به گزارش خبرگزاری حوزه، رهبر معظم انقلاب در یکی از دیدارهایی که به مناسبت ماه مبارک رمضان در سال های گذشته داشته اند با تأکید بر این که ماه رمضان، به عنوان ماه ضیافت الهی، فرصت بسیار استثنایی و بزرگی است که به لطف خدای متعال به ما داده شد تا بتوانیم در این ماه مبارک بر سر سفره‌ی ضیافت الهی حاضر بشویم، می فرمایند: "حقیقتاً این فرصت استثنایی در طول سال نظیر ندارد... . ما در طول سال و در مسیر طولانی حرکت خودمان [بسوی خداوند] در چالش با هواهای نفسانی، با گناهان، با فضاهای تاریکی که خودمان به‌دست خودمان به‌وجود می‌آوریم، با مشکلاتی مواجه می‌شویم و این فرصت ماه رمضان شرایط برای توبه از گناهان و بازگشت به سوی خدای متعال به خوبی فراهم است"

لزوم توجه به ابعاد معرفتی و تربیتی ماه رمضان

حجت‌الاسلام و المسلمین محمد عابدی عضو هیئت علمی گروه قرآن پژوهی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی با اشاره به لزوم توجه به ظرفیت های عظیم ماه مبارک رمضان در عرصه تربیتی و معرفتی ابراز داشت: واقعیت آن است که دین مبین اسلام ضمن معرفی مجموعه‌ای از تکالیف متوالی و برنامه‌های دامنه دار بسته‌ای پرمغز از ابزارهای تربیتی را در اختیار مسلمین قرار داده است، به عنوان مثال، تکالیفی برای روزها همچون نمازهای پنج گانه، دعای هر روز، زیارات ائمه اطهار(ع)، اعمال مربوط به هفته و سال و ... تعیین نموده که همه این ها واجد نگاه و رویکرد فرهنگی و تربیتی خاصی در مسیر رشد و اعتلای بندگان هستند و از جمله این ها اعمال و عبادات وارده در ماه مبارک رمضان است که بیش از سایر ایام سال، زمینه تعالی انسان در آن فراهم است.

وی با بیان این که یکی از فلسفه های مهم روزه داری در ماه رمضان تلاش در مسیر کسب گوهر تقواست، افزود: البته باید توجه داشت اگر فلسفه مهم روزه داری در ماه مبارک رمضان تقوا باشد کما این که می فرماید؛ "کتب علیکم الصیام کما کتب علی الذین من قبلکم لعلکم تتقون"، از آن سو دهها توصیه و تکلیف در قرآن یا روایات یا سنت و دین یا عرف مذهبی ما وجود دارد که می‌تواند تقوا ایجاد کند، مثلاً موقعیت‌های مکانی همچون حضور میان جمعیت مذهبی در مساجد یا موقعیت‌های زمانی مثل ایام عید قربان؛ دهه محرم و ...، با این حال شرایط و زمینه هایی در ماه رمضان برای مردم فراهم است که بهتر می توانند در جهت بندگی خدا قدم برداشته و زمینه سعادت و عاقبت بخیری خود را فراهم کنند.

ضرورت حفظ و تقویت گوهر تقوا در همه ایام سال

استاد حوزه و دانشگاه همچنین خاطرنشان کرد: بر این اساس معتقدم ما باید بتوانیم تقوایی را که در ماه رمضان به برکت سی روز روزه داری حاصل می شود را در طول سال در ابعاد مختلف حیات فردی، اجتماعی، خانوادگی و ... تداوم ببخشیم که البته این مساله نیازمند دقت و مراقبت شدید است. در واقع ما باید بکوشیم لطافت روحی حاصل از ماه مبارک رمضان را در طول سال حفظ کنیم و بی شک این مهم در سایه حفظ و تقویت روحیه تقوامداری به دست می آید.

وی در ادامه به نکته مهمی اشاره کرد و گفت: به نظر می رسد دستگاه‌های تبلیغی و فرهنگ ساز وقتی می‌خواهند برای ماه مبارک رمضان برنامه بسازند یا محتوای تبلیغی تولید کنند، فقط برای این ماه بریده از نسبتش با طول سال، برنامه می‌سازند. دستگاه‌های نرم افزاری فقط به یک مقطع در سال می‌نگرند و لذا مهندسی اسلام برای نظام‌های اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی و سیاسی را به نحو کارآمد نمی‌توانند بازسازی کنند، به همین خاطر به مراسم‌های مذهبی همچون ماه رمضان، اعتکاف، اعیاد مذهبی مثل جمعه، تنها به صورت برنامه‌های مقطعی نگاه می‌شود و عنایتی ندارند که این برنامه‌ها وقتی در کنار هم و پیوسته به هم دیده شوند، قدرت تولید فرهنگ جامع و گسترده در سطح ملی را دارند و همه شهروندان جامعه دینی با هر تیپ و گروه اجتماعی را می‌توانند بر محور دین گردآورند.

شرایط برای فهم و درک آموزه های قرآنی مهیاست

نرجس شکرزاده، پژوهشگر حوزه علمیه خواهران نیز با اشاره به این که ماه رمضان، بهار قرآن است و زمینه و شرایط لازم برای توجه بیش از پیش مردم و نسل جوان به آموزه های ناب قرآنی در این ماه بسیار مهیاست، اظهار داشت: تقارن بهار طبیعت با بهار قرآن بهترین فرصت برای مبلغین، فعالان فرهنگی و رسانه ای و همه تلاشگران و دغدغه مندانی است که با بهره گیری از فیوضات خاص این ماه به ساحت مقدس قرآن کریم، خدمت کرده و جامعه را بیش از پیش با معارف کلام وحی آشنا سازند.

وی افزود: از سوی دیگر ماه رمضان و تلاقی آن با بهار طبیعت، فرصتی ارزشمند برای ساخت برنامه‌های معارفی و دعوت جامعه به فضیلت‌ها و دوری از رذیلت هاست که در این خصوص البته نیاز به کارهای خلاقانه و پرمحتوا کاملاً احساس می شود و مهم این است که ما بتوانیم در این ماه عزیز بر اساس رهنمودهای قرآن و اهل بیت(ع)، مردم و مخاطبان را با هدف اصلی خلقت که بندگی خدا برای رسیدن به سعادت دنیا و آخرت است به خوبی آشنا کنیم.

تولید برنامه های جذاب قرآنی و دینی به برکت ماه رمضان

این پژوهشگر حوزوی همچنین گفت: توجه به آیات قرآنی به خصوص با تولید و نمایش برنامه های هنری و رسانه ای قوی و جذاب به لحاظ فرمی و محتوایی می تواند ما را با مباحث مهمی چون چرایی کسب تقوا، روزه داری، قیامت باوری، کنترل خشم، پرهیز از حرام خواری، عدالت، دعا، عبادت، پرهیز از غفلت و بی خبری، لزوم کسب توفیق توبه، دشمن شناسی، عفت و خویشتنداری، حیا، امر به معروف و نهی از منکر، غیرت، اخلاص، دوری از معاصی، صبر، تعلق نداشتن به دنیا، یاد خدا و ... آشنا کند.

وی اضافه کرد: خلاصه آن که ماه رمضان، آزمونی بسیار مهم برای خالص شدن و غربالگری سالانه روح است به نحوی که در دیگر ماه های سال همچون رمضان، شرایط این گونه فراهم نیست که در طول یک ماه درب های رحمت و غفران الهی به سوی بندگانش باز باشد و حساب ویژه ای در کسب ثواب برایشان در نظر گرفته شود.

شکرزاده بیان داشت: بر اساس رهنمودها و کلام نورانی پیامبر اکرم(ص) و اهل بیت(ع) اگر بنده ای در قالب این برنامه غربالگری روحی قرار بگیرد، خدا او را مثل کسی قرار می‌دهد که تازه متولد شده به نحوی که همه آلودگی‌های روحی و گناهان و معاصی او را پاک می‌کند و این گونه همه آن نقاط سیاهی که در او وجود داشته تبدیل به سفیدی می‌شود و آن وقت کارهای خوب او برجسته و بزرگ می‌شود و تمام وجود او را دربرمی‌گیرد.

وی یادآور شد: به تعبیر برخی بزرگان در این ماه باید به قله‌ها فکر کرد، نه فقط پاک‌سازی روحی، بلکه رشد و تعالی مهم است و خوشا به سعادت بندگانی که با درک اهمیت این فرصت طلایی در مسیر خودسازی می کوشند و به گوهر ناب تقوای الهی دست می یابند.

روزه؛ آزمایشی در مسیر تحقق اخلاص بندگان

حجت الاسلام حبیب بابایی کارشناس فرهنگی و محقق حوزوی با اشاره به کلامی نورانی از رسول الله (ص) گفت: پیامبر اکرم(ص) در حدیثی می فرمایند "الصِّیامَ ابتِلاءً لإخلاصِ الخَلقِ" یعنی روزه یک آزمایش است تا به وسیله آن اخلاص مردم آزموده شود و این ترجمان همان گفته بزرگان ماست که بدون مشقت امکان ندارد انسان بتواند از آلودگی‌ها رها شده و گوهرش صیقل بخورد و باصفا شود.

وی افزود: به راستی اگر قرار باشد روال زندگی بر همان اساس پیش برود، انسان همان‌طور که همه ایام می‌خورد، می‌آشامد و زندگی می‌کند، در این مدت نیز همین کار را بکند، این چیزی را تغییر نمی‌دهد؛ پرهیزهای غذایی هنگام بیماری‌های جسمی یکی از راه‌های خلاص شدن از بیماری است. کسی که مریض می‌شود به او می‌گویند این غذا را نخور، این غذا را بخور، دارو به او می‌دهند. همه پرهیزهایی که در رمضان مورد سفارش قرار گرفته، برای پاک‌سازی روحی و حتی جسمی است، برای اخلاص و خالص کردن است و اگر ما در این مسیر اهل اطاعت اوامر خدا بوده و دستورالعمل های قرآن و اهل بیت(ع) را رعایت کردیم واجد نعمت حقیقی سلامت می شویم.

وی تأکید کرد: کسب معرفت در این قضیه بسیار مهم است کما این که امام راحل در یکی از بیانات خویش به مناسبت ماه رمضان می فرمایند: "در این‌ ماه‌ شریف‌ که‌ به‌ مهمانسرای‌ الهی‌ دعوت‌ شده‌اید اگر به‌ حق‌ تعالی‌ معرفت‌ پیدا نکردید یا معرفت‌ شما زیادتر نشده، بدانید در ضیافت‌ الله درست‌ وارد نشده‌اید و حق‌ ضیافت‌ را بجا نیاورده‌اید. "

گزارش: سید محمدمهدی موسوی