اجازه نفس کشیدن در فضای بدون تحریم داد.

برجام اتفاق خوب بود چون پرونده هسته ای ایران را از شورای امنیت خارج کرد و 6 قطعنامه منفی علیه ایران را تعلیق کرد. برجام اتفاق خوب بود چون پرونده هسته ای ایران و کل کشور را از حالت بحرانی و غیرعادی خارج کرد. 

برجام اتفاق خوبی بود چرا که در مرحله نخست اجرا و قبل از خروج ترامپ یعنی قبل از اینکه اثرگذاری حداکثری آن از میان برود وضعیت اقتصادی ایران را بهبود بخشید. هم نرخ تورم ایران را تک رقمی کرد هم به قیمت دلار ثبات بخشید هم رشد اقتصادی را تقویت کرد . بعد از سال ها، مردم طعم شرایط اقتصاد خوب را چشیدند. زمانی که هم واردات خودرو به راحتی انجام می شد هم خودروسازان بزرگ اروپا و ژاپن به ایران بازگشتند و به تولید مشترک خودرو پرداختند. هم غول های نفتی جهان در کشور فعال شدند هم دست دولت برای بازسازی زیرساخت ها باز شد.

برجام اتفاق خوبی بود چون وقتی کار می کرد ( از زمان اجرا تا قبل از خروج ترامپ) شرایط ایران را عادی کرد. اتفاق خوبی بود چون سیاست خارجی ایران را از مرحله پرتنش خارج و آرام ساخت.
- برجام تمام شد و بازگشتیم به 10 سال قبل بدون اینکه سن ما، عمر ما و فرصت های ما بتوانند بازگردند.

برگشتیم به عقب. نقطه سر خط. با همان تحریم های قبلی با همان رابطه پرتنش با اروپا و امریکا.

- اگر ترامپ از برجام خارج نمی شد ( سال 1397 / 2018 - 3 سال بعد از امضای برجام) اگر دولت روحانی، احتمال پیروزی ترامپ در دوره اول را پیش بینی می کرد اگر تهدیدات او برای خروج از برجام جدی گرفته می شد اگر پدیده ترامپ، تدبیر می شد اگر با ترامپ مذاکره و گفتگوی دوباره درباره برجام جدید رخ می داد اگر واقعیت دولت امریکا و ترامپ به خوبی شناخته می شد اگر قدرت مخالفان برجام و دلواپسان جدی گرفته می شد...

اگر دولت روحانی کشورهای منطقه را همراه می کرد اگر تهران، امریکا را در مزایای برجام شریک می کرد اگر با تماس و رایزنی و میانجیگری، مانع از خروج ترامپ از برجام می شدند و هزار اگر دیگر، شیرینی برجام تنها به سه سال نخست محدود نمی ماند بلکه مردم و کشور و دولت و مسوولان، 10 سال برجام شیرین را تجربه می کردند و امروز هم با عادی سازی کامل برنامه هسته ای ایران روبه رو بودیم نه اینکه به تحریم های 10 سال قبل بازگردیم.

- برجام تمام شد و به تاریخ پیوست. حالا ایران به دوره قبل از برجام بازگشته است. 6 قطعنامه شورای امنیت و تحریم های سازمان ملل دوباره بعد از 10 سال، فعال شده اند. 

حالا باید از اصولگرایان و مخالفان برجام سوال کرد ایده و راه حل شما برای پرونده هسته ای ایران چیست؟ آیا این تحریم ها را دوباره کاغذ پاره می نامند یا صرفا فکر می کنند با شعار و سخنرانی و تند حرف زدن علیه این و آن با شعار دادن و طرح ایده های پوچ و مبهم، تحریم های امریکا و اروپا و سازمان ملل متحد علیه ایران برداشته می شود؟ آیا برنامه هسته ای ایران از دستور کار شورای امنیت خارج می شود؟ آیا مسئله حل می شود؟

10 سال مخالفان علیه برجام و بنیانگذاران برجام (ظریف و روحانی ) سخن گفتند. حالا که برجام به پایان رسید بهتر است بگویند ایده و طرح آنها برای حل مسئله هسته ای ایران چیست؟ مسئله ای که تحریم هایش همه بخش های زندگی و کسب و کار ایرانی ها را فراگرفته و مختل کرده است. البته مخالفان برجام هیچ ایده و راه حلی ندارند و نخواهند داشت چرا که به کار سلبی عادت کرده اند و نه ایجابی. آنها متخصص به شکست کشاندن طرح های دیگران هستند تا جایی که به هم جناحی خود هم رحم نکردند و مانع از احیای برجام در دولت رئیسی شدند. قدرت نمایی این جماعت در به شکست کشاندن دیگران است.

- هنوز حرف ظریف در آخرین روزهای دولت دوم روحانی خطاب به خبرنگاران ، شاهد زنده این روزهای ماست. وقتی گفت دست افرادی را می بوسد اگر بتوانند 2 صفحه توافق مکتوب بنویسند. بعد از گذشت 4 سال او  همچنان در این شرط بندی پیروز میدان است. با وجود گذشت 3 سال دولت اصولگرای رئیسی و یک سال دولت پزشکیان اما هیچ کدام نتوانسته اند به توافق مکتوب علنی درباره هسته ای برسند.

- با وجود همه انتقادات و مخالفت ها و تهدید به آتش زدن برجام از سوی اصولگرایان و دلواپسان، اما وقتی آنان در سال 1400 دولت را به دست گرفتند نه از برجام خارج شدند و نه برای کسب توافق جایگزین تلاش کردند بلکه بر احیای برجام متمرکز شدند با این حال برای دوری از تضاد داخلی تصمیم گرفتند از قاعده "اسمش را نیار" استفاده کنند.

 به جای برجام گفتند "توافق 2015 " و به مذاکرات احیای برجام هم گفتند "مذاکرات رفع تحریم" . با این حال  تلاش های دولت رئیسی و وزیر خارجه اش امیرعبداللهیان و رئیس تیم مذاکره کننده (باقری ) به نتیجه نرسید و ناکام ماندند و موفق نشدند گرچه حادثه سقوط بالگرد رئیسی در کوه های آذربایجان، دولت او را نیمه کاره گذاشت اما قبل از این هم مذاکرات هسته ای میان ایران با اروپا و امریکا به بن بست رسیده بود و بی نتیجه رها شده بود.
- برجام ، اتاقی برای ارتباط مستقیم ایران و امریکا ساخت. دو کشور با وجود قطع روابط دیپلماتیک و دشنمی و ستیز اما زیر سایه برجام توانستند در اتفاق نادر یا بی سابقه، ارتباط مستقیم داشته باشند و از دل این ارتباط، منافع مشترک و دشمنان مشترک خود را بیابند و بر تقویت اولی و مقابله با دومی متمرکز شوند.  اتاق برجام، تماس مستقیم و بی واسطه وزیران خارجه ایران و امریکا را ممکن است. دو طرف از این ارتباط، بهره بردند.
با خروج ترامپ از برجام، نه تنها این توافق از حیز انتفاع حداکثری خارج شد بلکه امریکایی ها اتاق ارتباط مستقیم با ایران را ترک و نابود کردند و این تماس قطع شد. این به ضرر دو کشور و به سود نیروهای تندرو در دو طرف ، منطقه و جهان بود.