ظهر امروز اول تیرماه، نشست «عاشورا در منظومه فکری امام خمینی»  با حضور سیدمرتضی نبوی عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، یحیی فوزی استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، جواد کامور بخشایش تاریخ‌پژوه و مجتبی سلطانی احمدی عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور در دفتر خبرگزاری آنا برگزار شد.

به گزارش خبرنگار جماران،  سیدمرتضی نبوی در این نشست با بیان اینکه هرگز نمی‌توانیم‌ به طور کامل شکرگزار نعمت اسلام و مکتب انتظار باشیم، اظهار کرد: اگر قیام امام حسین(ع) نبود، حتما اسلام تحریف می‌شد. در طول تاریخ، شخصیت‌های بزرگی با تمسک به نهضت عاشورا کار خود را انجام دادند که بزرگترین آنان، امام خمینی(س) است. حتی نهضت انقلاب اسلامی در ۱۳ خرداد ۴۲ و مصادف با روز عاشورا آغاز شده بود. این نهضت بزرگی بود که هیات‌های مذهبی در جریان آن نقش اساسی داشتند. 

وی با بیان اینکه در قیام عاشورا، مسأله امامت و غدیر تبلور پیدا کرد، افزود: روزی که امام علی به امامت و جانشینی پیامبر(ص) منصوب شد، دین کامل شد. پس از اینکه یزید خواست بساط اسلام را جمع کند، امام حسین(ع) با هدف امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر وارد شد. تمام نهضت امام خمینی نیز متأثر از همین ماجرای تاریخی است. امام وقتی دید حکومت وقت به دنبال برچیدن بساط دین است، علما را دعوت به قیام امربه‌معروف و نهی‌ازمنکر کرد. در حقیقت امام خمینی، همان ماموریت امام حسین را برای خود تعریف کرد. 

عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام با بیان اینکه همیشه در تاریخ، طاغوت مقابل حقیقت ایستاده و رسالت انبیاء و  ائمه، مقابله با طاغوت بود، گفت: امام سه طاغوت را تعریف کرد؛ در داخل شاه، در منطقه رژیم صهیونیستی و در جهان آمریکا. یعنی با اینکه آن زمان نظام جهانی دوقطبی بود، امام تنها روی مقابله با آمریکا دست گذاشتند و آن را طاغوت می‌دانست. 

نبوی ادامه داد: امام با توسل به راهبردهای قیام امام حسین، خیلی سریع‌تر کشتی انقلاب را به سرمنزل مقصود رساند، زیرا باعث شد تمام گروه‌ها کنار هم قرار گیرند و یک مبارزه نامتقارن با رژیم شاه را به پیروزی برسانند. عاشورا، عامل پیروزی انقلاب بود، اما عامل پایداری و استمرار این پیروزی، پیروی از مکتب انتظار است. همین مکتب بود که باعث شد پس از شهادت رهبر انقلاب، مردم ما مبعوث‌شده به خیابان بیایند و نظام را حفظ کنند.

راهبردهای امام خمینی برای مبارزه با شاه برگرفته از راهبردهای قیام امام حسین(ع) بود 

در ادامه یحیی فوزی نیز با تأکید بر اینکه انقلاب اسلامی برگرفته از الگوی قیام امام حسین(ع) بود، بیان کرد: در مورد اینکه عاشورا چه قدر می‌تواند برای مبارزات الگو باشد، دو نظریه وجود دارد؛ نظریه نخست، این الگو را صرفا مختص به امام‌ معصوم می‌داند و تأکید دارد که کسی دیگر نمی‌تواند این الگو را تکرار کند.‌ اگر این طور نگاه کنیم، عاشورا صرفا به یک خاطره مقدس تبدیل می‌شود که باید آن را تکریم کرد.

وی اضافه کرد: نظریه دوم که در رهبران انقلاب اسلامی از جمله امام‌ خمینی، شهید مطهری و رهبر شهید وجود داشت، می‌گوید عاشورا یک الگوی مبارزه عام است که در هر زمانی می‌توان آن را اجرا کرد. جمله امام مبنی بر «کل یوم عاشورا و کل ارض کربلا» نیز ناظر بر همین دیدگاه است. 

استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی افزود: امام‌ خمینی معتقد بود جامعه ایران در زمان شاه، نسبت به جامعه علوی و نبوی منحرف شده و به حکومت اموی شباهت پیدا کرده است. لذا امام اصلاح این وضعیت را تکلیف خود دانست و مانند امام حسین(ع)، فارغ از توجه به نتیجه، به عنوان انجام تکلیف وارد میدان شد. امام چند راهبرد را برای مبارزه انتخاب کرد که کاملا الهام‌گرفته از راهبردهای قیام امام حسین بود.

فوزی ادامه داد: امام‌ حسین‌ در ابتدای نهضت خود، با توصیه‌های لفظی، سعی در اصلاح عملکرد حکومت وقت داشت و تا قبل از قدرت‌گیری یزید، خواهان لشکرکشی نبود. سپس اما امام حسین(ع) به سمت ایجاد مقاومت اجتماعی علیه یزید حرکت کرد و برای ارتباط‌گیری بهتر با مردم، به مکه رفت و سپس که استقبال مردم و خصوصا کوفیان از خود را دید، به سمت مبارزه برای در دست‌گیری قدرت و ایجاد حکومت عدل الهی حرکت کرد. 

وی با بیان اینکه نهایتا اما امام بین دو راه تسلیم و جنگ‌ قرار گرفت و راه دوم را انتخاب و با خون خود، دشمن را رسوا کرد، گفت: البته امام نمی‌خواست خود را به مهلکه مرگ بکشاند و شهادت را بر اساس یک راهبرد حساب‌شده و عقلانی انتخاب کرد. امام خمینی نیز همین راهبردها را در پیش گرفت و تأکید داشت انقلاب اسلامی، یک الگوگیری از قیام امام حسین(ع) است. 

امام انقلاب اسلامی را یک قیام برای خدا می‌دانست 

همچنین جواد کامور بخشایش نیز با بیان اینکه منظومه فکری امام خمینی در حوزه عاشورا، بسیار گسترده است، عنوان کرد: با یک نگاه مبتنی بر نمادشناسی، می‌بینیم بسیاری از نمادها و اصطلاحات استفاده‌شده در جریان نهضت انقلاب اسلامی، برگرفته از قیام امام حسین(ع) است. انتهای یا لثارات الحسین می‌رسد به یا لثارات الخامنه‌ای. همچنین امام‌ خمینی با الگوگیری از واقعه عاشورا، «روایت» را در انقلاب اسلامی جا انداخت و با استفاده از ظرفیت خطیبان، سعی در انتقال روایت انقلاب اسلامی داشت. 

وی ادامه داد: امام انقلاب اسلامی را یک قیام برای خدا می‌دانست و معتقد بود همان طور که عاشورا یوم‌الله بود، نقاط عطف انقلاب مانند ۱۵ خرداد و ۱۷ شهریور نیز یوم‌الله است. امام همچنین محمدرضا پهلوی را یزید زمانه می‌دانست و از خطبا و مداحان می‌خواست در مراسم روضه، بر مبارزه با یزید زمانه تاکید داشته باشند. 

این تاریخ‌پژوه اضافه کرد: امام‌ خمینی مرامنامه عاشورا را پیش روی خود قرار داد تا برای پیروزی انقلاب اسلامی، از آن استفاده کند. امام در حوزه برنامه‌ریزی برای مبارزه، کادرسازی و تربیت نیرو، هدایت و رهبری و همچنین نظارت و پیگیری، از الگوی مبارزاتی امام حسین(ع) تأسی می‌کرد. 

امام خمینی الگوی مبارزه عاشورا را تنها مختص به شیعه نمی‌دانست

در بخش دیگری از این نشست، مجتبی سلطانی احمدی نیز با بیان اینکه جوهره شخصیتی امام خمینی با زیارت عاشورا عجین شده است، اظهار کرد: امام‌ در ۱۳ سال حضور خود در نجف، هر روز به زیارت امیرالمومنین(ع) می‌رفت و همواره در روزهای تاسوعا و عاشورا، در حرم سیدالشهداء(ع) حضور می‌یافت. دقت امام به انجام‌ مناسک حسینی در محرم به حدی بود که حتی اطرافیان امام با تقید ایشان، متوجه ورود به ماه محرم می‌شدند‌. 

وی با بیان اینکه امام آنچنان دشمن‌شناسی عمیقی داشت، که از همان سال ۴۲، فتنه اصلی جهان را آمریکا می‌دانست، افزود: امام می‌گفت اگر یک قطره از خون اباعبدالله(ع)  در من باشد، تا رژیم شاه را ساقط نکنم و آمریکا را به ذلت نکشانم، از پای نمی‌‌نشینم.

این استاد دانشگاه ادامه داد: امام قیام عاشورا را یک واقعه صرفا شیعی و فقهی نمی‌دانست، بلکه تأکید داشت این یک الگوی الهام‌بخش تاریخی برای تمام‌ مظلومان جهان است. امام حتی گریه بر امام حسین(ع) را یک اقدام سیاسی می‌دانست، نه عملی که از سر عجز باشد.