عملیات این گروه به طور قابل توجهی مقیاس فعالیت های تروریستی در این دهه را افزایش داد و هم نیروهای نظامی و هم شهروندان عادی در استان سیستان و بلوچستان را هدف قرار داد. با آغاز دهه 90، شرایط بار دیگر دستخوش تغییر شد و مساله تروریسم در ایران و خارج از مرزها در بستر شرایط جدید شکل تازه ای به خود گرفت. همان گونه که پیش تر اشاره شد، تا اوایل دهه 90 بیش از 17 هزار قربانی تروریسم در ایران به ثبت رسیده است. اگرچه مقیاس و فراوانی حوادث تروریستی دیگر قابل مقایسه با موج شدید حملات دهه 1360 نیست، اما یک پرسش مهم مطرح می شود: بازه زمانی بین اوایل دهه 90 تا سال 1403 چه وضعیتی داشته است؟ در این بازه 14 ساله، چه وقایع تروریستی رخ داده و آیا نیازمند بررسی دقیق تر این دوره زمانی نیستیم؟ این بازه زمانی که در تحولات وقایعی تروریستی در کشور کمتر به آن پرداخته می شود شایسته بررسی دقیق تری است تا اطمینان حاصل شود که همه حوادث و قربانیان در روایت کلی از تحولات تروریستی لحاظ شده اند. دهه 90 با تحولات قابل توجه منطقه ای همراه بود که چشم انداز تروریسم را تغییر داد و زمینه ظهور و فعالیت گروه های تروریستی تکفیری را فراهم کرد. در این دهه، ایران نقش محوری در عرصه بین المللی، به ویژه در سوریه و عراق ایفا کرد و به طور فعال با گروه های تکفیری و تروریستی، به ویژه داعش، مبارزه کرد. در این نبردها، ایران ضربات سنگینی به این گروه ها وارد کرد، اما خود نیز متحمل خسارات زیادی شد، از جمله شهادت تعداد زیادی از پرسنل نظامی و مستشاران. به عنوان بخشی از اقدامات تلافی جویانه، حمله انتحاری فاجعه بار گلزار شهدای کرمان توسط داعش رخ داد که جان نزدیک به 100 ایرانی را گرفت، صدها نفر را زخمی کرد و به عنوان یکی از هولناک ترین حملات تروریستی در تاریخ معاصر ایران به ثبت رسید. سایر حوادث قابل توجهی که در دهه 90 شهروندان ایرانی را تحت تاثیر قرار داد شامل حمله داعش به مجلس شورای اسلامی، دو حمله جداگانه به حرم شاهچراغ در شیراز توسط داعش، حمله به رژه نظامی در اهواز توسط جنبش مبارزه عربی برای آزادی اهواز (حرکت النضال)، ترور دانشمندان هسته ای توسط رژیم صهیونیستی و عملیات های متعدد تروریستی در جنوب شرق ایران توسط گروه جیش العدل و دیگر گروه های تکفیری، به ویژه در استان سیستان و بلوچستان و موارد مشابه دیگر می شود. دهه اول قرن جدید ابعاد جدیدی به ماهیت متغیر تروریسم در ایران افزوده است. بررسی گزارش های اخیر مربوط به حوادث تروریستی به روشن تر شدن این تغییرات کمک می کند. جدیدترین گزارش سالانه ایران درباره تروریسم یعنی گزارش سال تروریسم 1402 شامل چند یافته قابل توجه است. نخست، ده ها اقدام تروریستی توسط سازمان مجاهدین خلق (منافقین) در شهرهای مختلف کشور ثبت شده است. این اقدامات عمدتا شامل آتش زدن بنرها و پوسترهای عمومی در سطح شهر و پرتاب کوکتل مولوتف به مکان های مختلف ازجمله اماکن مذهبی و ساختمان های اداری بوده است. منافقین مسوولیت این اقدامات را به طور رسمی پذیرفته اند و تصاویر این حوادث را در وب سایت های رسمی خود منتشر کرده اند. علاوه بر این، دو مورد حمله سایبری که عاملان آن به طور رسمی مسوولیت آن را پذیرفته اند نیز ثبت شده است؛ یکی توسط گروه هکری موسوم به «پردتوری اسپارو» (گنجشک درنده) مرتبط با رژیم اسراییل بر جایگاه های سوخت ایران و دیگری توسط منافقین بر وب سایت مجلس شورای اسلامی و خبرگزاری خانه ملت. اگرچه این اقدامات تلفاتی در پی نداشتند، اما حملات سایبری و خرابکاری در زیرساخت های حیاتی کشور نمایانگر به روزرسانی در روش های مورداستفاده گروه های تروریستی و تغییرات دنیای جدید تروریسم در عصر مدرن هستند. دومین یافته کلیدی تغییر توزیع جغرافیایی فعالیت های تروریستی است. اگرچه در سال های اخیر شاهد کاهش قابل توجه این گونه حوادث در مناطق غربی و شمال غربی کشور بوده ایم، اما جنوب شرقی ایران، به ویژه استان سیستان و بلوچستان، به کانون جدیدی برای عملیات تروریستی تبدیل شده است. از میان 50 حمله تروریستی ثبت شده در سراسر کشور در سال 1402، تقریبا نیمی از آنها (22 مورد) در استان سیستان و بلوچستان رخ داده است که بر تغییر تمرکز این اقدامات خشونت آمیز تاکید دارد. این رویدادها از اوایل دهه 90 به طور چشمگیری تعداد قربانیان تروریسم را افزایش داده است و بر ضرورت به روزرسانی آمار رسمی قربانیان تروریسم در ایران که در حال حاضر 17 هزار نفر اعلام شده است، تاکید دارد. این اهمیت در نشست خبری اخیر سخنگوی وزارت امور خارجه به صراحت بیان شد. همچنین اعلام شد که فهرست جدید و به روزرسانی شده قربانیان تروریسم به زودی رونمایی خواهد شد. مراسم رونمایی از این فهرست به روزرسانی شده با همکاری هابیلیان (خانواده شهدا ی ترور کشور) و وزارت امور خارجه برگزار خواهد شد. در حال حاضر، برخی رهبران گروه های تروریستی در ایران دستگیر و به دست عدالت سپرده شده اند. به عنوان مثال، سرکرده جنبش مبارزه عربی برای آزادی اهواز (حرکت النضال) که مسوول بمب گذاری های متعدد در استان خوزستان بود و انجمن پادشاهی ایران (تندر) که عامل فاجعه تروریستی انفجار در حسینیه رهپویان وصال شیراز بود، محاکمه شده اند. همچنین سرکرده گروه تروریستی جندالله که در سرقت مسلحانه، عملیات بمب گذاری و حملات مسلحانه علیه پلیس و غیرنظامیان ایرانی دست داشته ، محاکمه شده است. با این حال، بسیاری از گروه های دیگر همچنان با مصونیت در حال فعالیت هستند، به ویژه در کشورهای غربی از جمله اروپا و ایالات متحده. گروه هایی مانند سازمان مجاهدین خلق (منافقین) به طور آشکار دفاتر خود را حفظ کرده و عملیات تروریستی علیه ایران را برنامه ریزی می کنند و از حمایت این کشورها بهره مند هستند. درحالی که ایران جلسات دادگاهی متعددی برای رسیدگی به فعالیت های تروریستی منافقین در داخل کشور برگزار کرده است، این تلاش ها به هیچ وجه کافی نیست. مجموعه ای از اقدامات هماهنگ در مقیاس جهانی به شدت مورد نیاز است تا این گروه ها درقبال اقدامات تروریستی که انجام داده اند، پاسخگو باشند.

*اعتماد