عصرایران؛ عاقبت تنش فعلی ایران و امریکا چه می شود؟ حمله یا توافق؟ نمی دانیم اما می توان گفت عبور از تنش بزرگ فعلی تنها با طرح یک ابتکار سیاسی بزرگ، جدی و قابل توجه، ممکن می شود.

تنش در روابط ایران و آمریکا گام به گام بزرگ و بزرگتر می شود. تهدیدات ترامپ برای اقدام نظامی و ورود کشتی جنگی و جنگنده های امریکایی به منطقه ادامه دارد. در مقابل، هشدار مقامات ایرانی برای هدف قراردادن مراکز نظامی و منافع امریکا در کشورهای همسایه و منطقه هم شدیدتر می شود.

 روابط ایران و آمریکا دوباره روبه تنش گذاشته؛ تنشی که بعد از جنگ 12 روزه، داغ ترین است. حالا دو طرف با درگیری نظامی، فاصله کمی دارند اما امیدها و تلاش ها برای جلوگیری از برخورد، ادامه دارد. از قطر در جنوب تا ترکیه در شمال غرب و روسیه در شمال شمال.

در جنگ 12 روزه، ارتش آمریکا به وسیله بمب افکن های استراتژیک بی2 و بمب های سنگرشکن، مرکز زیرزمینی غنی سازی فردو را هدف قرار داد. همزمان زیردریایی های امریکا در اقیانوس هند هم دو مرکز هسته ای اصفهان و نطنز را بمباران کردند. دو روز بعد ایران در واکنش، علیه پایگاه نظامی امریکا در قطر، حمله موشکی انجام داد تا جنوب خلیج فارس و بزرگترین و مهمترین پایگاه ارتش امریکا در منطقه (سنتکام) برای نخستین بار از سوی ایران مورد حمله قرار بگیرند.

در هفته های اخیر، دونالد ترامپ رئیس ایالات متحده امریکا بارها به صراحت ایران را به حمله نظامی تهدید کرده گرچه درباره مذاکره و توافق نیز صحبت می کند. مقامات سیاسی و نظامی ایران هم سعی می کنند به صورت موازی، به هر دو بخش سخت و نرم، واکنش داشته باشند. آنها برای هر دو گزینه جنگ و مذاکره اعلام آمادگی کرده اند. جدید ترین آن از زبان عباس عراقچی وزیر خارجه در سفر استانبول بیان شد.
اینکه چه اتفاقی رخ می دهد نمی دانیم و پیش بینی به شدت سخت و پیچیده است؛ بخشی به دلیل پیچیدگی سیاست و مقامات ایرانی؛ بخشی به دلیل پیچیدگی شخص ترامپ و روابط دو کشور و بخشی به دلیل اینکه خود، بخشی از این ماجرا هستیم و درگیر خوب و بد اتفاقات این ماجراییم.

1- وضعیت بد / شرایط جنگی

تنش فعلی در هر سطحی، به ضرر منافع ایران و ایرانیان است. حتی اگر در بهترین حالت، ایران و آمریکا به توافق سیاسی و کنار گذاشتن گزینه حمله و جنگ برسند باز هم تنش فعلی، به منافع سیاسی، اقتصادی و موقعیت و تصویر بین المللی کشور آسیب وارد کرده و می کند. مسوولان نباید اجازه دهند کشور وارد چنین نزاع و تنشی شود.

یکی از ایده ها برای ضربه زدن، وارد کردن کشور به شرایط جنگی است. یعنی با وجود اینکه جنگ و درگیری نظامی رخ نداده اما سایه جنگ و شرایط جنگی بر کشور حاکم شود. این یعنی جنگ نیست اما شرایط منفی و آسیب های آن وجود دارد. این، شیوه ای برای آسیب حداکثری به دولت و مردم و کشور بدون ورود به جنگ و درگیری نظامی است. نگه داشتن کشور در حالت تعلیق و ناامیدی به آینده، دو مورد از تبعات منفی این شرایط است.  

2- تنش ایران - اسرائیل

تنش فعلی آمریکا – ایران را باید بخشی از تنش بزرگتر میان ایران و اسرائیل دانست. دامنه نزاع ایران - اسرائیل بزرگتر، گسترده تر و عمیق تر از نزاع ایران – امریکاست. 

اسرائیل و امریکا هر کدام تلاش می کنند دیگری را به عنوان پیمانکار و مجری سیاست های خود علیه ایران به بازی بگیرد.

از نگاه تل آویو، مسائل منطقه ای، اتمی و موشکی ایران، تهدیدی علیه موجودیت اسرائیل هستند اما در آمریکا چنین نگاهی وجود ندارد و نگاه به آنها به عنوان چالش امنیتی و حداکثر خط قرمز است.

"هاکان فیدان" وزیر خارجه ترکیه هم به تازگی برای چندمین بار گفت اسرائیل برای حمله به ایران، در حال تحریک و تشویق امریکاست.

مقابله و کنترل تنش با امریکا دو ستون دارد. نخست رابطه با امریکا و دوم اسرائیل.

برای مدیریت و کنترل تنش با امریکا، لاجرم باید به اسرائیل و نزاع با آن هم چشم داشت.

3- نیاز به ابتکار بزرگ

به نظر می رسد مدیریت و کنترل تنش میان ایران و امریکا و خاموش کردن آن نیازمند حرکت یا حرکت هایی فارغ از اقدامات روتین و معمول است. باید گفت نیازمند ابتکار جدی، مهم و بزرگ برای کاهش خاموش کردن این تنش هستیم.

این ابتکار مثلا می تواند در قالب آمادگی ایران برای ازسرگیری کامل روابط دیپلماتیک با امریکا و بازگشایی سفارتخانه های دو کشور باشد. کمترین فایده این اقدام، تغییر کلی فضای روابط تهران - واشنگتن به سوی ترک تنش و تخاصم است.

برخی کشورهای منطقه نیز در تلاش برای کاهش تنش میان ایران و امریکا و دور کردن حمله و درگیری نظامی فعال شده اند. در صورتی که رابطه دیپلماتیک میان تهران و واشنگتن برقرار و سفرا مبادله شوند شاید با وجود کانال ارتباطی مستقیم، هم شفاف سازی در پیام رسانی ها و انتقال خواسته ها و نگرانی ها و خط قرمز ها میان دو طرف ممکن شود و دیگر نیازی به میانجیگری دیگر کشورها وجود نداشته باشد.
یا می توان ابتکاری از جنس جابجایی خط قرمزهای دو کشور مطرح کرد یا ایده ای که دو خط موازی را به هم برساند یا دو خط متضاد را در کنار هم قرار دهد.