امام خمینی (ره) والله اسلام تمامش سیاست است؛ ***** مقام معظم رهبری: به گفتار امام و کردار امام اهتمام بورزید ***** امام خمینی(ره): ان شاء الله ما اندوه دلمان را در وقت مناسب با انتقام از امریکا و آل سعود برطرف خواهیم ساخت و داغ و حسرت حلاوت این جنایت بزرگ را بر دلشان خواهیم نهاد 1367/4/29 ***** امام خمینی(رحمة الله علیه) : حکومت آل سعود، این وهابیهای پست بیخبر از خدا بسان خنجرند که همیشه از پشت در قلب مسلمانان فرو رفته‌اند 1366/5/12***** امام خمینی (ره) شهادت در راه خدا مسئله ای نیست که بشود با پیروزی در صحنه های نبرد مقایسه شود، مقام شهادت خود اوج بندگی و سیر و سلوک در عالم معنویت است ***** امام خمینی (ره): ما تابع امر خداییم، به همین دلیل طالب شهادتیم و تنها به همین دلیل است که زیر بار ذلت و بندگی غیر خدا نمی رویم ***** امام خمینی(ره) ”من برای آنکه شما جوانان شایسته ای هستید، علاقه دارم که جوانی خود را در راه خداوند و اسلام عزیز و جمهوری اسلامی صرف کنید تا سعادت هر دو جهان را دریابید.„ ***** حُسنُ الخلاقِ یُدِّرُ الرزاقَ وَ یونِسَ الرِّفاقَ؛ خوش اخلاقى روزى ها را زیاد مى کند و میان دوستان انس و الفت پدید مى آورد. «نهج الفصاحه، ح 781»***** امام خمینی(س) علم همراه تهذیبِ نفس است که انسان را به مقام انسانیت می رساند .هم در علم کوشا باشید و هم در عمل و هم در تهذیب اخلاق ***** بايد مسائل اسلامي حل بشود در اينجا و پياده بشود. بايد مستضعفين را حمايت بكنند، بايد مستضعفين تقويت بشوند حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحیفه امام – جلد 6 – صفحه 461 ***** اهمیّت فضای مجازی به انداره ی انقلاب اسلامی است "مقام معظم رهبری" ***** آن کسی قلمش قلم انسانی است که از روی انصاف بنویسد. امام خمینی (ره) ***** همان طوري که در سابق عمل مي‌شد، روضه‌خواني بشود، مرثيه گفته بشود، شعر و نثر در فضايل اهل بيت و در مصائب آنها گفته بشود. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام – جلد 15 – ص 332 ***** نگذاريد پيشكسوتان شهادت و خون در پيچ و خم زندگي روزمره خود به فراموشي سپرده شوند. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 93 ***** من در ميان شما باشم و يا نباشم، به همه شما وصيت و سفارش مي‌کنم که نگذاريد انقلاب به دست نااهلان و نامحرمان بيفتد. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 93 ***** پيامبر اسلام نيازي به مساجد اشرافي و مناره‌هاي تزئيناتي ندارد. پيامبر اسلام دنبال مجد و عظمت پيروان خود بوده است که متأسفانه با سياست‌هاي غلط حاکمان دست‌نشانده به خاک مذلت نشسته‌اند. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 21، ص 80 ***** پيغمبر اسلام تمام عمرش در امور سياسي بود، تمام عمرش را صرف كرد در سياست اسلامي، و حكومت اسلامي تشكيل داد. حضرت امام خميني قدس سره الشريف صحيفه امام، ج 15، ص 11 ***** امام به همه فهماند که انسان کامل شدن، علی وار زیستن و تا نزدیکی مرزهای عصمت پیش رفتن افسانه نیست. مقام معظم رهبری ***** راه ما راه امام خمینی است و در این راه با همه قدرت و قاطعیت خود حرکت خواهیم کرد. مقام معظم رهبری

 

 

 

تاريخ انتشار: 02 آذر 1400 ساعت 23:18:44
مرجع انقلابی و تحول‌خواه
نگاهی به زندگی علمی و سیاسی آیت‌الله موسوی‌ اردبیلی به مناسبت پنجمین سالگرد رحلت

اشاره
در آستانه پنجمین سالروز رحلت مرجع انقلابی و جامع، حضرت آیت‌الله سیدعبدالکریم موسوی اردبیلی قرار داریم. مرجعی که علاوه بر حضور در سنگر مبارزه پیش از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، مسئولیت‌های خطیری پس از پیروزی انقلاب برعهده گرفت و با تثبیت نسبی انقلاب به سنگر حوزه علمیه بازگشت و خدمات کم‌نظیری در مقام فقاهت و مرجعیت از خود برجای گذاشت. به همین مناسبت مروری کوتاه بر حیات علمی و سیاسی این عالم بزرگ داریم. آیت‌الله موسوی اردبیلی در سوم آذرماه سال 1395 به لقاء‌الله پیوست.
تولد و تحصیل
آیت‌الله سیدعبدالکریم‏ موسوی اردبیلی، سحرگاه سیزدهم رجب 1344 هـ.ق، مقارن با سالروز میلاد امیرالمومنین‏ علیه‌السلام و برابر با 8 بهمن 1304 هـ.ش در شهر اردبیل، در خانواده‏ای روحانی وتهی‏دست متولد شد.
او تحصیلات خود را در اوان کودکی و در سن شش سالگی با ورود به مکتب‌خانه آغاز کرد و در سال 1319 به قصد ادامه تحصیل در دروس حوزوی، وارد مدرسه علمیه ملاابراهیم در شهرستان اردبیل شد.
هجرت به قم‏
موسوی اردبیلی در رمضان‏ المبارک 1322 تصمیم گرفت به شهر مقدس قم مهاجرت نموده تحصیلات عالیه را در آن شهر مقدس ادامه دهد و در آخر همان ماه از اردبیل خارج و در نهم شوال وارد شهر مقدس قم شد و در یکی از حجرات فیضیه رحل اقامت افکند. مدت اقامت ایشان در شهر مقدس قم، سه سال و اندی به طول انجامید که در این مدت لمعتین، رسائل، مکاسب، کفایتین، مباحثی از درس خارج اصول و بحث‌هایی از تفسیر قرآن و فلسفه را فراگرفته همزمان به تدریس معالم، لمعتین و قوانین مشغول شد.
مهاجرت به نجف اشرف و فعالیت علمی
آیت‌الله موسوی اردبیلی تصمیم گرفت به نجف‏اشرف مهاجرت نماید و در 16 آبان 1324 هـ.ش برابر با اول ذی‏الحجه 1364 هـ.ق، به اتفاق مرحوم شیخ ابوالفضل حلال زاده اردبیلی از قم حرکت کرد. معظم‌له دوران اقامت خویش در نجف‏ اشرف را بهترین ایام تحصیل خود می‏داند که محیطی امن و آرام برای طلاب حاصل شده بود و محصلین غیر از تحصیل و تدریس و تحقیق، فعالیت دیگری نداشتند.
آیت‌الله موسوی اردبیلی در مدت اقامت در نجف اشرف، در اصول فقه مباحث قطع و ظن، برائت و اشتغال و پاره‏ای از مباحث الفاظ و در فقه، اعداد صلاه و اوقات، قبله و لباس مصلی و مکان مصلی و خلل صلوه و شروط تا آخر مکاسب را نزد مرحوم آیت‌الله‏ خوئی، بحث طهاره را تا آخر وضو نزد مرحوم آیت‌الله حکیم، مبحث اجتهاد و تقلید را نزد مرحوم آیت‌الله سید عبدالهادی شیرازی، اول کتاب بیع را نزد مرحوم آیت‌الله ‏ میلانی، بیع صبی را نزد مرحوم آیت‌الله‏ شیخ محمد کاظم شیرازی، مقداری از عروه را نزد مرحوم آیت‌الله شیخ محمد کاظم آل‏یاسین و در فلسفه از اول طبیعیات تا آخر منظومه را نزد مرحوم صدرای بادکوبه‌ای تحصیل نموده همزمان دروس آیات عظام خوئی، میلانی و حکیم را نیز تقریر نمود.
بازگشت به ایران‏
آیت‌الله موسوی اردبیلی پس از بازگشت از عراق، در سال 1327 هـ.ش وارد قم شده در مدرسه فیضیه اقامت گزید. ایشان هنگام مراجعت از عراق مصمم بود در اسرع وقت به نجف بازگردد و با همین انگیزه، از به همراه آوردن وسایل و اثاثیه موجودشان در نجف ‏اشرف، خودداری کرده بود. ولی تقدیر بر خلاف این بود و دیگر امکان مسافرت مجدد جهت تحصیل در عراق برای ایشان فراهم نشد. هنگامی که به قم رسید، با دریافت خبر سلامتی پدر، برای اطلاع از وضع حوزه و کیفیت و کمیت دروس، چند ماهی در قم ماند و در همین مدت در جلسات درس خارج فقه مرحوم آیت‌الله بروجردی، فقه و اصول مرحوم آیت‌الله داماد و فلسفه مرحوم علامه طباطبایی (منظومه) حاضر شد.
از سنت‌های دیرپا و بسیار خوب حوزه‏‌های علمیه که تاثیری ماندگار و شگرف در پرورش روح علمی و تربیتی طلاب دارد، اشتغال به تدریس در کنار تحصیل است. به پیروی از این سنت حسنه، از اشتغالات اساسی ایشان در مدت اقامت در قم، تدریس رسائل، مکاسب، کفایه و منظومه به طلاب خوش‏ فهم و کوشا بود که اغلب این جلسات به صورت عمومی برگزار می‌شد. علاوه بر آن تعدادی درس خصوصی خارج فقه و اصول نیز برای برخی مشتاقان و علاقمندان توسط ایشان ارائه می‌گشت.
یکی دیگر از فعالیتهای آیت‌الله موسوی اردبیلی در مدت اقامت در قم، فعالیتهای قرآنی و بحث تفسیر قرآن بود که دو روز در هفته با حضور برخی از فضلاء حوزه برگزار می‏شد. این جلسه در تمام مدت اقامت ایشان در قم به طور منظم و مستمر ادامه داشت و پس از مهاجرت ایشان از قم نیز، جلسه مزبور توسط سایر اعضا ادامه یافت و نیز تا آخر یکی از فعالیتهای اصلی ایشان، قرآن پژوهی و پرداختن به علوم قرآن و تفسیر آن بوده که حاصل این مطالعات، گاهی به صورت مقاله در نشریات مختلف منتشر می‏شود.
در مدت حضور در قم، توسط ایشان و عده ‏ای از فضلاء و روحانیون حوزه علمیه، برای نخستین بار مجله ‏ای به نام مکتب اسلام در قم منتشر شد که با استقبال کم‏ نظیری روبرو گردید. علیرغم فشارها و تضییقاتی که حکومت وقت برای روحانیون بخصوص روحانیانی که دغدغه سیاست نیز داشتند اعمال می‌کرد، معظم‌له پرداختن به امور تبلیغی را از اشتغالات اساسی خویش به شمار می‌‏آورد و از این رو در ایام تعطیلی دروس حوزوی، جهت تبلیغ به نقاط مختلف کشور سفر می‌کرد.
مراجعت و فعالیت در اردبیل‏
کثرت فعالیتهای علمی، تبلیغی، فرهنگی و سیاسی باعث گردید که در ماه رمضان سال 1338، ضعف و بیماری بر ایشان غلبه یابد که پس از مراجعات مکرر به پزشکان، تغییر محل سکونت و کاستن از فشار کار به معظم‌له توصیه گردید و در پی آن ناگزیر در سال 1339 به منظور گذراندن ایام تعطیلات تابستانی قم را به قصد اردبیل ترک کردند. با اقامت آیت‌الله موسوی اردبیلی در اردبیل، جمعی از فضلاء و طلاب اردبیل که در قم مشغول تحصیل بودند، به اردبیل بازگشتند و نزد معظم‌له به فراگیری سطوح عالی رسائل، مکاسب و کفایه پرداختند و پس از مدتی، ایشان تدریس خارج اصول و خارج فقه مکاسب و عروه را آغاز نمود. گسترش فعالیتهای سیاسی ایشان در اردبیل، باعث شده بود که کنترل و نظارت دستگاههای امنیتی رژیم بسیار شدید شود تا جایی که بر اثر هجوم مکرر ماموران ساواک به منزل ایشان، هرگونه آسایش و امنیت حتّی در منزل نیز از معظم‏له سلب گردید. در نتیجه ایشان ناچار گردید نظر مشورتی امام خمینی را در مورد مهاجرت از اردبیل جویا شوند. امام نیز در پاسخ فرمودند: «ما صلاح نمی‏دانیم که آقایان شهرها را ترک کنند و به تهران یا قم بروند، ولی گویا وضع شما به گونه‏‌ای است که ناچارید مسافرت کنید. در عین حال خودتان بهتر می‌دانید و می‌توانید تصمیم مناسب‌تری بگیرید». پس از دریافت نظر امام که اتخاذ تصمیم مناسب را به شخص ایشان واگذار نموده بودند، معظم‌له تصمیم گرفت که از اردبیل هجرت کند، اما ضروری بود که جهت گمراه کردن ماموران ساواک و رفع مزاحمتهای احتمالی، زمینه مناسبی برای این کار فراهم شود. تا این که در سال 1347 زلزله مشهد زمینه مناسبی فراهم ساخت که آیت‌الله موسوی اردبیلی به عنوان مسئول کمک ‏رسانی و همچنین به بهانه چاپ کتاب جمال ابهی، بدون اینکه کسی را از قصد خود مبنی بر عدم مراجعت به اردبیل مطلع سازند، به سمت تهران حرکت کنند.
فعالیت در تهران‏
آیت‌الله موسوی اردبیلی در تابستان 1347 و پس از اقامت در تهران، گذشته از اقامه نماز جماعت و ایراد سخنرانی در مسجد نصرت تدریس خارج فقه (کتاب خمس) و جلد اول اسفار را برای برخی طلاب جوان و مستعد، آغاز نمود وعلاوه بر آن، حلقه بحث فلسفی را نیز با برخی از دوستان همفکر خویش تشکیل داد و پس از چند صباحی با همکاری و همفکری بعضی از دوستان دیگر مانند شهید آیت‌الله بهشتی، شهید آیت‌الله مطهری، شهید مفتح و برخی دیگر، تحقیق در علوم قرآن را به صورتی جدی آغاز نمود. پژوهش عمیق در علوم قرآن نیازمند مکان مناسب و نیز کتابخانه‌‏ای غنی بود. برای این منظور محلی در جوار مسجد امیرالمومنین‏ علیه‌السلام تهیه شد و در آنجا، کتابخانه‏‌ای اختصاصی جهت استفاده تحقیقاتی تاسیس گردید. علاوه بر آن، جلسات تفسیر قرآن پس از اقامه نماز مغرب و عشاء، به طور مرتب در مسجد امیرالمومنین‏ علیه‌السلام توسط معظم‌له برگزار می‌شد. این فعالیت‌ها تا 1357 ادامه داشت.
1- فعالیتهای علمی و فرهنگی‏
تدریس خارج فقه و اصول، تدریس جلد اول منظومه برای طلاب و روحانیان، تدریس کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم، سلسله بحثهای تکامل، فلسفه تاریخ، و دیگر مباحث مهم فلسفی ضروری برای دانشجویان، برگزاری جلسات تفسیر برای نمازگزارانی که به مسجد می‌آمدند، بحث و گفتگو پیرامون مبانی فلسفی و تحقیق در مسائل علوم قرآنی با گروههای مختلف از متفکران، از جمله اشتغالات علمی و فرهنگی ایشان در مدت اقامت در تهران بود. دامنه این فعالیتها به حدی گسترش یافت که حساسیت رژیم را برانگیخت و در نهایت با یورش ماموران ساواک به مرکز تحقیقات، کلیه وسایل و دستگاههای آنجا به یغما رفت و کتابخانه نیز تاراج شد به‌گونه‏‌ای که فیش‌ها و یادداشت‌های محققین شاغل در موسسه را غارت نموده و مرکز را به تعطیلی کشاندند.
2- تاسیس موسسه خیریه مکتب امیرالمومنین‏ علیه‌السلام
در سال 1348 جهت منسجم کردن اقدامات فرهنگی، معظم‌له به همراه تنی چند از دوستان، موسسه خیریه مکتب امیرالمومنین ‏علیه‌السلام را تاسیس کرد که به لطف خداوند از بدو تاسیس، منشاء خدمات زیادی شده است به گونه ‏ای که 3 باب مسجد، یک مرکز فرهنگی، 4 مدرسه راهنمائی و دبیرستان و دانشگاه، توسط این موسسه تاسیس شده و درحال فعالیت هستند. در دهه اول انقلاب، یعنی از سال 1357 تا سال 1368، به دلیل شرائط خاص کشور، تحولی در زندگی معظم‌له پیش آمد به گونه‌‏ای که ناچار شدند اوقات فعالیت خود را به دو بخش مستقل و جدا از هم تقسیم نمایند؛ بخش اول آن را اشتغالات علمی و فرهنگی و بخش دوم آن را مسائل سیاسی، حکومتی و اجرائی تشکیل می‏داد. در این نوشتار، تنها به بخش اول می‌پردازیم چرا که بخش دوم نیازمند بحث مفصلی است که از حوصله این مختصر خارج است و فرصت دیگری را می‏طلبد.
فعالیت‌های علمی و فرهنگی در دهه اول انقلاب‏
در طی یازده سال اول انقلاب، اشتغالات علمی و فرهنگی معظم‌له روند و وضع دیگری پیدا کرد. از جمله اشتغالات جدید ایشان، تدوین قوانین کیفری، جزائی و حقوقی دادگستری و انطباق آنها با موازین شرع و فقه اسلامی بود. با توجه به اینکه پاره‏‌ای از قوانین موضوعه قبل از انقلاب به ویژه قانون مجازات عمومی برگرفته از قوانین اروپائی بود، چنین کار گسترده و وسیعی نیازمند صرف وقت فراوانی بود. برای این منظور کمیسیونی از فقهاء و حقوق‏دانان تشکیل شد و با همکاری دوستان متفکر و اندیشمند، این مهم به انجام رسید و در نهایت قوانین جدید به صورت مدون و منقح و مطابق با شرع، تنظیم و ارائه گردید.
فعالیت علمی دیگر ایشان، بحث و بررسی علمی و فقهی، پیرامون مسائل مهم اقتصادی از قبیل امور بانکی و پولی، معاملات جاری کشور، نظام اقتصادی حاکم بر آن و... بود که به شدت مورد نیاز جمهوری نوپای اسلامی بود و قبل از آن هیچ کار گسترده اجرائی در زمینه آن انجام نگرفته بود. در این مسیر مطالعات گسترده‏ای در خصوص نظام اقتصاد آزاد و اقتصاد سوسیالیستی و مقایسه آنها با نظام اقتصاد اسلامی توسط معظم‏له صورت گرفت و نتایج آنها مکتوب شده است.
هجرت مجدد به قم‏
چهار دهم خرداد 1368 هـ.ش امام خمینی رحلت فرمود. پس از این حادثه، آیت‌الله موسوی اردبیلی که در دوران حیات امام بارها تقاضای کناره‌گیری از مسئولیتها و پرداختن به اشتغالات علمی را از ایشان نموده و پاسخ منفی شنیده بود، در شهریور همان سال به قم هجرت نمود و اشتغالات جدیدی را به شرح زیر آغاز کرد:
1- تدریس و بحث و تحقیق‏
ایشان از ابتدای اقامت مجدد در شهر مقدس قم، آغاز به تدریس خارج فقه و اصول نمود که در این مدت (تا سال 1379) یک دوره خارج اصول و نیز یک دوره فقه جزائی اسلام شامل قضاء، حدود، قصاص، دیات و شهادات را تدریس نموده و آنها را به رشته تحریر در آورد که تا کنون کتابهای فقه‏القضاء، فقه‌الحدود والتعزیرات، فقه الدیات و فقه‏القصاص و کتاب فقه الشهادات به چاپ رسیده است. همچنین در این مدت در ایام تعطیل حوزه علمیه قم، اقدام به تدریس کتاب شرکت و مباحث اجتهاد و تقلید و بیمه فرمود که از آن میان کتاب فقه الشرکه و کتاب التامین در یک جلد به طبع رسیده است. پس از پایان بردن مباحث مهم کیفری، تدریس مباحث حقوقی و مدنی اسلام را در دستور کار خویش قرار دادند که به جهت اهمیت مضاربه و ابتلاء شدید جامعه به آن، آن را در اولویت قرار داده و تدریس آن را به پایان رساند.
2- تاسیس و اداره دانشگاه مفید
آیت‌الله موسوی اردبیلی، از دورانی که در قم مشغول تحصیل بود، مانند هر طلبه و محصل درد آشنایی در مورد نواقص حوزه می‏اندیشیدند و آرزو داشت روزی فرا برسد که این نواقص از حوزه بر طرف بشود. یکی از مهمترین نواقص حوزه این است که برنامه درسی آن همان برنامه سابق بوده و هیچ تحول و تغییری در آن ایجاد نشده است؛ لذا احکام مسائل جدیدی که در اثر تحولات جوامع و زندگی انسانها بوجود آمده است، در این کتابها یافت نمی‏شود و یا بحث کافی در مورد آنها نشده است. مسائل مهم دانش حقوق بویژه حقوق بین‏الملل همچون احکام مرزها، صلاحیتها، دریاها و مناطق تحت حاکمیت کشورها؛ مقاوله‌نامه‏‌ها و میثاق‌های بین ‏المللی؛ تابعیتها؛ همچنین مسائل اقتصادی از قبیل بانک، بانکداری بدون ربا، بیمه، پول، و...؛ و نیز مسائل حکومتی و سیاسی و بحث و بررسی فقهی پیرامون نهادهای اجتماعی جدید چون قوای سه‏‌گانه، و همچنین علومی مانند جامعه‏ شناسی، فلسفه و کلام جدید، علوم سیاسی و... به شکل آکادمیک و امروزین آنها، در حوزه‏ها مورد بحث و بررسی کامل قرار نگرفته و علیرغم نیاز شدید جوامع اسلامی به آنها، هنوز هم خلاهای فراوانی در این زمینه به چشم می‌خورد. از طرف دیگر طبیعی است که اداره حکومت اسلامی نیازمند متخصصین متعهدی است که علاوه بر آشنایی کامل با علوم حوزوی، با علوم جدید نیز آشنایی کامل داشته و از توانایی کافی جهت پاسخگویی به مسائل جدید و بیان دیدگاه اسلام در مسائل مطروحه برخوردار باشند. برای حل این مشکلات و نواقص و رفع آنها، هنگامی که ایشان تصمیم به اقامت مجدد در قم گرفت، اقدام به تاسیس موسسه‏ای به نام دانشگاه‏ علوم‏انسانی (دارالعلم) مفید نمود. هدف از تاسیس این دانشگاه این است که علوم مورد نظر اسلام، یعنی علوم انسانی در آنجا تدریس شود و نظرات اسلام نیز در ردیف نظرات سایر مکاتب مورد بحث و بررسی قرار گیرد.
آثار علمی
از مرحوم آیت‌الله موسوی اردبیلی تالیفاتی بسیار برجای مانده که برخی آنان عبارتند از؛ فقه‌القضاء در 2 مجلد، فقه‌الحدود والتعزیرات‏ در 4 مجلد، فقه‌الدیات، فقه‌القصاص‏، فقه‌الشرکه والتامین‏، فقه‌المضاربه، فقه‌الشهادات، حاشیه بر خیارات مکاسب (مخطوط)، یک دوره کامل اصول فقه ‌(مخطوط)، تقریرات دروس آیات عظام حکیم و خوئی در فقه و اصول (مخطوط)، الرسائل الفقهیه (مشتمل بر بحثهای؛ ربا، تلقیح مصنوعی، ذبیحه اهل کتاب،…)، مخطوط، مقالاتی در تفسیر قرآن‏، اخلاق (تدریس در دانشگاه مفید)، مخطوط، چهار جلد اقتصاد (مخطوط)، یک دوره اقتصاد اسلامی براساس کتاب و سنت (مخطوط)، جمال ابهی (در رد بهائیت)، رساله عملیه‏، مناسک حج‏، نهج‌الرشاد (رساله عملیه به زبان عربی)، مناسک الحجّ – عربی، استفتائات و...

*از فعالیت‌های علمی آیت‌الله اردبیلی، بحث و بررسی علمی و فقهی، پیرامون مسائل مهم اقتصادی از قبیل امور بانکی و پولی، معاملات جاری کشور، نظام اقتصادی حاکم بر آن و... بود که به شدت مورد نیاز جمهوری نوپای اسلامی بود
*فقه‌القضاء، فقه‌الحدود والتعزیرات‏، فقه‌الدیات، فقه‌القصاص‏، اقتصاد اسلامی براساس کتاب و سنت‏، جمال ابهی، نهج‌الرشاد، فقه‌المضاربه، ازجمله تالیفات آیت‌الله موسوی اردبیلی هستند/

*جمهوری اسلامی





  تعداد بازديدها: 216


 
نظرات خوانندگان:
 

نظرات حاوي توهين، افترا، تهمت و نيش به ديگران منتشر نمي‌شود.

نام:
پست الکترونيک:
متن پيام:


 
آخرين اخبار و مطالب 
استقبال مشروط علم‌الهدی از حضور بانوان در ورزشگاه‌‌
محمد فاضلی از دانشگاه شهید بهشتی اخراج شد
جمعی از مداحان اهل بیت (ع)، یکشنبه با رهبر انقلاب دیدار می‌کنند
از امروز برق برای پرمصرف ها خرج بیشتری دارد/ جزییات نحوه محاسبه هزینه برق + نمودار
روایتی جالب از سفر آیت الله هاشمی رفسنجانی به شوروی و دیدار با گورباچف
آزاد ارمکی، استاد جامعه‌شناسی:
مردم تهران در مقایسه با شش ماه پیش دچار آسیب‌های روحی و روانی بیشتری شده‌اند/ نظام سیاسی اراده‌ای برای حل آسیب‌های اجتماعی ندارد/ جامعه‌شناسان و منتقدان می‌ترسند حرف بزنند و مجازات شوند/ فکر می‌کنند ما نماینده بیگانگان هستیم
یادداشتی از: حاج حسن وفایی
کتاب میشل و نماز رئیسی
یادداشت رسیده:
بهترین زمان برای غسل جمعه
در دیدار رئیس بانک مرکزی؛
آیت الله العظمی جوادی آملی: اختلاس های میلیاردی از افراد عادی ساخته نیست/ اگر ملت بخواهد بایستد، باید جیبش پر باشد/ فقیر ستون فقراتش شکسته؛ از حکومت حرف شنوی ندارد
یادداشتی از: فؤاد صادقی
کدام هاشمی؛ مجسمه خطا یا مصون از خطا؟!
خطر غلبه اُمیکرون بر تهران !
چه کسی باید تنبیه شود؟
جنگنده‌های اماراتی در 15 نوبت صنعا را بمباران کردند
ایزنی‌های گسترده برای سفر رئیس رژیم صهیونیستی به ترکیه
مجلس به دنبال بازگشت به اصل 27 قانون اساسی
‌تجمعات آزاد می‌شود؟
در گفتگو با: خانم اشرف بروجردی:
حذف چهره‌های باتجربه حاصل مشاوره‌های اشتباه است
تحلیل سیاسی هفته
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم:
نسبت ‌دادن جدایی دین و حوزه از سیاست به آیت‌الله حائری و آیت‌الله بروجردی بزرگترین جفا است
سازمان بین‌المللی کار:
بیش از نیم میلیون نفر پس از سلطه طالبان شغل خود را از دست داده‌اند
یادداشت مهم محسن هاشمی درباره اظهارات اخیر

آرشیو همه مطالب


 
پربازديدها 
زندگینامه حضرت ام البنین(سلام الله علیها)
امام جمعه رفسنجان:
دوچرخه سواری بانوان حرام است
امام جمعه اهواز:
پوشش خانمها باعث ایجاد مزاحمت میشود!
یادداشتی از: حاج حسن وفایی
صدای بلند سکوت
بهره‌ای از کلام امام خمینی
کنار گذاشتن قوه عقلیه در اداره کشور، موجب تباهی و فساد می‌شود
همتی:
رشد ۴۰ درصدی صادرات کشور ناشی از افزایش ۶۰ درصدی قیمت نفت و فراورده‌های نفتی در سال ۲۰۲۱ است / اگر ما هیچ تلاشی هم نمی‌کردیم می‌توانستیم نزدیک به ۶۰ درصد رشد صادراتی داشته باشیم / سهم تلاش دولت سیزدهم در خنثی سازی تحریم چه میزان بوده؟
برای نخستین بار منتشر می شود؛
«ای مادرهای من»؛ سخنرانی دیده نشده امام خمینی (س) در جمع مادران و خانواده‌های شهدا
سید حسن خمینی:
مرحوم یزدانی خرم نقش ممتازی در ورزش کشور داشت
غلامرضا ظریفیان:
تلاش امام، ایجاد جامعه بدون فقر بود
یادداشتی از: حاج حسن وفایی
کار ، کار انگلیسی هاست؟
محسن هاشمی:
پرونده فوت آیت‌الله هاشمی مختومه نشده؛ روحانی گزارش را به شورای امنیت ملی برگشت زده بود
ژاپن و سنگاپور در صدر رتبه‌بندی جهانی پاسپورت‌ها قرار گرفتند
پاسپورت ایران همچنان در بین‌ گذرنامه‌های ضعیف دنیا
استعفای مدیرعامل جدید هلدینگ پتروشیمی‌خلیج فارس تکذیب شد
رئیس سابق صداوسیما، پتروشیمی‌ را رها نمی‌کند!
یادداشت:
به این اخطار توجه کنید
همسان‌سازی حقوق بازنشستگان فراموش شد؟
آیت الله فاضل لنکرانی:
جمع زیادی از پزشکان ما دغدغه مسائل دینی را دارند/ اهدای جنین یا تخمک و اسپرم امروز یکی از نیازهای اجتماعی جامعه است/ زوج‌ها با مشکل ناباروری مواجه هستند؛ مسئولین وظیفه دارند راهکارهایی ارائه دهند
یادداشتی از: مطهره شفیعی
علي عسگري با دستور بالاتري‌ها آمده
واکنش غلامعلی رجایی به فراموشی آیت الله هاشمی رفسنجانی در نماز جمعه
درخواست مراجع و علما برای توجه به معیشت مردم در اجلاس جامعه مدرسین
گزیده ی یادداشتی از: حاج حسن وفایی
راه بیراه


 
آمار بازديد از سايت 
تعداد بازدید امروز: 8843
تعداد بازدید دیروز: 21865
بازدید کل: 43679620
مشاهده آمار کامل
تمامي حقوق براي هيئت انصارالخميني (ره) محفوظ است.