گفتگو: مهدی بیک اوغلی

گروه هایی که ریشه تفکرات آنها در انجمن حجتیه سابق است علیه دولت کارشکنی می کنند. وفاق به چه معناست؟ آیا آنگونه که برخی طیف های سیاسی جریان راست معتقدند، وفاق به معنای تاسیس یک شرکت سهامی و تخصیص سهم به هر کدام از جناح های سیاسی است؟ یا به گونه ای که برخی اصلاح طلبان به آن اعتقاد داشته و آن را به معنی مواضع مشترک در حل مسائل کلان کشور بدون سهم خواهی در نظر می گیرند؟ با هر زاویه دیدی نمی توان انکار کرد که این روزها ابهام درباره تعریف و تفسیر وفاق بسیار زیاد شده است. عیسی کلانتری، فعال سیاسی اصلاح طلب و یکی از کارگزاران اجرایی در دولت های هاشمی رفسنجانی، سید محمد خاتمی و حسن روحانی معتقد است برای تعریف کلید واژه وفاق، قبل از هر چیز لازم است که شخص رییس جمهور و یاران نزدیک ایشان تعریف مد نظر خود از «وفاق» را ارایه کنند. بدون یک چنین تعریف ترازی هر کس از ظن خود تفسیری از وفاق ارایه می کند، بدون اینکه کسی بداند آیا مد نظر رییس جمهور و دولت یک چنین تعریفی هست یا نه؟ کلانتری در عین حال به رخدادهای این روزهای کشور و حاشیه سازی برخی جریانات رادیکال علیه دولت اشاره کرده و همکاری دولت با این گروه ها را یکطرفه ارزیابی می کند. به اعتقاد این فعال سیاسی، جریان پایداری و سایر طیف های تندرو تا زمانی از وفاق دم می زنند که در راستای منافع آنها باشد و به محض اینکه دولت در برابر یکی از خواسته های آنان، مخالفتی داشته باشد، علم حاشیه سازی علیه دولت را بر افراشته خواهند کرد.

 ابهاماتی که درباره ایده وفاق در فضای سیاسی کشورمان شکل گرفته هر روز و هر هفته ابعاد و زوایای وسیع تری پیدا می کند. تعاریف و تفاسیر مختلفی در این خصوص از سوی جریانات مختلف طرح می شود، نظر شما درباره این کلیدواژه مهم در دولت چهاردهم چیست؟

به نظرم قبل از تحلیلگران و فعالان سیاسی، شخص آقای پزشکیان و یاران نزدیک ایشان هستند که باید تعریف خاص خود از وفاق را ارایه کنند. در حال حاضر برخی افراد و جریانات در جناح راست، وفاق را به شکل یک شرکت سهامی تعریف می کنند که هر جناح و گروهی باید سهم خود را از آن برداشت کند! اگر قرار باشد اینگونه به این کلیدواژه مهم دولت نگریسته شود، اساسا وفاق معنایی نخواهد داشت. اصولگرایان از دکتر پزشکیان سهم خود را می خواهند در حالی که آقای پزشکیان از وفاق تعریف و هدف دیگری دارد. بدون تردید تا جایی که دکتر پزشکیان سهم آنها را بدهد و در مسیر مورد نظر آنها حرکت کند، وفاق عینیت می یابد اما به محض اینکه دولت از مسیر مورد نظر تندروها خارج شود، حاشیه سازی می کنند. در واقع برخی جریانات خاص سیاسی برخورد نفاق آمیزی با وفاق دارند. اصولگراها وفاق را تا زمانی می خواهند که دولت به حرف آنها گوش داده و خواسته های آنها را برآورده کند. اگر غیر از این باشد، آنها راه خود را می روند و پزشکیان و دولت را تنها می گذارند. بنابراین به نظرم لازم است آقای پزشکیان و نزدیکان ایشان تعریف رییس جمهور از وفاق را ارایه کنند.

 به نظر می رسد که ایده آقای پزشکیان این است که ظرفیت تحقق آشتی ملی را میان همه گروه ها ایجاد کند. در واقع از پتانسیل همه افراد، گروه ها و جناح ها در مسیر پیشرفت کشور استفاده شود. با این ایده می توان به این هدف رسید؟

آشتی ملی در چه مسیری؟ اگر آشتی ملی در مسیری باشد که رادیکال ها می خواهند، وفاق را قبول می کنند. اما اگر آقای پزشکیان روی شعارها و وعده های خود بایستد و طیف های مختلف اصولگرا از آن حمایت کنند، وفاق معنا خواهد داشت. اما اگر قرار باشد آقای پزشکیان شعارهایی که در انتخابات به مردم داده را رها کند و به فکر راضی نگه داشتن رقبا و مخالفان باشد، در آن صورت از دید طرفداران پزشکیان، وفاق نخواهد بود.

 دولت حدودا 2ماه است که تشکیل شده است. آیا این زمان فرصت مناسبی برای ارزیابی عملکرد دولت در زمینه عملکرد دولت است؟نباید به دولت زمان بیشتری داده شود؟

واقع آن است که بحران هایی که در سطح منطقه به وقوع پیوسته دولت را تحت تاثیر قرار داده و توجه دولت را جلب کرده است. اما وزرای دولت نباید حواس خود را معطوف رخدادهای بیرونی کنند و باید وظایف خود را به نحو احسن انجام دهند. زمزمه هایی شنیده می شود که در درون دولت اختیارات وزرا کاهش پیدا کرده و معاونان روسای جمهور هستند که بر انتصابات وزرا نظارت می کنند. باید در این زمینه روشنگری شود. وزیری که از مجلس رای اعتماد گرفته و در برابر نمایندگان و مردم مسوولیت دارد، چگونه می تواند تحت نظارت معاونان رییس جمهور قرار بگیرد؟ مجموعه این موارد باعث شده این احساس در بخش هایی از فعالان سیاسی ایجاد شود که نوعی بلاتکلیفی در برخی بخش ها حاکم شده. دولت و شخص رییس جمهور باید مراقب این فضاسازی ها باشند. برخی بانک ها، ساختارهای مالی و حتی معاونان برخی وزرا شکل و شمایل کاملی ندارند. نه افراد قبلی به عنوان معاون وزیر تایید شده اند و نه افراد جدید معرفی شده اند. بیش از 2ماه از عمر دولت گذشته اما هنوز این نوع مدیریت ها تعیین تکلیف نشده اند. این وضعیت در کنار مسائل بین المللی نوعی عدم ثبات ایجاد کرده است.

 در این فضا طیف های رادیکال فشار زیادی را به دولت وارد می سازند. مثلا در مورد محمدجواد ظریف این فشارها به عینه نمایان است. حمید رسایی رسما موضوعاتی را مطرح می کند که ریشه در واقعیت ندارد. این نوع حاشیه سازی ها علیه دولت را چطور می توان تحلیل کرد؟

موضوع دقیقا همان وفاقی است که مد نظر تندروها قرار دارد. آنها سهم خود را از دولت می خواهند و لاغیر. هر زمان هم که احساس کنند، یکی از خواسته های آنها برآورده نشده است از دولت انتقاد کرده و حاشیه سازی می کنند. جریان راست و پایداری چی ها، استانداری ها را می خواهند، معاونت های وزرا را طلب می کنند، روسای سازمان های با نفوذ اقتصادی را می خواهند. این در حالی است که از دید بسیاری از فعالان سیاسی و گروه های مردمی و مدنی، پایداری چی ها اساسا صلاحیت لازم برای اظهارنظر درباره ظریف و سایر چهره های دولتی را ندارند اما با امکانات رسانه ای و مدیریتی که در اختیار آنها قرار گرفته، دولت را تهدید و تحقیر می کنند. مردم اگر مدیریت تندروها را می خواستند که در انتخابات به آنها رای می دادند.

 ادامه این روند چه مشکلاتی را برای دولت ایجاد می کند؟

مشکلات عدیده ای در اثر این عدم ثبات شکل می گیرد. دولت ابتدا باید سایه تسلط خود را در حوزه های مختلف تثبیت سازد و بعد برای تحقق وفاق برخی چهره های شایسته و متخصص سایر گروه ها را به کار بگیرد. من این روزها در استان های مختلف حضور دارم، بسیاری از مدیران کل استان ها بلاتکلیف هستند. افراد و مدیران نه می دانند که حضور خواهند داشت و نه مطمئن هستند که از کار برکنار می شوند.توجه داشته باشید که لازم است مسائل مهم مد نظر مردم چون گرانی ها، تورم، بیکاری و...حل و فصل شوند. دولت نباید فرصت را از دست بدهد. باید سراغ ابربحران های کشور بروند، درآمدهای کشور باید عادلانه توزیع شوند. اما پایداری چی ها هنوز دعوای استانداری ها را دارند. بسیاری از طرفداران دولت و گروه های سمپات دولت بلاتکلیفند و چشم انتظار تصمیمات آتی دولت هستند.

 اگر آقای پزشکیان برای حل مشکلات از شما مشورت می خواستند چه مواردی را به صورت اولویت های اصلی کشور مطرح می کردید؟

پزشکیان باید از وزرایش بخواهد که وظایف شان را به نحو احسن انجام دهند. وزرا هم باید اختیار کامل برای حل معضلات کشور داشته باشند. روسای سازمان ها و وزرا باید اختیارات کامل داشته باشند. دولت باید برنامه های مد نظر خود را به وزرا و روسای سازمان ها بدهد و وزرا به دنبال حل آنها باشند. دولت دکتر پزشکیان باید وارد مسائل کشور شود. سر و سامان دادن به ناترازی های آب، برق، گاز و سایر گونه های انرژی، مقابله با گرانی ها و مهار تورم، جذب سرمایه های خارجی و... مواردی است که باید در اولویت تصمیم سازی ها باشند.

 آشتی ملی و وفاق را چطور می توان محقق کرد؟

آشتی ملی که یک طرفه محقق نمی شود. آشتی ملی ابعاد مختلفی دارد. اگر تصور شود که نزدیک شدن به خواسته های برخی تندروها باعث شکل گیری آشتی ملی می شود، به نظرم اشتباه است. آقای پزشکیان شعارها و وعده هایی داده است که باید در مسیر تحقق آنها حرکت کند. شعار مهار تورم، بهبود وضعیت معیشتی مردم، رفع فیلترینگ و... شعارهایی است که ایشان داده و باید در مسیر تحقق آن حرکت کند.

 اما آیا تحقق این شعارها بدون مشارکت بخش های دیگر نظام حکمرانی ممکن است؟ در مورد برخی دولت ها مثل دولت آقای روحانی و... این نقد مطرح است که علی رغم مشارکت بالای مردم نتوانستند ارتباط معقولی با نهادهای تاثیرگذار حاکمیتی برای تحقق وعده های خود ایجاد کنند. آیا بدون همراهی و همفکری با هسته اصلی حاکمیت می توان نسبت به اجرایی شدن وعده ها امیدی داشت؟

آقای روحانی که از وفاق صحبت نمی کرد. ایشان سیاست هایی داشتند که در راستای منافع ملی دنبال می کردند. دکتر پزشکیان است که بحث وفاق ملی را مطرح کرده، باید ابتدا این کلیدواژه را تعریف کرده و به دنبال اجرایی شدن آن برود.

 فکر نمی کنید تحقق بخشی از شعارهای مسعود پزشکیان و دولت چهاردهم در گروی ارتباط نزدیک با حاکمیت و استفاده از ظرفیت همه جریانات است؟

من که نمی گویم پزشکیان با حاکمیت در تضاد باشد چرا این طور به موضوع نگاه می کنید. به نظرم آیت الله خامنه ای با دکتر پزشکیان تفاهم خوبی دارند. اما در این میان، شاید گروه هایی که ریشه تفکرات آنها در انجمن حجتیه سابق است و با عنوان جریان پایداری فعالیت می کنند، کارشکنی می کنند.

 یعنی شما معتقدند که دولت چهاردهم باید راه خود را با طیف های تندرو روشن کند؟

آقای پزشکیان باید بداند که پایداری چی ها با او دوست نیستند و هرگز نخواهند شد. وفاق با آنها شبیه دوستی با... است و هرگز محقق نمی شود.