بحث خلع سلاح حزب‌الله لبنان یکی از قدیمی‌ترین و پیچیده‌ترین معادلات سیاسی و امنیتی در لبنان است. طی دهه‌های اخیر، دولت‌های مختلف لبنان بارها خود خواسته و یا با فشار داخلی و خارجی و بعضا با صدور قطعنامه های بین المللی مواجه شده‌اند تا سلاح حزب‌الله را به ارتش تحویل دهند، اما این مطالبه تاکنون به سرانجام نرسیده است.

 جایگاه حزب‌الله در ساختار سیاسی لبنان

حزب‌الله دیگر صرفاً یک گروه مسلح نیست، بلکه یک جریان سیاسی، مذهبی و اجتماعی تثبیت شده به شمار می‌رود. این جریان در پارلمان و دولت حضور دارد، پایگاه اجتماعی گسترده در جنوب و بقاع و قویترین پایگاه در ضاحیه(جنوب بیروت) و بخشی از بیروت غربی دارد و به واسطه نقش «مقاومت» در برابر اسرائیل، بخشی از مشروعیت ملی را نیز کسب کرده است. 

همین موقعیت چندلایه باعث شده است که برخورد مستقیم با حزب‌الله نه‌تنها دشوار، بلکه برای دولت لبنان پرهزینه باشد.

 محدودیت‌های جدی دولت و ارتش لبنان

ساختار طایفه‌ای قدرت در لبنان باعث شده ارتش و دولت توان کافی برای مواجهه با حزب‌الله نداشته باشند(یک سوم از بدنه ارتش از نیروهای شیعه می باشند) و لذا ارتش لبنان هم از نظر تسلیحاتی و هم از منظر انسجام داخلی قادر به مقابله با حزب‌الله نیست، چراکه بخشی از افسران و سربازان هم‌سو با این جریان هستند. در چنین شرایطی، هرگونه تلاش برای خلع سلاح به احتمال زیاد به جنگ داخلی منجر می‌شود.

 نقش اسرائیل و موازنه منطقه‌ای

برخی معتقدند شاید با فشار یا حتی حمله اسرائیل بتوان حزب‌الله را خلع سلاح کرد. اما تجربه تاریخی خلاف این را نشان داده است. اسرائیل طی چهار دهه اخیر بارها تلاش کرده تا توان حزب‌الله را نابود کند، از جمله در جنگ ۲۰۰۶، اما نتیجه معکوس شد و این حزب  قدرتمندتر از گذشته بازگشت. امروز حزب‌الله دارای ده‌ها هزار موشک و شبکه‌ای گسترده از نیروهای چریکی و پایگاه‌های مخفی است؛ بنابراین نابودی کامل آن با حمله نظامی، چه به دست اسرائیل و چه با همکاری بخشی از دولت لبنان، عملاً ناممکن به نظر می‌رسد.

از سوی دیگر، حزب‌الله تنها به لبنان محدود نمی‌شود. این گروه بخشی از «محور مقاومت» همسو با ایران است و در صورت حمله گسترده، احتمال ورود مستقیم ایران، گروه هایی در سوریه و حتی گروه‌های عراقی و یمنی وجود دارد. چنین شرایطی می‌تواند جنگ لبنان را به یک بحران منطقه‌ای تمام‌ عیار تبدیل کند

 حمایت های پشت پرده و دیگر احزاب لبنانی از حزب الله؛

بنظر می رسد حتی بعضی از دولتمردان فعلی لبنان که صدای بلندی برای خلع سلاح حزب‌الله دارند ، بیشتر برای شنیدن آمریکا و اسرائیل باشد تا اقدامی عملیاتی برای خلع سلاح.

به غیر از حزب قوات لبنانی به سرکردگی سمیر جعجع (مسیحی مارونی) این دشمن دیرینه حزب الله و حزب کتائب (فالانژها) و بخشی از نیروهای سوسیالیست پیشرو ولید جنبلاط دورزی ؛ دیگر گروه ها و طوایف اعم از مسلمان سنی و دروز و مسیحی ها و .... از خلع سلاح حزب‌الله حمایت نکنند چرا که به خوبی می دانند فشار های فعلی بر حزب الله بخاطر وفاداری و عدم سیاسی کاری شهید سید حسن نصرالله در حمایت از مسلمانان سنی مذهب بوده است و یا مسیحیان لبنان بخوبی یاد و خاطره آزادسازی سرزمین لبنان از اشغال اسرائیل را مدیون حزب الله می دانند.

خطر واقعی کجاست؟

خطر واقعی ترورها فرماندهان و مسئولان و بمباران تاسیسات و انبار های تسلیحاتی و نفوذ در ساختار این حزب می باشد که پس از انفجار پیجرها ، شهادت سید حسن ، سید صفی الدین و دیگر فرماندهان حزب الله در یک اقدام تشکیلاتی و حساب شده دست به بازسازی امنیتی زده است که امید می‌رود در آینده کمتر در تهاجمات دشمن صهیونیستی آسیب پذیر باشد.

 جمع بندی:

واقعیت این است که حتی با حمله اسرائیل و همکاری بخشی از دولت لبنان، امکان خلع سلاح کامل حزب‌الله وجود ندارد. شاید بخشی از توان نظامی آن در یک جنگ فرسایشی آسیب ببیند، اما ریشه‌های سیاسی، اجتماعی و ایدئولوژیک حزب‌الله همچنان باقی خواهد ماند. نابودی یا خلع سلاح این گروه تنها در صورتی ممکن است که تغییرات بنیادینی در ساختار سیاسی لبنان و موازنه قدرت منطقه‌ای رخ دهد؛ امری که در کوتاه‌مدت و میان مدت بعید به نظر می‌رسد.

جامعه عظیم شیعی در گستره لبنان اعم از حزب الله و جنبش امل و مراکز علمایی و مذهبی و وجود شخصی بنام نبیه بری شیعی در راس پارلمان لبنان امکان خلع سلاح را که صرفا برای سیطره لبنان توسط اسرائیل می باشد را نخواهد داد و عامه لبنانی ها از احزاب و طوایف مختلف بالعینه در سوریه مشاهده نمودند خلع سلاح به معنای سیطره اسرائیل می باشد و لذا خواستار جلوگیری از این طرح آمریکائی و اروپائی و اسرائیلی و بعضی از کشورهای عربی می باشند.

*جماران